Brief regering : Afwegingskader voor verpakkingen t.a.v. de reikwijdte van de regelgeving voor wegwerpplastics

30 872
Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 155
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 december 2022

In het kader van het terugdringen van de negatieve effecten van wegwerpplastics op
het milieu is Richtlijn (EU) 2019/904, ook wel bekend als de Single-Use Plastics Richtlijn
(hierna: SUP-Richtlijn), vastgesteld. De SUP-Richtlijn is in de Nederlandse wetgeving
geïmplementeerd in het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik en de daarbij
behorende ministeriële regeling en in het Besluit beheer verpakkingen1 (hierna: regelgeving voor wegwerpplastics). Om meer duidelijkheid te geven over de
precieze reikwijdte van de SUP-Richtlijn heeft de Europese Commissie in 2021 een Mededeling
met daarin nadere richtsnoeren met definities van de producten en een nadere toelichting
gepubliceerd2. Uit signalen uit het veld valt echter op te maken dat deze richtsnoeren nog onvoldoende
duidelijkheid bieden voor marktpartijen om te bepalen of hun producten binnen de reikwijdte
van de regelgeving voor wegwerpplastics vallen. De sector heeft de urgentie van meer
helderheid om aan de wettelijke verplichtingen die vanaf 2023 gaan gelden te kunnen
voldoen, nadrukkelijk kenbaar gemaakt. Om de gevraagde duidelijkheid te kunnen geven
is op basis van een extern adviesrapport3 een afwegingskader ontwikkeld met beslisbomen, definities en voorbeelden. Zoals aan
u is toegezegd in het Commissiedebat Circulaire Economie van 8 november jl. (Kamerstukken
32 852 en 30 872 en 28 694, nr. 212) deel ik dit afwegingskader hierbij met uw Kamer en geef ik u graag een toelichting
op dit bijgevoegde afwegingskader. Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om uw
Kamer te infomeren over de stand van zaken aangaande de recyclingdoelstelling voor
drankenkartons.

Toelichting afwegingskader

De SUP richtlijn schetst een aantal belangrijke criteria om te bepalen of producten
wel of niet binnen de reikwijdte van de regelgeving voor wegwerpplastics zouden moeten
vallen. Dit betreft onder meer de kans dat de producten in het zwerfafval terecht
komen. Dit wordt beïnvloed door het volume of het aantal porties dat een verpakking
bevat, waarbij geldt dat verpakkingen met een kleiner volume of minder porties meer
waarschijnlijk «onderweg» worden genuttigd, waardoor het risico dat de verpakking
in het zwerfafval terechtkomt groter is.

In het adviesrapport wordt voorgesteld om bij voorverpakte voedingsmiddelen, zowel
bij de categorie vormvaste als bij flexibele voedselverpakkingen, een afbakening van
«tot twee porties» te hanteren4. Dit betekent dat verpakkingen van voorverpakt voedsel tot twee porties binnen de
reikwijdte van de regelgeving vallen en die met twee porties en meer vallen daarbuiten.
In het adviesrapport staat echter ook dat door deze afbakening een deel van voorverpakt
snoep en snacks dat een hoog risico kent om in het zwerfafval terecht te komen, daarmee
buiten de reikwijdte van de regelgeving komt te vallen. In het rapport wordt geadviseerd
om eerst meer onderzoek te doen om te komen tot een heldere definitie van verpakkingen
voor snoep en snacks en de mate waarin deze in het zwerfafval voorkomen, alvorens
hier een ruimere grens voor vast te stellen.

De in het adviesrapport voorgestelde keuzes zijn qua afbakening helder en goed navolgbaar.
De adviezen zijn in het bijgevoegde afwegingskader dan ook grotendeels overgenomen.
Gelet op de urgentie en de heldere roep om spoedige duidelijkheid, acht ik het echter
niet verstandig om toch nog onduidelijkheid te laten bestaan over de reikwijdte wat
betreft flexibele verpakkingen van snoep en snacks die meer dan 2 porties bevatten
en die bovendien aantoonbaar de tendens hebben om in het zwerfafval te belanden. Het
EU Richtsnoer hanteert voor flexibele verpakkingen een bovengrens van 3 liter. Voor
de flexibele verpakkingen van snoep- en chipszakken wordt daarom in het bijgevoegde
afwegingskader preventief de volumegrens verruimd van «tot twee porties» naar «3 liter».
Dit geldt alleen voor de flexibele verpakkingen van snoep en chips. Voor de vormvaste
verpakkingen blijft de grens tot twee porties bepalend.

Voor de volledigheid schetst de figuur hieronder welke maatregelen uit de regelgeving
voor wegwerpplastics gelden voor de verschillende categorieën verpakkingen.

Evaluatie

Op basis van meer gedetailleerde zwerfafvaldata van voedselverpakkingen uit de zwerfafvalmonitor
over het jaar 2023 kan bij de eerder aangekondigde evaluatie in 2024 een aangepaste
volumegrens worden bepaald voor bijv. vormvaste verpakkingen van snoep, snacks en
multipacks of in zakjes en wikkels verpakte voedingsmiddelen, als blijkt dat die een
significant aandeel hebben in het zwerfafval, maar op basis van het bijgevoegde afwegingskader
niet binnen de reikwijdte van de regelgeving voor wegwerpplastics vallen. Daarbij
wordt opgemerkt dat de juridische mogelijkheden om ruimere volumegrenzen op te nemen,
in het bijzonder ten aanzien van vormvaste voedselverpakkingen, nader worden onderzocht.
Het afwegingskader zal bovendien worden gedeeld met de Europese Commissie en met andere
lidstaten.

Communicatie

Ik vind het belangrijk dat ondernemers goed worden meegenomen in de maatregelen die
worden getroffen, daarom bereidt het ministerie een communicatietraject voor om producenten
en ondernemers te attenderen, informeren en activeren op de maatregelen die specifiek
gaan gelden voor plastic wegwerpbekers en vormvaste voedselverpakkingen die impact
gaan hebben op alle sectoren waar plastic verpakkingen (m.n. bekers en voedselverpakkingen)
worden gebruikt. Ook is er een brochure5 gemaakt voor gemeenten en voor producenten over de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
die geldt voor wegwerpplastics, waaronder de verpakkingen die op basis van het afwegingskader
binnen de reikwijdte van de regelgeving voor wegwerpplastics vallen.

Stand van zaken recyclingdoelstelling drankenkartons

In de Kamerbrief van 1 juli 2022 (Kamerstukken 32 852 en 30 872, nr. 203) is de Kamer nader geïnformeerd over het voornemen een recyclingdoelstelling voor
drankenkartons vast te leggen in de regelgeving. Hiertoe wordt de Regeling beheer
verpakkingen gewijzigd via de Regeling vaststellen recyclingpercentage voor drankenkartons.
De conceptregeling is in internetconsultatie geweest en dient nu te worden voorgelegd
aan de Europese Commissie. Deze notificatie vereist een standstill termijn van drie
maanden. Zodoende verwacht ik per 1 juli 2023 een recyclingdoelstelling te kunnen
vaststellen.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen