Brief regering : Nieuwe ontwikkelingen verkoop F-16 toestellen aan Draken International

Nr. 392
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 juni 2023

Op 13 december 2022 is uw Kamer geïnformeerd over de vertraging in de overdracht van
twaalf F-16 toestellen, inclusief bijhorende materialen, aan de firma Draken International
(hierna: Draken) (Kamerstuk 22 054, nr. 378). De overeenkomst met Draken betrof de verkoop van twaalf F-16 toestellen en een
(eerste) optie voor verkoop van nog eens 28 F-16’s. Bij deze informeer ik uw Kamer
dat Domeinen Roerende Zaken (DRZ) van het Ministerie van Financiën namens de Staat
en Draken de (ver)koopovereenkomst met wederzijds goedvinden hebben beëindigd, waarmee
een meningsverschil over de uitvoering van de (ver)koopovereenkomst met een minnelijke
oplossing is beslecht. Het meningsverschil tussen de Staat en Draken had betrekking
op een verschil van inzicht inzake de staat van onderhoud ten tijde van de overdracht
van de F-16 toestellen.

Als onderdeel van de minnelijke oplossing biedt de Staat Draken de optie aan om in
plaats van de eerder afgesproken twaalf toestellen, zes Nederlandse F-16’s te kopen
onder nog vast te stellen voorwaarden. Het aantal van zes toestellen zou Draken in
staat stellen om de voor hen beschikbare vloot uit te breiden met vierde generatie
vliegtuigen, waarmee ze kunnen meedingen naar opdrachten en aanbestedingen. Draken
is akkoord gegaan met dit voorstel. DRZ en Draken zullen met elkaar in gesprek gaan
met het oog op het sluiten van een nieuwe overeenkomst voor die zes toestellen. Levering
van de zes F-16 toestellen aan Draken zou kunnen plaatsvinden in 2024. Uw Kamer wordt
te zijner tijd geïnformeerd over verdere ontwikkelingen op dit vlak.

Vooruitlopend op de overdracht van de F-16’s aan Draken, is het voor Defensie noodzakelijk
om onderhoud uit te voeren aan de toestellen. Hiermee is het behoud van de luchtwaardigheid
gegarandeerd. Om dit onderhoud uit te kunnen voeren, heeft Defensie de toestellen
in december 2022 overgebracht vanuit de VS naar België. Defensie onderzoekt momenteel
de mogelijkheden voor alternatieve bestemmingen voor de behouden twaalf toestellen.
Het betreft ook zogenaamde tweezitters die zich lenen voor het verzorgen van trainingen.

Van de overige 28 toestellen waarvoor Draken een (eerste) optie tot aankoop had, worden
er zes gereserveerd voor de nieuwe overeenkomst met Draken. Dit betreft zogenaamde
«éénzitters». Voor de resterende toestellen worden eveneens alternatieven onderzocht.
Zoals gemeld in de Kamerbrief periodieke update leveringen militaire goederen aan
Oekraïne (Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 390), is Defensie voornemens om Oekraïense vliegers op te leiden op de F-16.

Omdat de F-16 toestellen niet als gepland worden verkocht aan Draken, zal Defensie
de begrote ontvangsten voor de afstoting niet ontvangen. Wanneer er duidelijkheid
is over het al dan niet inzetten van de F-16’s voor trainingen, worden ook de financiële
implicaties verder duidelijk. Uw Kamer wordt hierover geïnformeerd zodra duidelijk
is hoe de trainingen worden vormgegeven.

De Staatssecretaris van Defensie,
C.A. van der Maat