Brief regering : Aanpassing in planning net op zee en tenders voor IJmuiden Ver Alpha en Beta

Nr. 57 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 8 juni 2023

In juni 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de verdubbeling van de ambitie voor
windenergie op zee en de bijbehorende aanvullende routekaart windenergie op zee (hierna:
routekaart)1 voor de periode tot en met 2031. Deze routekaart bevat een schema dat aangeeft wanneer
de verschillende kavels naar verwachting worden vergund en de verwachte ingebruikname
van de windparken op zee. De kavels «Alpha» en «Beta» (beide met ruimte voor ca. 2
gigawatt (GW)) in het windenergiegebied IJmuiden Ver zijn de eerstvolgende kavels
die worden vergund.2 Dit zijn de eerste windparken in Nederland die worden aangesloten met een gelijkstroomverbinding.
Ik heb uw Kamer op 4 november 20223 geïnformeerd over de opzet van de tenders en de bijbehorende conceptregelingen heb
ik op 31 maart 2023 gepubliceerd ter consultatie4.

In de routekaart heb ik aangegeven dat de planning en uitvoering ervan onderhevig
zijn aan een aantal factoren, waaronder de drukte in de toeleverketen. Nu we bijna
een jaar verder zijn, ontstaat meer zicht op de planning van de aanleg van het net
op zee (de verbindingen tussen de windparken op zee en het vasteland). TenneT heeft
de afgelopen maanden de onderhandelingen afgerond en raamcontracten gesloten voor
de bouw en levering van alle tot en met 2031 benodigde platforms, kabels en landstations.

Zoals ik heb toegezegd5, zal ik uw Kamer na de zomer uitgebreid informeren over de voortgang van de routekaart.
Vooruitlopend daarop wil ik uw Kamer nu op de hoogte stellen van de ontwikkelingen
bij de voorbereiding en aanleg van de verbindingen van de Netten op zee IJmuiden Ver
Alpha en Beta, de gevolgen voor de beoogde oplevering daarvan en voor de planning
van het vergunnen van deze kavels. Ook neem ik hierin de ontwikkelingen van de kavelbesluiten
mee. Gezien het belang van deze informatie voor alle partijen wil ik zo snel mogelijk
uw Kamer en de windparkontwikkelaars hierover informeren. De windparkontwikkelaars
zijn immers op basis van de geconsulteerde conceptregelingen al gestart met de voorbereidingen
voor hun tenderaanvragen. Daarnaast is deze informatie over de beschikbaarheid van
elektriciteit van windparken op zee van belang voor het verduurzamen van de industrie.

Ingebruikname windpark IJmuiden Ver Beta ongeveer een jaar vertraagd

Tijdens de laatste fase van de onderhandelingen tussen TenneT, leveranciers van gelijkstroomplatforms
en de werven waar deze geconstrueerd worden, bleek dat de in de routekaart geplande
ingebruiknametermijn van Net op zee IJmuiden Ver Beta in 2028 voor leveranciers niet
haalbaar is. Ondanks de zwaarwegende belangen van oplevering volgens de routekaart,
heeft TenneT daardoor alsnog moeten instemmen met een latere opleveringstermijn.

De belangrijkste reden is dat de oorspronkelijke inschatting, op basis van ervaringen
met eerdere Duitse projecten voor gelijkstroomplatforms van 900 MW, uitging van een
totale bouwtijd van zes jaar. Dit blijkt nu voor een gelijkstroomplatform van 2 GW
uiteindelijk een jaar langer te zijn (dus zeven jaar). Platforms met een dergelijke
omvang en complexiteit zijn een noviteit, waarvan die voor de Netten op zee IJmuiden
Ver Alpha en Beta de eerste zijn in een reeks vrijwel identieke platforms voor navolgende
projecten. De benodigde zeven jaar bouwtijd is niet uniek voor het net op zee dat
TenneT in ons land aanlegt. Zo krijgt bijvoorbeeld ook de Duitse netbeheerder Amprion,
die in december 2022 een contract met een leverancier heeft afgesloten voor twee Duitse
2 GW projecten, hun platforms in 2029 geleverd.

Als gevolg hiervan zal één van de verbindingen van het Net op zee IJmuiden Ver, te
weten die voor de kavel Beta met aansluiting op de Maasvlakte, niet eind 2028 worden
opgeleverd maar ongeveer een jaar later. Daarmee komt het Net op zee IJmuiden Ver
Beta in de planning vrijwel tegelijk uit met de oplevering van de verbinding voor
kavel Alpha (met aansluiting in Borssele), welke al voor eind 2029 was gepland en
niet is vertraagd.

Deze aangepaste planning past in een verstandige strategie waarin voor het eerste
project een voorzichtigere aanpak wordt gehanteerd, met name voor de periode waarin
de gedetailleerde engineering plaatsvindt. De verwachting hierbij is dat bij de navolgende
identieke projecten meer gedrukt kan worden op versnellen van de bouwtijd doordat
geleerde lessen uit eerdere projecten kunnen worden toegepast («Design one, build
many»). Navolgende projecten die op de Maasvlakte aanlanden6, te weten IJmuiden Ver Gamma en Nederwiek 2 (beide 2 GW), zullen daardoor ook vertraging
oplopen, maar minder dan een jaar.

