Brief regering : Reactie op verzoek commissie op notitie '2023 overgangsjaar voor GLB en 7e APN' van LTO Nederland

33 037
Mestbeleid

Nr. 344
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 oktober 2022

Op 28 september 2022 heeft de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
een verzoek gedaan om een reactie op de «notitie 2023 overgangsjaar voor GLB en 7e AP» van de LTO Nederland. Middels deze brief reageer ik dit verzoek. Bijgevoegd vindt
u de startnotitie met bijbehorende vragen.

Inleidend

De brief van LTO laat zien dat de boeren zorgen hebben over de korte voorbereidingstijd
voor de ingrijpende veranderingen in het beleid. Ik begrijp deze zorgen en ik wil
me inzetten om de sector hierin tegemoet te komen. Mijn uitgangspunt is zoveel mogelijk
te voorkomen dat boeren de dupe worden van zaken die zij niet op tijd wisten. Anderzijds
wil ik ook nadruk leggen op het belang van deze maatregelen voor milieu, biodiversiteit
en klimaat. Ik zoek daarom naar flexibiliteit binnen de kaders die de Europese regelgeving
geeft. Hieronder geef ik per punt aan welke mogelijkheden ik daarvoor zie.

Punt 1 & 2 Afmetingen bufferstrook en wetenschappelijke leidraad

De correcte afmetingen rondom de bufferstrook zijn inmiddels te vinden op de website
van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

In de brief van de LTO wordt gerefereerd aan het opstellen van een wetenschappelijke
leidraad over de effectiviteit van de bufferstrookbreedte. De derogatiebeschikking
is bindend en daarmee dus ook de aanvullende voorwaarden in de beschikking. In de
derogatiebeschikking wordt voorgeschreven welke bufferstroken met welke omvang moeten
worden toegepast en in welke gevallen een uitzondering kan worden gemaakt op de omvang
van de bufferstroken. Daarmee kan de leidraad voor de bufferstroken (eerder teeltvrije
zones genoemd) waarmee effectiviteit en noodzaak van een bufferstrook meegewogen zouden
worden in de breedte, zoals in het 7e AP benoemd, niet meer toegepast worden.

Punt 3 Doorwerking vrijstelling GLMC in ANLb en ecoregeling

Voor het jaar 2023 heeft Nederland vanuit de Europese Commissie uitstel gekregen voor
GLMC 7 & 8. De LTO vraagt zich af hoe deze vrijstelling doorwerkt in de eco-regeling
en Het Agrarisch Natuurbeheer (ANLb). Goede landbouw- en milieuconditie (GLMC)-voorwaarden 7
en 8 gelden als instapvoorwaarde voor de ecoregeling en ANLb. Omdat de ecoregeling
en het ANLb altijd verder moeten gaan dan wat wettelijk verplicht is, heeft de vrijstelling
van GLMC 7 en 8 in die zin geen effect op deelnemers aan de ecoregeling of ANLb. Gewasrotatie
(GLMC 7) heeft echter geen effect op de vergoedingen. Bij GLMC 8 kan dit in bepaalde
gevallen wel het geval zijn, met name wanneer 4% niet-productief areaal op of naast
bouwland niet wordt gehaald door sloten, hagen, bomen, bomenrijen, oevers, poelen,
rietzomen, zandwallen en tuunwallen. Dit is sterk gebiedsafhankelijk. Het effect van
het niet halen van de 4% niet-productiefareaal, is dat voor de activiteiten groene
braak (akkerranden) en kruidenrijke bufferstroken geen vergoeding mag worden uitbetaald.
Bij de ecoregeling wordt de instapeis (minimum aantal punten dat behaald moet worden)
voor biodiversiteit en landschap in 2023 eenmalig aangepast, waardoor agrariërs voor
deelname aan de ecoregeling minder afhankelijk zijn van deze activiteiten. Daarnaast
worden in de systematiek van de ecoregeling aan groene braak (akkerranden) en kruidenrijke
bufferstroken wel punten toegekend, ook als er geen waarde wordt toegekend.

De inschatting is dat de 4% niet-productiefareaal bij ANLb-deelnemers voor collectieven
in veel gebieden haalbaar is, en dat de ANLb-subsidie volledig kan worden uitbetaald,
ook wanneer er gekort wordt op de binnen het ANLb-gesubsidieerde elementen. Voor specifieke
gebieden behoort echter nog een uitwerking te worden gemaakt.

Overigens geldt de verplichting om 4% niet-productieve grond te hebben niet wanneer:

• meer dan 75% van het bouwland wordt gebruikt voor de teelt van gras, vlinderbloemige
gewassen en/of braak;

• meer dan 75% van het areaal subsidiabele hectares bestaat uit blijvend grasland, tijdelijk
grasland en/of voor de teelt van wilde rijst;

• een bedrijf volledig biologisch gecertificeerd is, en niet meer dan 10 hectare bouwland
heeft, Voor deze bedrijven heeft de doorwerking van GLMC 8 geen effect op de ecoregeling.

