Brief regering : Rapport Uitvoering wettelijke taken door het CAK verantwoordingsjaar 2021

Nr. 367
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 november 2022

Met deze brief bied ik u het rapport aan van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over
de uitvoering door het CAK van haar wettelijke taken over het verantwoordingsjaar
2021. De NZa rapporteert jaarlijks, op basis van artikel 16 van de Wet marktordening
gezondheidszorg, over de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de wettelijke regelingen
door het CAK.

De hoofdpunten uit deze brief zijn:

• De NZa constateert dat het CAK de verantwoordingen over het jaar 2021 tijdig heeft
opgeleverd en enkele complexe en omvangrijke (rechtmatigheids)dossiers heeft afgewikkeld.

• Niet alle regelingen zijn volgens de NZa in 2021 rechtmatig uitgevoerd door het CAK
en bijna alle verbeterpunten uit het vorige onderzoek van de NZa zijn nog onderhanden.
Voor een aantal onrechtmatigheden geeft de NZa aan dat zij ziet dat de uitvoering
door het CAK, op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS), in het cliëntbelang plaatsvindt.

• Volgens de NZa werkt het CAK met veel inzet en betrokkenheid aan het verbeteren van
de uitvoering, maar is er nog een lange weg te gaan.

• Om de structurele verbetering in de uitvoering te realiseren is het CAK bezig met
een brede meerjarige veranderopgave. Recent is één van de onderdelen «Rationalisatie
ICT-landschap» aangemeld bij het Adviescollege ICT-toetsing.

• Deze meerjarige veranderopgave is omvangrijk. Om dit te kunnen realiseren vraagt het
CAK om rust, ruimte en voldoende middelen. Ik onderken het belang hiervan en span
mij hiervoor in.

• Ik bedank het CAK voor de manier waarop zij bij de uitvoering van haar taken meedenkt
en haar verantwoordelijkheid heeft genomen in het vergoeden van zorg aan Oekraïense
ontheemden en de afhandeling van de hersteloperatie voor de kinderopvangtoeslag.

Oordeel uitvoering

De NZa geeft aan dat het CAK hard gewerkt heeft om zaken op orde te krijgen. De verantwoordingen
zijn tijdig opgeleverd. Het CAK kan in 2022 enkele complexe en omvangrijke (rechtmatigheids)dossiers
achter zich laten. Wel constateert de NZa dat bijna alle verbeterpunten uit het vorige
onderzoek van de NZa nog onderhanden zijn.

Niet alle regelingen zijn rechtmatig uitgevoerd door het CAK in 2021. Hierdoor kan
ook geen juiste en volledige weergave worden gegeven van de financiële overzichten.

Onrechtmatigheden

De NZa geeft aan dat een deel van de onrechtmatigheden samenhangt met het verder in
beeld brengen en afwikkelen van complexe en omvangrijke (rechtmatigheids)dossiers.
Dit heeft met name betrekking op de uitvoering van de eigenbijdrageregelingen in het
kader van de Wet langdurige zorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning («Duurzaam
Gescheiden Leven», «Centrale Persoons Registratie»). Dit vraagstuk gaat over het juist,
volledig en tijdig uitwisselen van gegevens met ketenpartijen en is ook eerder in
het rapport over 20201 van de NZa benoemd. De financiële impact is zodanig dat dit in 2021, net als in 2020,
heeft geleid tot afkeurende oordelen.

De NZa benoemt bij de afwikkeling van deze (rechtmatigheids)dossiers het aandachtspunt
dat de restitutietermijn op dit moment wettelijk beperkt is tot 36 maanden voor onterecht
betaalde eigen bijdragen. De NZa geeft aan hier mede gelet op het rapport «Klem tussen
balie en beleid»2 kritisch op te zijn. VWS heeft dit punt onderkend en heeft ervoor zorg gedragen dat
er per 1 januari 2023 regelgeving van toepassing wordt, die het CAK de bevoegdheid
geeft om in bepaalde gevallen af te wijken van de termijn van 36 maanden voor het
restitueren van ten onrechte betaalde eigen bijdragen3.

