Brief regering : Opbrengsten steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl

Nr. 1705
BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 december 2021

In het voorjaar van 2021 hebben wij uw Kamer geïnformeerd over het steunpakket sociaal
en mentaal welzijn en leefstijl.1 Het maatschappelijk steunpakket werd door ons mede namens de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister voor Medische
Zorg en Sport en de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat gepresenteerd.

Wij willen met deze brief aan uw Kamer laten zien hoe dit maatschappelijk steunpakket
zowel lokaal als landelijk in 2021 is ingezet per actielijn. Hiermee geven wij invulling
aan de eerdere toezegging in een Schriftelijk Overleg van 9 juli 2021 om aan het einde
van het jaar uw Kamer uitgebreid te informeren over de initiatieven die door het steunpakket
in gang zijn gezet en/of zijn versterkt.2

Kernpunten

U vindt in deze brief, achtereenvolgens:

• Een algemene terugblik op inzet en verantwoording steunpakket;

• Een samenvatting van het onderzoek naar besteding van het steunpakket door gemeenten;

• Een samenvatting van de online inspiratiebijeenkomst waarin concrete projecten aan
bod kwamen die gefinancierd zijn uit het steunpakket;

• Een terugblik op Actielijn 1: Sociaal en Mentaal Welzijn voor de Jeugd. Met daarin een overzicht van de bekostigde activiteiten die onder te verdelen zijn
in de volgende drie pijlers: i) meer (ruimte) voor sociale interactie, ii) laagdrempelige
mentale ondersteuning en iii) aanvullende ondersteuning voor specifieke groepen;

• Een terugblik op Actielijn 2: lokale initiatieven welzijn kwetsbare groepen. Met een veelheid aan initiatieven voor diverse groepen gericht op maatschappelijk
herstel;

• Een terugblik op Actielijn 3: een gezonde leefstijl en mentale vitaliteit. Met daarin inzet op projecten die een stimulans zijn voor gezonde leefstijl en bewegen.
Ook is aandacht gegeven aan mentale weerbaarheid bij thuiswerkenden.

Inzet en verantwoording maatschappelijk steunpakket

In de brief die wij aan uw Kamer stuurden bij de start van dit maatschappelijk steunpakket
kondigden wij aan dat we met de beoogde partners de drie actielijnen verder zouden
uitwerken, vanuit een praktische insteek waardoor de middelen zo snel als mogelijk
beschikbaar zouden komen om de sociaal-maatschappelijke schade van de coronamaatregelen
te beperken. In de uitwerking van het steunpakket is met de VNG -als grootste partner
binnen dit steunpakket- overeengekomen dat gemeenten binnen de kaders van de actielijnen
van het steunpakket, de middelen naar eigen inzicht mochten inzetten voor de meest
urgente lokale herstelopgaven. Het grootste deel van de financiële middelen3 uit het steunpakket is zodoende via de Algemene Uitkering van het gemeentefonds aan
gemeenten uitgekeerd.

Om aan het einde van het jaar een beeld te hebben van hoe het steunpakket werd ingezet,
hebben we samen met de VNG afgesproken dat we eind 2021 op twee manieren in beeld
wilden brengen hoe de middelen zijn ingezet:

• Ten eerste hebben we een onderzoeksbureau opdracht gegeven om met behulp van een computerprogramma
een check te doen op openbare raadsdocumenten. Daarmee kon inzichtelijk gemaakt worden
welke plannen in gemeenteraden besproken werden vanuit het Steunpakket. De gekozen
onderzoeksmethode leverde aan de kant van gemeenten geen administratieve druk op en
schetst een beeld van hoe de middelen besteed zijn. Hieronder geven wij een korte
samenvatting van het onderzoek en u vindt het volledige onderzoek als bijlage bij
deze brief4.

• Ten tweede was het voornemen om aan het einde van het jaar een online inspiratiebijeenkomst
te organiseren waarin projecten die vanuit het steunpakket zijn bekostigd, werden
belicht. Die bijeenkomst heeft inmiddels plaatsgevonden. U vindt hieronder een korte
samenvatting.

Samenvatting onderzoek naar besteding van het steunpakket door gemeenten

In het uitgevoerde onderzoek (bijlage 1) zijn de raadsdocumenten van 331 van de 352
Nederlandse gemeenten (94%) door onderzoeksbureau Significant met een programma doorzocht
op relevante zoektermen die verband houden met (doelen uit) het steunpakket. Het gaat
om alle gepubliceerde documenten, inclusief pdf’s van deze gemeenten.

In de raadsdocumenten zagen we het steunpakket Sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
bij name genoemd. In de raadsdocumenten van 2021 is ten opzichte van 2019 en 2020
meer aandacht gekomen voor de onderwerpen vallend onder actielijn 2 (Kwetsbare groepen)
en 3 (Leefstijl).