Punt 4 Discussie GLMC 6 en GLMC 7 met de Europese Commissie

Duidelijkheid rondom de discussie rondom GLMC 6 (grond bedekt houden) en GLMC 7 (vrijstellingen
in verplichte gewasrotatie) is er met het bereikte akkoord met de Europese Commissie
gekomen. Ik verwijs naar de brief van mijn ambtsvoorganger van 3 oktober jl. (Kamerstuk
28 625, nr. 343) waarin de Kamer is geïnformeerd over het op 30 september jl. bereikte akkoord met
de Europese Commissie over het Nationaal Strategisch Plan (NSP).

Punt 5 Simulatietool

De LTO geeft aan dat er onduidelijkheid is over de simulatietool. Zoals eerder vermeld
(Kamerstuk 28 625, nr. 343) publiceert RVO in november een geüpdatete versie van de simulatietool, zodat met
de ecoregelingssystematiek gewerkt kan worden. Deze versie van de tool bevat nog geen
koppeling met de eigen bedrijfssituatie (o.a. bufferstroken en landschapselementen)
en ook zijn recente wijzigingen in het NSP slechts beperkt verwerkt. In de periode
tot begin februari streeft RVO ernaar steeds nieuwe versies beschikbaar te stellen
die een completer beeld gaan geven van de wijzigingen in het NSP. Hieronder vallen
ook de regionale differentiatie, en geüpdatete gewascodes. Bij elke nieuwe versie
wordt inzichtelijk gemaakt welke onderdelen nog niet in de versie van de simulatietool
zitten en op een later moment worden toegevoegd.

Begin februari 2023 zal de definitieve versie van de simulatietool beschikbaar zijn.
Vanwege deze vertraging en de late duidelijkheid over de nieuwe regels, verleng ik
de aanmeldperiode voor de ecoregeling en wordt voor het ANLb de beschikkingsperiode
verruimd en afgestemd op de aanmelding voor de ecoregeling. De provincies nemen in
overleg met de collectieven nog een besluit hierover.

Punt 6 Gewaslijsten voor het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn

De lijst rustgewassen (maatregelen rotatie met rustgewassen, par. 5.2.2.2 van het
7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (7e AP)) en vroege teelten (maatregel verruiming uitrijdperiode drijfmest en zuiveringsslib,
par. 5.4.3.3 van het 7e AP) zijn afgelopen zomer geconsulteerd en op 3 oktober jl.
aan de beide Kamers verzonden ten behoeve van de voorhang van de regelgeving waar
deze lijsten onderdeel van zijn (Kamerstukken 33 037 en 33 118, nr. 456). Deze lijsten worden definitief op het moment van inwerkingtreding van de regelgeving.
De overige lijsten, te weten de lijsten met vanggewassen en winterteelten, ben ik
voornemens op korte termijn ter consultatie aan te bieden. De lijsten worden apart
van de ontwerp-wijzigingsregeling, waar de lijsten onderdeel van vormen, geconsulteerd.
Hierdoor krijgen landbouwers eerder de kans deze lijsten in te zien en hierop hun
zienswijzen te geven.

Er zal geen verplichte oogstdatum komen van 1 oktober, zoals ook al is aangekondigd
in het definitieve 7e AP. Wel zullen telers te maken kunnen krijgen met een korting
op de stikstofgebruiksnorm in het opvolgende jaar indien zij na 1 oktober een vanggewas
inzaaien. Zie hiervoor paragraaf 5.2.2.3 van het 7e AP.

Punt 7 en 8 Uitvoerbaarheid overheidsbeleid

Ik ben mij ervan bewust dat gewassen die in het najaar 2022 zijn ingezaaid volgend
jaar worden geoogst en daarmee een deel van het bouwplan al vaststaat. Mede gelet
op motie van het lid Grinwis c.s. (Kamerstuk 33 037, nr. 473) zal ik in de uitwerking bezien of en op welke wijze hier rekening mee gehouden kan
worden.

Punt 9 informatie over het 7e AP

Het 7e AP is in ontwerp vorig jaar september ter consultatie gelegd en is op 21 november
2021 definitief vastgesteld. De lijst rustgewassen en vroege teelten zijn afgelopen
zomer geconsulteerd. De overige lijsten, te weten de lijsten met vanggewassen en winterteelten,
ben ik voornemens op korte termijn ter consultatie aan te bieden. De lijsten worden
apart van de ontwerp-wijzigingsregeling, waar de lijsten onderdeel van vormen, geconsulteerd.
Hierdoor krijgen landbouwers eerder de kans deze lijsten in te zien en hierop hun
bouwplan aan te passen. De definitieve invulling is pas beschikbaar zodra het in wetgeving
geïmplementeerd is. Dit is niet te voorkomen. Doordat de definitieve regelgeving en
derogatiebeschikking pas in een laat stadium bekend zijn, kan de communicatie hierover
ook pas later opgestart worden. Er wordt nauw samengewerkt met RVO om communicatie
hierover zo spoedig mogelijk in te zetten. Dit zal met name gaan gebeuren via bijeenkomsten,
webinars, de website, beurzen, nieuwsbrieven en via het Klantencontactcentrum.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema