Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Markuszower, gedaan tijdens de Regeling van werkzaamheden van 9 mei 2023, over het bericht ‘Opnieuw ontsnapping tbs’er uit Pompekliniek: politie met man en macht op zoek naar zedendelinquent’ en het bericht ‘Gedetineerde ontsnapt tijdens verlof na mishandeling begeleider’

29 452
Tenuitvoerlegging van de tbs-maatregel

Nr. 897
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 mei 2023

Het lid Markuszower (PVV) heeft op 9 mei jl. om een reactie gevraagd op twee recente
onttrekkingen (Handelingen II 2022/23, nr. 78, Regeling van Werkzaamheden). Op 23 maart 2023 onttrok een jeugdige uit JJI Lelystad
zich aan zijn begeleid verlof. Hij gebruikte daarbij fysiek geweld tegen de begeleider.
Op 8 mei 2023 heeft een tbs-gestelde uit FPC Pompestichting zich onttrokken aan zijn
begeleid verlof. In deze brief ga ik in op de vragen van de heer Markuszower gesteld
tijdens de Regeling van Werkzaamheden en informeer ik uw Kamer in aanloop op het commissiedebat
justitiële jeugd van 31 mei over de voortgang van enkele lopende trajecten.

Informatieverzoek over twee onttrekkingen

De jeugdige uit de JJI Lelystad en de onttrokkene uit de Pompekliniek zijn inmiddels
allebei weer aangehouden.

Zowel in een JJI als in een tbs-traject worden verloven toegepast in het kader van
resocialisatie. Dit is een essentieel onderdeel van de behandeling. Het stapsgewijs
toekennen van vrijheden zorgt ervoor dat de justitiabele op gecontroleerde en verantwoorde
wijze zijn aangeleerde vaardigheden kan toepassen buiten de instelling. Verlof is
de enige manier om dit te doen en is daarmee een essentieel onderdeel van de behandeling
in een JJI of een tbs-kliniek. Een veilige terugkeer van daders in de samenleving
is immers het doel van de behandeling. Zonder verlof is een verantwoorde terugkeer
niet mogelijk.

Zowel in JJI’s als in tbs-klinieken wordt binnen de behandeling verlof stapsgewijs
toegekend en uitgebreid. Aan het begin mag de justitiabele alleen met begeleiders
op verlof. Als de justitiabele goed gedrag vertoont en het verantwoord wordt geacht,
kan dit voor tbs worden uitgebreid tot onbegeleid, transmuraal- en proefverlof en
voor jeugdigen worden uitgebreid tot (meerdaags) onbegeleid verlof of een scholings-
en trainingsprogramma (STP). Voor elk van deze uitbreidingen vindt opnieuw toetsing
plaats.

Onttrekkingen aan verlof kunnen helaas niet helemaal uitgesloten worden. Professionals
maken een zo goed mogelijke inschatting van de justitiabele op basis van onder andere
klinische waarnemingen en risico-taxaties. Dit is echter geen garantie dat nooit iemand
zich onttrekt. In de praktijk zie ik dat onttrekkingen zeldzaam zijn, afgezet tegen
het totaalaantal verlofbewegingen. Dat is een stabiel beeld de afgelopen jaren. Zo
vindt bij tbs in circa 0,03% van het totaalaantal verlofbewegingen een onttrekking
aan verlof plaats. Bij jeugd betreft het circa 0,25% van het totaalaantal verlofbewegingen.
Bij een ongeoorloofde afwezigheid wordt, conform de regels, het verlof opgeschort.

Als iemand terugkeert van een onttrekking van een kliniek of JJI wordt een incident
altijd geëvalueerd waarbij in elk geval wordt bezien of er een wijziging van het risicomanagement
nodig is.

Onttrekkingen dienen overigens los gezien te worden van ontvluchtingen. Bij een ontvluchting
ontsnapt een justitiabele vanuit een gesloten inrichting (een (jeugd)gevangenis of
een tbs-kliniek bijvoorbeeld). Op het moment van een onttrekking is iemand al buiten
de muren van de instelling in het kader van verlof. Vorig jaar juni ontvluchtten twee
tbs-gestelden uit FPC Pompestichting, waarnaar de Inspectie Justitie en Veiligheid
onderzoek deed. Hierover informeer ik uw Kamer binnenkort.

Aankomende brieven justitiële jeugd

Vooruitlopend op het commissiedebat justitiële jeugd van 31 mei wil ik van de gelegenheid
gebruik maken om uw Kamer te informeren over de stand van zaken van een aantal inspectieonderzoeken,
over de wachtlijst voor zelfmelders en vreemdelingen in JJI’s.

Onderzoeken Inspecties

Voor het zomerreces zal ik uw Kamer informeren over een drietal onderwerpen:

– De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft aangegeven dat zowel de voortgangsbrief
over het intensief toezicht op de JJI’s als het onderzoek naar de twee incidenten
in Den Hey-Acker in juli afgerond worden. Ik zal de rapporten voorzien van een beleidsreactie
zo spoedig mogelijk na ontvangst aan uw Kamer zenden.

– Daarbij zal ik ook de voortgang van de extra genomen maatregelen in de JJI’s en de
nieuwe PMJ-ramingen in de brief betrekken.

– Het Toezicht Sociaal Domein verricht onderzoek naar in hoeverre er passende begeleiding,
ondersteuning en zorg is verleend aan Donny M. en hoe betrokken partijen in het zorg-,
veiligheids- en sociaal domein hebben samengewerkt. De uitkomsten van dit onderzoek
verwacht ik begin juni en zal ik dan ook met uw Kamer delen.

Wachtlijst jeugdige zelfmelders

Op 10 november 2022 informeerde ik uw Kamer over het traject om met ketenpartners
tot een wenselijke en werkbare aanpak te komen van de wachtlijst met jeugdige zelfmelders.
De uitwerking van deze aanpak blijkt complexer dan eerder was voorzien en is daarom
niet, zoals beoogd, in april afgerond. Ik informeer uw Kamer nog voor het zomerreces
over de wijze waarop ik deze wachtlijst wil oplossen.

Vreemdelingen in JJI’s

Op 23 januari 2023 bood ik uw Kamer het advies Vreemdelingen in Justitiële Jeugdinrichtingen
van de Raad voor Strafrechtstoepassing jeugdbescherming (RSJ) aan, met de toezegging
dat ik uiterlijk in juni 2023 mijn inhoudelijke reactie op dit advies zou sturen.

Ik ben nog in gesprek met de ketenpartners om te komen tot een reactie die, binnen
de mogelijkheden van de keten, recht doet aan de aanbevelingen van de RSJ. Uw Kamer
ontvangt deze reactie in september.

De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind