Brief regering : Verslag NAVO-ministers van Defensie (DMM) en Ukraine Defence Contact Group (UDCG) van 11 en 12 oktober 2023

Nr. 445 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 oktober 2023

Op 11 en 12 oktober vond in Brussel een bijeenkomst plaats van de NAVO-Ministers van
Defensie (DMM), met deelname van de Zweedse Minister van Defensie. Voorafgaand aan
de DMM vond ook een bijeenkomst van de Ukraine Defence Contact Group (UDCG) plaats. In deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomst van beide bijeenkomsten.
Tevens informeer ik u over het besluit tot verlenging van de Nederlandse bijdrage
aan operatie Interflex.

Naar aanleiding van de situatie in Israël en Gaza spraken bondgenoten op 12 oktober
digitaal met de Minister van Defensie van Israël. Bondgenoten uitten hun medeleven
met alle slachtoffers naar aanleiding van de terroristische aanvallen in Israël. Nederland
benadrukte het Israëlische recht op zelfverdediging en onderstreepte daarbij dat uitoefening
hiervan conform het humanitair oorlogsrecht moet zijn, waaronder proportionaliteit.

Oekraïne

De opening van de UDCG werd bijgewoond door de president van Oekraïne. De president
bedankte de bondgenoten voor de geleverde militaire steun waardoor elke dag levens
worden beschermd en benadrukte dat dankzij deze steun de Oekraïense krijgsmacht het
gevecht kan dicteren. Hij onderstreepte de blijvende grote Oekraïense behoefte aan
extra luchtverdedigingswapens om kritieke infrastructuur zoals energievoorzieningen
tegen Russische aanvallen te beschermen.1

De Ministers spraken over verdere coördinatie en intensivering van de militaire steun
aan Oekraïne. Verschillende landen kondigden nieuwe steunpakketten aan en bespraken
de voortgang van de ontmijning-, IT- en tank-coalities. Ook spraken de Ministers over
het vormen van nieuwe coalities voor de modernisering van de Oekraïense krijgsmacht
op de langere termijn. Nederland sprak de intentie uit, om samen met Denemarken en
de Verenigde Staten, deel te nemen aan de coalitie die zich richt op het moderniseren
van de Oekraïense luchtmacht, in het verlengde van het initiatief dat Nederland samen
met Denemarken heeft genomen in het kader van opleiding en toekomstige levering van
F-16s aan Oekraïne. Dit dient nog verder vorm te krijgen. Het kabinet informeert uw
Kamer nader zodra meer details duidelijk zijn.

Aansluitend op de UDCG vond de eerste NATO-Ukraine Council (NUC) plaats in samenstelling van Ministers van Defensie. Bondgenoten spraken met
de Oekraïense Minister van Defensie over de integratie van Oekraïne in de Euro-Atlantische
familie, zodat Oekraïne kan toetreden tot de NAVO zodra de omstandigheden dat toelaten.
Randvoorwaarden hiervoor zijn interoperabiliteit en het doorvoeren van hervormingen
op het gebied van democratie, goed bestuur en corruptiebestrijding. Nederland benadrukte
evenals verschillende bondgenoten dat het Ukraine Comprehensive Assistance Package een belangrijk vehikel is om de interoperabiliteit te bevorderen en Oekraïne zo dichter
bij lidmaatschap van de NAVO te brengen. Nederland riep bondgenoten op om een (aanvullende)
bijdrage te doen aan het fonds. Bondgenoten spraken hun blijvende eenheid en solidariteit
met Oekraïne uit en herbevestigden hun commitment om Oekraïne op de lange-termijn
te blijven steunen.

Operatie Interflex

Ook in 2024 zet Nederland de steun aan trainingen van Oekraïense militairen onverminderd
voort. Nederland levert sinds september 2022 een bijdrage aan operatie Interflex,
een opleidingsprogramma gericht op het snel en grootschalig trainen van Oekraïense
rekruten, in het Verenigd Koninkrijk.2

Via operatie Interflex zijn tot nu toe 19.000 Oekraïense militairen getraind. Eind
2023 zijn dit er naar verwachting 26.000. In 2024 zet Nederland deze bijdrage voort
met vier rotaties van elk circa negentig militairen. Hiermee traint Nederland in 2024
nog eens acht lichtingen Oekraïense militairen. De militairen van de Koninklijke Landmacht
gaan trainingen verzorgen op het gebied van militaire basisvaardigheden, schietvaardigheid,
medische zorg en oorlogsrecht. De kosten van de bijdrage aan Interflex worden geraamd
op 4,2 miljoen euro (januari-december 2024) en worden gefinancierd uit het Budget
Internationale Veiligheid (BIV).

Afschrikking en verdediging

In de sessie over afschrikking en verdediging bespraken bondgenoten met de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) de volgende stappen in het operationeel maken van de nieuwe militaire plannen,
het Deterrence and Defence of the Euro-Atlantic Area (DDA)-concept.