Voor een aantal onrechtmatigheden geeft de NZa aan dat zij ziet dat de uitvoering
door het CAK van deze regelingen, op verzoek van VWS, in het cliëntbelang, plaatsvindt
en het niet wenselijk is dat deze onrechtmatigheden gecorrigeerd worden. Het gaat
hier om situaties waarvoor technische wijzigingen voorliggen en om onderhanden zijnde
wet- en regelgeving waarvan beoogd wordt dat die met terugwerkende kracht in werking
treedt.

Bij de technische wijzigingen gaat het om voorgestelde aanpassingen in de verdragsregelingen
met Marokko en Turkije. Het traject om te komen tot definitieve regelingen verloopt
moeizaam en ligt buiten de invloedsfeer van het CAK. Op dit moment handelt het CAK,
in afstemming met VWS, in de geest van deze verdragsregelingen. In het kader van de
hersteloperatie kinderopvangtoeslag heeft het Kabinet in 2021 besloten om gedupeerde
ouders te compenseren en om schulden kwijt te schelden. De hiervoor noodzakelijke
wet- en regelgeving is onderhanden en beoogd wordt dat deze met terugwerkende kracht
ingaat. Het CAK heeft hier conform een verzoek van VWS in het belang van de gedupeerden
gehandeld vooruitlopend op nog van kracht wordende wet- en regelgeving. In de «7e Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag» die op 22 juni 2021 aan de Tweede Kamer
is aangeboden, is aangegeven dat gekozen is voor het anticiperen op deze (begunstigende)
wetgeving om recht te doen aan de uitzonderlijke situatie van de gedupeerden4.

De NZa merkt terecht op dat het CAK, doordat de realisatie van wet- en regelgeving
achterloopt, in de uitvoering geconfronteerd wordt met onrechtmatigheden die buiten
de invloedsfeer van het CAK liggen. Het CAK neemt hierin, op verzoek van VWS, haar
verantwoordelijkheid om recht te doen aan de situatie en de betrokkenen. Deze onderwerpen
hebben mijn aandacht en vanuit VWS zullen wij ons inzetten om binnen onze invloedssfeer
de noodzaak van het zo spoedig mogelijk realiseren van de benodigde wet- en regelgeving
te benadrukken.

Ik bedank het CAK voor de manier waarop zij bij de uitvoering van haar taken meedenkt
en daarbij bijdraagt aan het oplossen van situaties die om snelheid en maatwerk vragen,
zoals de afhandeling van de hersteloperatie voor de kinderopvangtoeslag en het vergoeden
van zorg aan Oekraïense ontheemden.

Onderzoeken

Naast het jaarlijkse onderzoek naar de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de
wettelijke regelingen door het CAK heeft de NZa twee themaonderzoeken uitgevoerd naar
de governance en de afhandeling van bezwaar- en beroepzaken. Ook heeft de NZa een
verdiepend onderzoek uitgevoerd naar hoe het CAK omgaat met verbeterpunten. De NZa
vindt het niet acceptabel dat veel verbeterpunten uit eerdere onderzoeken van de NZa
nog onderhanden zijn en roept het CAK op deze punten voortvarend op te pakken. De
NZa houdt actief toezicht op de voortgang.

Op verzoek van de NZa heeft het CAK geïnventariseerd of alle verbeterpunten, risico’s
en onvolkomenheden voldoende in beeld zijn. De NZa concludeert dat het CAK aangeeft
dat er geen nieuwe punten naar voren zijn gekomen.

Het CAK heeft verbeterpunten die een ongewenst effect hebben op de burger gedeeld
met VWS en benoemd in de aan de Tweede Kamer aangeboden «Stand van de Uitvoering 2022»5. Gezamenlijk wordt opvolging gegeven aan deze punten.

Brede veranderopgave

De NZa geeft aan dat het CAK met veel inzet en betrokkenheid werkt aan het verbeteren
van de uitvoering, maar dat er ook nog een lange weg te gaan is. De monitoring van
de brede meerjarige veranderopgave is tijdens het onderzoek één van de onderwerpen
geweest, waar de NZa verdiepend naar heeft gekeken. De NZa benadrukt in haar rapport
dat er voldoende aandacht moet zijn voor de doorvertaling van de plannen op strategisch
niveau naar tactische en operationele doelen, zodat plannen goed aansluiten op de
dagelijkse praktijk en medewerkers voldoende richting geven.

Het CAK is sinds enige tijd bezig met een brede meerjarige veranderopgave om haar
interne uitvoeringsorganisatie te verbeteren en om «geborgd in control»6 te komen. In 2021 is deze opgave opnieuw gedefinieerd en afgestemd. Om hierin te
slagen vraagt het CAK in haar «Stand van de Uitvoering 2022» om rust, ruimte en voldoende
middelen. VWS erkent dit en spant zich hiervoor in. Bij deze brede meerjarige veranderopgave
van het CAK staan de volgende strategische doelen centraal:

– De organisatie is «in control».

– De klanten zijn tevreden over de dienstverlening.

– De organisatie is wendbaar en betrouwbaar.

– De medewerkers staan in hun kracht.

Om deze doelstellingen te realiseren focust het CAK zich voor de langere termijn op
het stapsgewijs realiseren van de drie focusgebieden «In control», «Cultuur» en «Vereenvoudiging
ICT». Op de korte termijn richt het CAK zich met name op de herijking van de dienstverleningsstrategie,
het ontwikkelen van maatwerkconcepten, het verbeteren van de gegevensuitwisseling
met ketenpartijen en het verbeteren van de afhandeling van klantsignalen.

Rationalisatie ICT-landschap

Een belangrijk onderdeel van het meerjarig focusgebied «Vereenvoudiging ICT» betreft
het programma «Rationalisatie ICT-landschap». Het programma «Rationalisatie ICT-landschap»
heeft als doel een ICT-landschap met een verlaagde complexiteit te bereiken. In essentie
is de rationalisatie een combinatie van het robuuster maken van wat toekomstbestendig
is, overbrengen van functionaliteit naar de toekomstbestendige applicaties en het
uitzetten en opruimen van wat daardoor overbodig is geworden, out-of-support is en/of
vervangen moet worden. Aangezien duidelijk is geworden dat de meerjarige kosten van
de ICT-component meer dan € 5 miljoen bedragen, is het programma conform rijksbrede
beheersmaatregelen en rapportageafspraken uit het Handboek Portfoliomanagement Rijk
aangemeld bij het Adviescollege ICT-toetsing en zal meer informatie binnenkort gepubliceerd
worden op het Rijks ICT-dashboard.

Wijzigingen in taken

Er zijn in het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) maatregelen opgenomen die de uitvoering door het CAK kunnen raken, zoals een mogelijke
passende eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp, een eigen bijdrage jeugdzorg en
de ontwikkelingen omtrent het scheiden van wonen en zorg. VWS is terughoudend met
taakwijzigingen voor het CAK omdat dit ten koste van de verandercapaciteit gaat, die
het CAK zelf nodig heeft voor het realiseren van de brede meerjarige veranderopgave.
VWS zal bij de wens, maatregelen te introduceren en vorm te geven, nadrukkelijk oog
hebben voor wat volgens het CAK realistisch is en het CAK vroegtijdig betrekken.

Tot slot

Ik onderschrijf de bevindingen uit het toezichtsrapport van de NZa en vind het positief
om te vernemen dat het CAK stappen heeft gezet, zodat er in 2022 ruimte ontstaat om
te focussen op het brede meerjarige verandertraject. Waarbij ik ook constateer dat
in 2021 niet alle regelingen rechtmatig zijn uitgevoerd, de NZa aangeeft dat verbeterpunten
nog onderhanden zijn en er nog een lange weg te gaan is.

Zoals het CAK en de NZa constateren zijn de benodigde veranderingen in de organisatie
en de ICT van het CAK omvangrijk en vergt dit tijd. Dit betreft een meerjarig traject.
Ik ondersteun deze ingezette brede meerjarige verandering en ben blij dat de plannen
voor de vereenvoudiging van de ICT zover zijn dat het rationalisatie traject aangemeld
is bij het Adviescollege ICT-toetsing.

Waar mogelijk zal ik terughoudend zijn met taakwijzigingen, zodat het CAK haar verandercapaciteit
zoveel als mogelijk kan aanwenden voor haar eigen veranderopgave.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers