Brief regering : Verslag van de Raad Algemene Zaken van 10 juli 2023

Nr. 2701 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 juli 2023

Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Algemene Zaken van 10 juli 2023. Middels
dit verslag ontvangt Uw Kamer ook de kabinetsreactie op het verzoek van de vaste commissie
voor Europese Zaken over het voortbestaan van Europa-Nu.nl van het Montesquieu Instituut.

De Minister van Buitenlandse Zaken, W.B. Hoekstra

VERSLAG VAN DE RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 10 JULI 2023

Op maandag 10 juli jl. vond in Brussel de Raad Algemene Zaken (RAZ) plaats. Op de
agenda1 stond de tussentijdse evaluatie van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2021–2027,
de prioriteiten van het Spaanse voorzitterschap, een evaluatie van de jaarlijkse rechtsstaatsdialoog,
en onder diversen het Interinstitutioneel Ethiekorgaan en het rechtsstaatsrapport
van 2023. Verder was er een lunch over strategic foresight. De Nederlandse Permanent Vertegenwoordiger bij de Europese Unie nam namens Nederland
deel aan deze Raad.

Middels dit verslag ontvangt uw Kamer ook de kabinetsreactie op het verzoek van de
vaste commissie voor Europese Zaken over het voortbestaan van Europa-Nu.nl van het
Montesquieu Instituut.

Prioriteiten van het Spaanse voorzitterschap

Het Spaans voorzitterschap benoemde2 de prioritaire dossiers die de RAZ het komende semester zal behandelen: rechtsstaat,
voorbereiding van de Europese Raden (ER), EU-uitbreiding, de nieuwe strategische agenda
van de ER, MFK-herziening en buitenlandse betrekkingen, waaronder die tussen de EU
en het VK. De informele RAZ in Murcia van 27 en 28 september a.s. en de informele
ER in Granada van 6 oktober a.s. zullen onder meer worden benut voor een discussie
over de toekomst van de EU. Verder wil het Spaanse voorzitterschap een voorstel over
gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming (QMV-besluitvorming) bespreken en ook de
bespreking van voorstellen over de Europese democratie vervolgen. Hieronder benoemde
het Spaanse voorzitterschap de Europese Kiesakte, de verordening betreffende transparantie
en gerichte politieke reclame, de herziening van het statuut en financiering van Europese
politieke partijen en het nog te publiceren Defence of Democracy-pakket.

Tussentijdse evaluatie van het Meerjarig Financieel Kader 2021–2027

De Commissie presenteerde3 de belangrijkste elementen van het voorstel voor een tussentijdse herziening van
het Meerjarig Financieel Kader van 2021–2027 (MFK). Eurocommissaris voor begroting
en administratie, Johannes Hahn, beschreef de uitdagingen voor de EU-begroting die
zijn ontstaan na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, waaronder de benodigde financiële
steun aan Oekraïne, migratie, gestegen rentekosten en hoge inflatie. Daarnaast benoemde
hij het belang van strategische technologieën en EU-concurrentievermogen dat de Commissie
wil versterken als onderdeel van de herziening, door het opzetten van het Strategic Technologies for Europe Platform (STEP). Diverse lidstaten, waaronder Nederland, reageerden terughoudend op de noodzaak
van een tussentijdse herziening van het MFK en extra middelen voor de EU-begroting.
Het structureler vormgeven van steun aan Oekraïne is daarop een uitzondering. Het
Spaans voorzitterschap sprak de intentie uit om tijdens de ER van 26 en 27 oktober
a.s. tot een akkoord te komen.

Evaluatie jaarlijkse rechtsstaatsdialoog

Het Spaanse voorzitterschap lichtte het proces rondom de evaluatie van de jaarlijkse
rechtsstaatdialoog toe. Ter voorbereiding op de evaluatie worden lidstaten middels
een vragenlijst verzocht input te leveren.4 Het voorzitterschap streeft ernaar voor het einde van dit jaar Raadsconclusies aan
te nemen. Nederland zal de vragenlijst beantwoorden conform de inzet beschreven in
de geannoteerde agenda van deze Raad.5 Vervolgens vroeg de Belgische Minister van Buitenlandse Zaken namens de Benelux-landen
onder meer aandacht voor de inzet om Raadsconclusies te bereiken waarin de bestaande
praktijken en werkmethoden worden gecodificeerd en om de rol van de vakraden te versterken
binnen de rechtsstaatdialoog.

