Brief regering : Toezegging gedaan tijdens het commissiedebat Toezicht en Handhaving van 7 september 2021, over een ketenanalyse inzake gegaste lading met bestrijdingsmiddelen

Nr. 314 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 4 april 2022

Tijdens het Commissiedebat Toezicht en Handhaving op 7 september 2021 (Kamerstuk 22 343, nr. 301) heeft de toenmalige Minister van Infrastructuur en Waterstaat uw Kamer toegezegd
dat u eind 2021 een ketenanalyse zou ontvangen over ladingen gegast met bestrijdingsmiddelen.
Het gaat hier om ladingen levensmiddelen, diervoeder en dergelijke, die gegast worden
met bestrijdingsmiddelen omdat ze vatbaar zijn voor aantasting door ongedierte. Aanleiding
voor de toezegging was een incident in juli 2021 met een partij graan op drie binnenvaartschepen
waarin een te hoge concentratie fosfine werd gemeten.

Mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, stuur ik u hierbij – met
enige vertraging omdat de studie en afstemming iets meer tijd vergde – de toegezegde
ketenanalyse1. De ketenanalyse is een gezamenlijk product van mijn ministerie en de Ministeries
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
en de inspectiediensten ILT, NVWA en NLA, en het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen
en biociden.

De ketenanalyse laat zien dat de handelsketen verscheidene kwetsbaarheden kent ten
aanzien van de risico’s van gegaste lading en het zich voordoen van incidenten. Uit
de analyse blijkt dat in het geval van gegaste ladingen iedereen in elke schakel van
de keten zorgvuldig moet handelen gezien de risico’s die de gebruikte bestrijdingsmiddelen
met zich meedragen. Daarom is het noodzakelijk dat alle partijen in de handelsketen
(1) zich bewust zijn van de risico’s van de stoffen, (2) op de hoogte zijn en blijven
dat de lading gegast is (geweest) en (3) de noodzakelijke voorschriften voor veilig
handelen naleven.

Met deze uitgangspunten zijn de volgende kwetsbaarheden geconstateerd:

Informatie over gegaste lading wordt niet of onvolledig doorgegeven in de keten.

• Losse fosfidetabletten (of restanten) kunnen niet of niet volledig uit de lading worden
verwijderd.

• Vervoermiddelen die niet gasdicht zijn (waardoor gasvormige bestrijdingsmiddelen kunnen
ontsnappen).

• Ontbrekende (overslag) protocollen voor omgaan met lading die gegast is (geweest).

• Ontbreken van een overzicht aan incidenten en gecoördineerde handhavingsstrategie.

De reactie in de vorm van ingezette acties om met bron- of beheersmaatregelen de kwetsbare
punten in de keten aan te pakken staat in de ketenanalyse beschreven. In de ketenanalyse
wordt met name ingegaan op het gebruik van fosfine. Fosfine wordt in ladingen ingebracht
door middel van pillen die fosfinegas afgeven. Als dit gebeurt in de vorm van losse
pillen, dan kunnen deze niet makkelijk meer verwijderd worden uit de lading en daarmee
bestaat er een kans op incidenten.

Binnen de Europese lidstaten wordt ingezet op een bronaanpak: Zo werkt het Ctgb aan
het opnemen in de gebruiksvoorschriften van een verbod op het gebruik van losse fosfidetabletten2 tijdens opslag en in ladingen. Voorgeschreven wordt dan dat fosfide alleen nog in
sleeves (waar pillen in worden gestopt) of plates toegepast mag worden, die wel kunnen
worden verwijderd uit opslag of lading. Dit is met name relevant voor transport via
de weg, spoor en binnenvaart binnen de Europese lidstaten. Waar een bronaanpak niet
mogelijk is, wordt ingezet op risicobeheersing. Dit wordt nader toegelicht in de Ketenanalyse.

Voor het juist ontgassen en stoppen van het gebruik van losse tabletten is Nederland
afhankelijk van regelgeving en naleving in andere EU- en niet-EU-landen. Er blijft
daardoor ondanks de voorgestelde beheersmaatregelen altijd een kans op een nieuw incident.
Ik zal hier aandacht voor vragen binnen de verschillende internationale gremia. Daarnaast
zal ik me ook inzetten om binnen Nederland de relevante sectoren bewust te maken van
dit risico, zodat ook zij gepaste voorzorgsmaatregelen kunnen treffen.

Voor de totstandkoming van de ketenanalyse is er overleg geweest met de Nederlandse
Vereniging Diervoederindustrie, het Comité van Graanhandelaren, Transport en Logistiek
Nederland, het Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart (CBRB), Koninklijke BLN
Schuttevaer, EVO Fenedex, SecureFeed, Havenbedrijf Amsterdam en Rotterdam, de Algemeene
Schippers Vereeniging (ASV) en de fabrikanten van fosfide-middelen. Samen met deze
betrokken partijen zullen we de effectiviteit van de ingezette, en de nog te nemen
acties, bespreken om zo de kans op toekomstige incidenten te verlagen.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, V.L.W.A. Heijnen