Ik ben nog in overleg met TenneT om de precieze planning van de Netten op zee IJmuiden
Ver Alpha en Beta vast te stellen. Ook ben ik in gesprek met de windparkontwikkelaars
over de haalbaarheid van de verschillende mijlpalen van deze planning. Daarbij zoek
ik de balans tussen een voortvarende uitvoering van de routekaart en het voorkomen
van het vaststellen van een bij voorbaat onrealistische planning. Na de zomer leg
ik de definitieve opleverdata vast in het ontwikkelkader windenergie op zee, dat ik
samen met de brief over de voortgang van de routekaart windenergie op zee aan uw Kamer
stuur.

Voor de verbindingen van het net op zee richting de Maasvlakte die in de verdere toekomst
volgen na de Netten op zee IJmuiden Ver Alpha en Beta heeft TenneT, mede op mijn verzoek,
met haar contractanten afgesproken in de komende tijd versnellingsmaatregelen te onderzoeken.
Over ongeveer een half jaar zal hiervan een nauwkeuriger beeld beschikbaar zijn. Dan
zal ik uw Kamer ook hiervan op de hoogte stellen en de gevolgen ervan aangeven voor
de verdere planning van de routekaart. Dat zal vermoedelijk begin 2024 zijn. Op dit
moment is het beeld dat het schema van de routekaart om eind 2031 21 GW gerealiseerd
te hebben nog steeds haalbaar is.

Door de vertraging zal de elektriciteit uit IJmuiden Ver Beta ongeveer een jaar later
dan gepland aanlanden op de Maasvlakte. Zoals ik eerder aangaf, zullen navolgende
verbindingen die aanlanden op de Maasvlakte ook (een weliswaar beperktere) vertraging
kennen. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de verduurzaming van de industrie en de schaarste
aan transportcapaciteit op het hoogspanningsnet.

Over de exacte gevolgen kom ik later terug. Daarbij wil ik nog wel opmerken dat dit
jaar de aanlanding van ruim 1,5 GW windenergie uit Hollandse Kust (zuid) op de Maasvlakte
wordt afgerond.

Tot slot wil ik opmerken dat ik ondanks deze vertragingen wel verheugd ben dat TenneT
in deze krappe internationale markt contracten heeft weten vast te leggen voor de
eerste acht gelijkstroomverbindingen7 van 2 GW die TenneT de komende jaren gaat aanleggen. Het langjarig vooruitplannen
met het ontwikkelkader windenergie op zee en de routekaart geeft uiteindelijk meer
zekerheid in de uitvoeringsfase.

Tenders IJmuiden Ver Alpha en Beta sluiten een kwartaal later

De latere oplevering van het Net op zee IJmuiden Ver Beta betekent dat er meer tijd
is voor de voorbereiding van het bijbehorende windpark op zee. Daarmee wordt ook tegemoetgekomen
aan zorgen die tijdens de consultatie van de conceptregelingen vanuit windparkontwikkelaars
zijn geuit dat oplevering van een windpark met een omvang van 2 GW in 2028 te ambitieus
is.

Een deel van die extra tijd heb ik nodig voor de ecologisch-juridische onderbouwing
van de nog te nemen ontwerpkavelbesluiten. Dit gebeurt in afstemming met de Minister
voor Natuur en Stikstof. Na afronding zal ik de ontwerpkavelbesluiten publiceren en
ter inzage leggen. Als de ecologisch-juridische onderbouwing toereikend is, verwacht
ik de ontwerpkavelbesluiten in juli te kunnen publiceren. Na verwerking van eventuele
zienswijzen stel ik, samen met de betrokken Ministers, de definitieve kavelbesluiten
vast.

Ook geeft de latere oplevering van het Net op zee IJmuiden Ver Beta mij meer tijd
om de vergunningsprocedures van de kavels IJmuiden Ver Alpha en Beta zorgvuldig vorm
te geven in samenhang met de kavelbesluiten. Om de windparkontwikkelaars vervolgens
voldoende tijd te geven om hun aanvragen voor te bereiden – ook op basis van de beschikbare
informatie uit de ontwerpkavelbesluiten – zal ik deze tenders drie maanden later sluiten,
namelijk eind maart 2024. Dit is in lijn met verzoeken die ik van windparkontwikkelaars
tijdens de consultatie van de conceptregelingen heb ontvangen om de tenders later
te sluiten. De verschuiving van de tendersluitingsdatum zorgt niet voor additionele
vertraging bij de oplevering van de windparken.

Vergunningen Hollandse Kust (west) zijn onherroepelijk

Tot slot kan ik melden dat het bezwaar dat na de meest recente vergunningsprocedures
voor windenergiegebied Hollandse Kust (west) was ingesteld tegen de vergunning van
kavel VI is ingetrokken. Daarmee zijn beide vergunningen (voor kavels VI en VII) nu
onherroepelijk en kan de realisatie van de in dit windenergiegebied beoogde windparken
van start.

De Minister voor Klimaat en Energie, R.A.A. Jetten