Diversen

Interinstitutioneel Ethiekorgaan

De Commissie lichtte haar voorstel voor een interinstitutioneel akkoord over de oprichting
van een orgaan voor ethiek toe. De Commissie benadrukte het belang van de vaststelling
van gemeenschappelijke, hoge ethische standaarden in de EU. Het voorstel houdt rekening
met de autonomie van instellingen en voorkomt overlap met bestaande instellingen en
organen. Enkele lidstaten spraken steun uit voor het voorstel. Het toepassingsbereik
van het orgaan en van de nog vast te stellen ethische standaarden moet kritisch bekeken
worden. Een enkele lidstaat heeft voorkeur voor een orgaan met ook sanctiebevoegdheid.
Het Spaanse voorzitterschap zegde toe de discussie over het onderwerp de komende tijd
op raadswerkgroepniveau te vervolgen. Uw Kamer ontvangt op korte termijn een BNC-fiche
over deze mededeling en het voorstel, waarin het kabinetsstandpunt wordt uitgewerkt.

Rechtsstaatsrapport 2023

De Commissie gaf een toelichting op het op 5 juli jl. gepubliceerde rechtsstaatsrapport
2023, waarin verslag wordt gedaan van de rechtsstatelijke situatie in de EU als geheel
en in de lidstaten afzonderlijk.6 De Commissie schetste onder meer dat het rapport dit jaar ingaat op de opvolging
van de landspecifieke aanbevelingen die in 2022 voor het eerst in het rapport zijn
opgenomen. Het rechtsstaatsrapport zal worden besproken tijdens de jaarlijkse horizontale
rechtsstaatdialoog, gepland tijdens de RAZ van 19 september a.s. De kabinetsappreciatie
van het rechtsstaatrapport 2023, met daarin een reactie op het algemene deel van het
rapport en op het Nederlandse landenhoofdstuk, ontvangt uw Kamer voorafgaand aan deze
Raad.

Lunch strategic foresight

De Commissie presenteerde het strategisch prognoseverslag 20237 dat op 11 juli jl. is gepubliceerd. Het rapport van dit jaar gaat in op het vermogen
van de EU om de eigen duurzaamheidsdoelstellingen in 2050 te behalen. Deze duurzaamheidstransitie
is van belang om de open strategische autonomie van de EU te versterken en het Europese
mondiale leiderschap in een klimaatneutrale economie te consolideren. In het verslag
worden tien actiegebieden voorgesteld om van de transitie een succes te maken waarbij
het welzijn van mensen en de samenleving centraal staan. Enkele lidstaten, waaronder
Nederland, benadrukten dat de concurrentiekracht van de EU cruciaal is voor de transitie
en dat een sterke interne markt met een gelijk speelveld de basis hiervoor is.

Overig

Kabinetsreactie ten aanzien van het voortbestaan van Europa-Nu.nl van het Montesquieu
Instituut

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft kennis genomen van financieringsverzoek
van het Montesquieu Instituut en geeft hierbij opvolging aan het verzoek van de Vaste
Kamercommissie Europese Zaken. De website www.europa-nu.nl heeft een informatiefunctie en een nieuwsfunctie. Het kabinet erkent en onderschrijft
het nut van beide functies van dit medium. De website wordt door velen die zich met
de Europese Unie bezighouden, bezocht en gewaardeerd.

Het kabinet hecht aan een sterke en evenwichtige informatievoorziening voor de Nederlandse
burger over de EU. De Rijksoverheid informeert de Nederlandse burgers daarom via Rijkskanalen
en middelen over ontwikkelingen en besluiten die verband houden met de EU.

Met betrekking tot de informatiefunctie geldt dat, naast de informatievoorziening
vanuit de Rijksoverheid, andere websites en platforms eenzelfde functie vervullen
(bijvoorbeeld Europa decentraal, ProDemos, CBS, SER, ECER en verschillende websites
van de Europese Commissie en de Raad).

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geen rol met betrekking tot nieuwsvoorziening.
Het financieren door het Ministerie van Buitenlandse Zaken van een onafhankelijk platform
zoals de website www.europa-nu.nl kan leiden tot een discussie over de rol van het ministerie en de onafhankelijkheid
van de journalistiek. In geval van financiering van externe partijen is een subsidiemechanisme
of een aanbestedingsprocedure aangewezen om een eerlijke concurrentie te waarborgen.

Om de hierboven geschetste redenen kan het Ministerie van Buitenlandse Zaken daarom
niet aan het financieringsverzoek van het Montesquieu Instituut voldoen.