Voor de veiligheid van het bondgenootschap moeten alle bondgenoten de komende tijd
werken aan het versterken van de eigen capaciteiten en voorraden om de plannen uit
te kunnen voeren. Tegelijkertijd moet de steun aan Oekraïne worden voortgezet. Tijdens
de werksessie blikten bondgenoten terug op de meest recente Force Sourcing Conference (FSC) van 5 oktober 2023. In deze conferenties geven de bondgenoten invulling aan
de implementatie van de militaire plannen door het aanbieden van capaciteiten. Op
basis van de laatste FSC blijkt dat de implementatie van de militaire plannen de komende
jaren een grote uitdaging is voor de NAVO en aanvullende inspanningen van het bondgenootschap
vereist. SG NAVO benadrukte het belang van de Defence Investment Pledge die is aangenomen tijdens de NAVO-top in Vilnius op 11 en 12 juli 2023. Samen met
Duitsland en Litouwen riep Nederland bondgenoten op om via integratie van eenheden
samen effectiever capaciteiten te kunnen leveren voor de nieuwe militaire plannen.
Hierbij werd de Nederlands-Duitse integratie als voorbeeld aangehaald.

Nederland kondigde tijdens de werksessie op 12 oktober aan dat drie Nederlandse onbewapende
MQ-9 Reapers vanuit Roemenië zullen bijdragen aan de verdediging van de NAVO-oostflank.
De inzet vanaf het eerste kwartaal van 2024 is voor ten minste 6 maanden met de mogelijkheid
tot zes maanden verlenging. Uw Kamer is hierover geïnformeerd op 11 oktober jl.3

Duitsland kondigde het voornemen aan om vanaf 2025 een brigade in Litouwen te stationeren.
Vooralsnog heeft dit geen gevolgen voor de Nederlandse personele inzet als onderdeel
van de door Duitsland geleide enhanced Forward Presence missie in Litouwen. Nederland wordt door Duitsland betrokken bij verdere besluitvorming.
Uw Kamer wordt geïnformeerd zodra meer bekend is.

Bondgenoten betuigden steun aan Finland en Estland naar aanleiding van het incident
in de Baltische Zee waarbij een gaspijplijn en een datakabel zijn beschadigd. Finland
en Estland hebben een gezamenlijk onderzoeksteam ingesteld naar de toedracht van de
beschadigingen. De NAVO heeft zijn maritieme posture in de regio aangepast en houdt
de situatie in de Baltische Zee nauwlettend in de gaten.

Tot slot riepen bondgenoten in groten getale Turkije en Hongarije op om de nationale
ratificatie van de toetredingsprocedure van Zweden tot de NAVO zo snel mogelijk af
te ronden. Het kabinet verwelkomt de ondertekening van het ratificatieprotocol t.b.v.
toetreding van Zweden tot de NAVO door de President van Turkije. Een Zweeds lidmaatschap
versterkt de NAVO verder.

Missies en operaties

In de laatste werksessie van deze DMM spraken bondgenoten met vertegenwoordiging van
de Europese Unie over de lopende missies en operaties KFOR in Kosovo, EUFOR Althea
en de NAVO-missie in Irak.

Bondgenoten spraken tijdens deze sessie hun zorg uit over de instabiele situatie in
de Westelijke Balkan en Nederland bedankte het VK en Roemenië voor het leveren van
strategische reservetroepen. Op 6 oktober arriveerde de eerste van in totaal 200 Britse
militairen in Kosovo. Op 13 oktober zijn meer dan 130 Roemeense militairen in Kosovo
aangekomen. De op de DMM aanwezige commandant van KFOR bevestigde daarmee over voldoende
troepen te beschikken om op dit moment de veiligheidssituatie het hoofd te bieden.
Indien nodig, heeft NAVO meer reservetroepen paraat. Nauwe coördinatie tussen de EU
en de NAVO zijn van groot belang in de regio. Ministers prezen de samenwerking tussen
KFOR, EULEX en EUFOR Althea als succesvol voorbeeld van deze onderlinge samenwerking.

Instabiliteit in het Midden-Oosten raakt ook onze veiligheid in Europa. De huidige
situatie in Israël en Gaza illustreert dit eens te meer. De NAVO blijft de veiligheidssituatie
in het Midden-Oosten voortdurend monitoren en bondgenoten spreken regelmatig over
de implicaties van de actuele ontwikkelingen voor de NAVO-missie in Irak en de NAVO
in brede zin. De zogeheten 360-graden benadering van de NAVO blijft essentieel, met
missies en operaties als cruciaal instrument om een militaire bijdrage te leveren
aan veiligheid om ons heen. De voorziene opschaling van de Nederlandse bijdrage aan
de NAVO-missie in Irak, met meer eenheden en het leveren van de Force Commander, toont
de blijvende actieve Nederlandse militaire bijdrage aan de crisispreventie taak van
de NAVO.

De Minister van Defensie, K.H. Ollongren