Brief regering : Stand van zaken winkelcertificering voor de verkoop van onverpakte biologische producten

Nr. 43
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 juni 2022

Op 23 november jl. bent u geïnformeerd over certificering van verkooppunten voor de
verkoop van onverpakte biologische producten (Kamerstuk 29 842, nr. 42). Met deze brief informeer ik u over de actuele stand van zaken van de certificering
van supermarkten, kleine verkooppunten en speciaalzaken.

Certificering individuele winkels van supermarktketens

Het uitgangspunt van de Europese verordening EU 2018/848 inzake de biologische productie
en de etikettering van biologische producten is, dat de gehele biologische keten gecertificeerd
dient te zijn om het toezicht op en betrouwbaarheid van het biologisch keurmerk te
kunnen blijven borgen. Alle individuele verkooppunten van onverpakte biologische producten evenals verkooppunten waar bereiding plaatsvindt (zoals afbakken
van brood en het snijden en verpakken van producten), dienen daartoe gecertificeerd
te zijn. Er is overigens een uitzondering mogelijk voor kleine verkooppunten, hierover
heb ik u geïnformeerd op 23 november 2021 en u treft aan het eind van deze brief hierover
meer informatie aan.

Voor de certificering van de winkels van supermarktketens, heeft Skal Biocontrole,
na een expliciete aanwijzing van de Europese Commissie, een certificeringstraject
opgezet. Dit traject is na consultatie van de supermarkten en verkooppunten tot stand
gekomen. Uitgangspunt bij de certificering is om de bijbehorende lasten zo laag mogelijk
te houden en deze zo eenvoudig mogelijk te kunnen doorvoeren, conform de verplichtingen
van de Europese verordening. Dit is lijn met de motie van het lid Bisschop (Kamerstuk
35 925 XIV, nr. 145).

Ook is gekeken naar invulling bij de buurlanden. Skal heeft contact gehad met controle-instanties
in België en Duitsland en met hen gesproken over de inspectiefrequentie en -duur bij
winkels onder een keten. Bij deze landen blijken de inspecties minder vaak plaats
te vinden of minder lang te duren. De consultatie van de sector en de vergelijking
met omliggende landen hebben vervolgens geresulteerd in een – voor Nederland – aangepaste
– vereenvoudigde – certificeringsystematiek voor supermarktketens.

Ik heb besloten dat supermarktketens een deel van de certificeringsverantwoordelijkheid
over kunnen dragen van individuele winkels naar het niveau van hoofdkantoor of distributiecentrum.
Daartoe moet een addendum worden ondertekend. Indien een keten daartoe besluit, hoeft
jaarlijks niet 100%, maar slechts 30% van de individuele winkels van de keten jaarlijks
gecontroleerd te worden. Dit zou voldoende moeten zijn om een effectief en risico
dekkend beeld te krijgen van de naleving door de winkels. Op basis van de uitkomsten
van de steekproef kan het risicomodel verder worden uitgewerkt en aangepast. Met deze
aanpassing worden kosten en lasten voor supermarktketens verlaagd. De Europese verordening
biedt geen ruimte voor een nog verder verlaging van de controlefrequentie.

Uit de gesprekken met supermarktketens, die medewerkers van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en Stichting Skal Biocontrole hebben gevoerd, blijkt dat
slechts een beperkt deel van de supermarktketens voornemens is om individuele winkels
te certificeren, of dat al heeft gedaan. Op 1 Juni 2022 waren er 13 winkelketens,
83 zelfstandige winkels en 3 marktkramen aangemeld voor certificering bij SKAL, wat
neerkomt op 1737 aangemelde verkooplocaties. Hiervan zijn reeds 658 locaties gecertificeerd
sinds december 2021.

Ik ben blij met de toezegging van een aantal supermarktketens die zich laten certificeren:
zij zetten hiermee een betekenisvolle stap. Voor de overige supermarktketens en -winkels
geldt dat met name uit kostenoverwegingen nu niet voor certificering van individuele
verkooppunten wordt gekozen. Dat betekent dus dat zij overgaan tot het uitsluitend
verpakt verkopen van biologische producten.

Ik vind de terughoudendheid van deze supermarkten ronduit teleurstellend. Het is van
groot belang om het aanbod van biologische producten in de winkel te vergroten en
juist ook onverpakte producten in de winkels te hebben. Alleen op die manier kunnen
we bijdragen aan de Europese ambitie tot het vergroten van het areaal voor biologische
productie naar 25% van het landbouwareaal, zoals gesteld in de bij de Green Deal behorende
Boer-tot-bord strategie en de Biodiversiteitsstrategie. Verder vind ik het onwenselijk
dat álle andere schakels in de biologische keten wél gecertificeerd zijn (en gecontroleerd
worden en daarvoor kosten maken) en dat sommige supermarkten een andere keuze maken.
Dit strookt niet met het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77), waarin het kabinet een niet-vrijblijvende bijdrage van de hele keten en dus ook
supermarkten verwacht in de enorme verduurzamings- en transitieopgaven waarvoor de
individuele agrariërs staan. Daarnaast vind ik het belangrijk om afspraken over het
verminderen en verduurzamen van verpakkingsmateriaal na te komen. Zo hebben het Centraal
Bureau Levensmiddelenhandel en de Nederlandse supermarkten afgesproken in 2025 twintig
procent minder verpakkingsmateriaal in de winkels te gebruiken. Dat maakt de uitkomst
des te teleurstellender. Ik hoop dan ook dat alle supermarkten die dat niet van plan
zijn zich alsnog laten certificeren. Ik reken op hun medewerking. Alleen samen kunnen
we verduurzaming van de keten stimuleren en supermarkten zijn daarin een belangrijke
schakel.

Ik heb u met mijn voornoemde brief van 23 november geïnformeerd dat Skal per 1 februari
2022 zou starten met het toezicht op certificering van individuele verkooppunten.
Omdat zorgvuldige afstemming met brancheorganisaties en winkelketens iets meer tijd
kostte, is de start uitgesteld tot 1 maart jl. Inmiddels is het toezicht gestart en
vanaf 1 juli zal worden gehandhaafd. Dat betekent dat bij tekortkomingen tot 1 juli
geen sancties opgelegd zullen worden, maar verkooppunten hoogstens een attendering
kunnen krijgen, met een hersteltermijn.

Certificering van kleine verkooppunten en speciaalzaken (en uitzonderingen voor kleine
verkooppunten)

U bent met de brief van 23 november 2021 tevens geïnformeerd over de uitvoering van
de motie van het lid Bisschop c.s. om een oplossing te vinden voor kleine verkooppunten.
De nieuwe Europese Verordening biedt onder voorwaarden de mogelijkheid kleine verkooppunten,
die onverpakt biologische producten produceren, bereiden, opslaan en verkopen, vrij
te stellen van de certificeringsplicht. Deze bedrijven moeten zich wel melden bij
Skal en verklaren in te stemmen met de voorwaarden. Skal zal steekproefsgewijs controleren
of exploitanten inderdaad aan de voorwaarden voldoen.

Tevens werd in de kamerbrief aangegeven dat het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR)
momenteel nog een quickscan uitvoert naar de hoogte van de regeldruk voor kleine verkooppunten
en speciaalzaken. De resultaten van de quickscan zijn helaas vertraagd. Ik verwacht
de resultaten in de zomer te zullen ontvangen en verwacht deze in september 2022 naar
de Tweede Kamer te zenden met een kabinetsreactie.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer