Brief regering : Toezegging gedaan tijden het plenair debat NPLG en de stikstofproblematiek van 23 februari 2023 over het gebruik van de Open Bodem Index in Nederland

Nr. 119 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 oktober 2023

Tijdens het Kamerdebat over het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en de
stikstofproblematiek (d.d. 23 februari 2023) (Handelingen II 2022/23, nr. 57, item 13) heeft de heer Boswijk (CDA) een vraag gesteld over het gebruik van de Open Bodem
Index in Nederland. Met deze brief geef ik invulling aan mijn toezegging om schriftelijk
op deze vraag terug te komen.

De heer Boswijk stelde de vraag: «Staat de Minister er voor open om te kijken of we
de Open Bodem Index (OBI) niet voor heel Nederland kunnen gebruiken, zodat er één
overzicht van de Nederlandse bodem komt?». Omdat de Open Bodem Index gericht is op
agrarische percelen, ga ik ervan uit dat gedoeld wordt op één overzicht van de Nederlandse
landbouwbodems. Ik deel met de heer Boswijk dat het nuttig is om één overzicht te
hebben van de Nederlandse landbouwbodems.

Bodemindicatoren voor Landbouwbodems in Nederland

In het kader van het Nationaal Programma Landbouwbodems (NPL) heb ik gewerkt aan een
instrumentarium voor het eenduidig meten van de kwaliteit van landbouwbodems: de «Bodemindicatoren
voor Landbouwbodems in Nederland» (BLN). De BLN is operationeel sinds 2019 en wordt
nog verder doorontwikkeld. De BLN is een set indicatoren, waarmee bodemkwaliteit van
landbouwgronden op een uniforme en integrale manier (bodemkoolstof, bodemfysica, bodemchemie
en bodembiologie) kan worden gemeten. Deze set is wetenschappelijk onderbouwd, onafhankelijk
en wordt breed gedragen door verschillende partijen (het Ministerie van LNV, Wageningen
University and Research, BO Akkerbouw en andere partijen uit de plantaardige productieketen).

Toepassing van de BLN

De BLN wordt allereerst gebruikt voor de monitoring van beleid. Voor de landelijke
en nationale bepaling van de staat van de Nederlandse landbouwbodems wordt periodiek
(vijfjaarlijks) de bodemkwaliteit gemeten op basis van een grootschalige landelijke
steekproef «Staat van de Nederlandse Landbouwbodems». Deze steekproef (circa 1.400
meetpunten) maakt gebruik van de indicatorenset BLN. De dataset is geschikt voor beleidsmonitoring
als deze langjarig gebruik maakt van dezelfde meetpunten, dezelfde BLN indicatoren
en vergelijkbare meetmomenten (seizoen). Op die manier kan een betrouwbaar meerjarig
beeld worden gegeven van een trendontwikkeling van de kwaliteit van Nederlandse landbouwbodems.

Ten tweede wordt de BLN gebruikt voor het bepalen van de bodemkwaliteit van landbouwbodems,
wetenschappelijk onderzoek naar het toepassen van maatregelen en voor praktische adviestools,
waarbij de bodemkwaliteit onderdeel is van het advies. De BLN kan als «motor» fungeren
voor diverse adviezen en beschikbare adviestools. Ook wordt de BLN breed toegepast
ten behoeve van onderzoek naar maatregelen die bijdragen aan duurzaam bodembeheer
vanuit het programma Slim Landgebruik. Deze kennis wordt ook actief met agrariërs
gedeeld via onder meer het Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer. De inzet van onafhankelijke
bodemadviseurs is een essentiële vervolgstap voor een samenhangend advies aan agrariërs
om te zorgen dat alle landbouwbodems duurzaam worden beheerd.

Eén van de adviestools op de markt is de OBI, een tool om de kwaliteit van de bodem
te meten en te beoordelen met behulp van een index per perceel. Ik vind het een mooie
ontwikkeling dat er tools zijn ontstaan uit de markt die agrariërs ondersteunen in
hun ambitie om landbouwbodems te meten en beoordelen, met als doel om deze duurzaam
te beheren. De OBI maakt gebruik van de wetenschappelijke kennis van de onafhankelijke
en gedragen BLN. Naast OBI zijn er diverse andere adviestools op de markt zoals bijvoorbeeld
de Soil Navigator en Bodemmaatlat. Adviseurs die op het boerenerf komen kunnen bij
de advisering van agrariërs gebruik maken van deze tools. Een adviseur of agrariër
kan zelf kiezen welke tool geschikt is ter ondersteuning van de adviezen. De doelstelling
is dat de agrariër informatie krijgt over het eigen perceel en met maatregelen voor
onder meer duurzaam bodembeheer aan de slag kan in de praktijk.

Mijn conclusie is dat er één onafhankelijke en gedragen set bodemindicatoren (BLN)
voor het eenduidig meten van de bodemkwaliteit in Nederland bestaat. De datasets van
zowel de landelijke beleidsmonitor de «Staat van de Nederlandse Landbouwbodems» als
de Open Bodem Index tool (een private markttool gericht op perceelsadvies voor boeren)
maken zoveel mogelijk gebruik van deze gedragen set bodemindicatoren. Beide toepassingen
kunnen goed naast elkaar bestaan, omdat zij andere doelen dienen. Voor beleidsdoeleinden
genereer ik een integraal beeld met behulp van het periodiek uitvoeren van een landelijke
steekproef op basis van de BLN, de «Staat van de Nederlandse landbouwbodems».

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, P. Adema