Voor actielijn 1 (Jeugd) is het enkel op basis van de data uit de raadsdocumenten
minder duidelijk dat gemeenten in 2021 extra op jeugd hebben ingezet in vergelijking
met 2019 en 2020, maar de onderzoekers hebben op basis van een aanvullende kwalitatieve
analyse wel sterk de indruk gekregen dat er bij de inzet van de middelen uit het steunpakket
door gemeenten relatief veel aandacht is uitgegaan naar jeugd.

In het onderzoek worden ook een aantal concrete voorbeelden benoemd van projecten
uit verschillende gemeenten in Nederland die met het steunpakket zijn bekostigd.

Terugblik online bijeenkomst steunpakket 11 november 2021

Op 11 november jl. hebben wij samen met de VNG een online inspiratie-bijeenkomst georganiseerd
waarin concrete praktijkvoorbeelden van projecten die met het steunpakket zijn bekostigd,
in beeld werden gebracht. Ook werden er relevante onderwerpen rondom elke actielijn
uit het steunpakket besproken met experts in de studio. De bijeenkomst werd georganiseerd
voor en met bestuurders, projectleiders en beleidsbepalers uit het sociaal domein.
Het gaat om professionals die elke dag bezig zijn met de maatschappelijke impact van
corona. De uitzending is online terug te kijken.5

Actielijn 1: Sociaal en Mentaal Welzijn voor de Jeugd

Jongeren hebben een grote behoefte aan sociale ontmoetingen. Door de coronamaatregelen
konden jongeren elkaar aan het begin van 2021 echter niet meer ontmoeten op school
of op de sportvereniging. Dit had zijn weerslag op de mentale gezondheid van jongeren;
het RIVM-gedragsonderzoek toonde aan dat jongeren (16–24) een beduidend lagere psychische
gezondheid kenden in vergelijking met oudere leeftijdsgroepen (op het dieptepunt 49,1%
voor jongeren, tegenover minstens 71,2% voor oudere leeftijdsgroepen). Jongeren waren
daarnaast ook vaker eenzaam of somber in vergelijking met oudere leeftijdsgroepen.
Het steunpakket is ingezet om de consequenties van de coronamaatregelen voor jongeren
op de korte termijn te mitigeren.

Het grootste deel (85%) van de middelen uit het steunpakket voor jeugd is via gemeenten
lokaal ingezet voor laagdrempelige ondersteuning voor het sociaal en mentaal welzijn
van jongeren.

Een voorbeeld van hoe de middelen lokaal zijn ingezet is Huis73 in ’s-Hertogenbosch.
Jongeren kunnen hier terecht om hun huiswerk te maken, te studeren en om muziek te
maken. Jongeren maken ruimschoots gebruik van deze mogelijkheden; in oktober had dit
project al ruim 3.500 aanmeldingen voor activiteiten.

Van de resterende middelen (15%) heeft VWS circa 40 landelijke initiatieven gefinancierd.
Om tot de best mogelijke invulling van de landelijke middelen te komen, is de besteding
van de landelijke middelen vanuit het steunpakket vanaf het begin vormgegeven in samenspraak
met jongeren. De landelijke initiatieven zijn onder te verdelen in 3 pijlers:

a) Meer (ruimte voor) sociale interactie

Tijdens de coronapandemie zijn heel veel jongeren minder gaan bewegen en voelen veel
van hen zich gespannen of zelfs gestrest. De Summer Games faciliteren sport- en spelactiviteiten
in de wijk, en zorgen er daarmee voor dat jongeren op een verantwoordelijke manier
kunnen sporten, bewegen en elkaar ontmoeten. In 2021 zijn er door de Winter Games
(ontstaan uit het steunpakket voor jongeren in december 2020) en de Summer Games ruim
9.000 activiteiten op 2.400 locaties georganiseerd, waarbij er ruim 210.000 jongeren
zijn bereikt.

b) Laagdrempelige mentale ondersteuning

• Versterken van aanbod luisterlijnen/chats. Naast de Kindertelefoon en andere luisterlijnen
is op 7 april de nieuwe lijn «Alles Oké? Support-lijn» gelanceerd voor jongeren tussen
de 18 en 24 jaar. Uit een trendanalyse van de «Alles Oké? Support-lijn» zagen we dat
er in de zomer gemiddeld 35 gesprekken per dag met jongeren werden gevoerd. Vanaf
september 2021 is dat gegroeid naar gemiddeld 50 gesprekken per dag. Ook zijn hybride
lijnen (waaronder @ease) versterkt, waar jongeren laagdrempelig fysiek naar toe kunnen.
Via de website www.jongerenhulponline.nl is een aantal ondersteuningsvormen vindbaar.

• Aandacht voor mentaal welzijn in het onderwijs is belangrijk. Daarom is, in samenhang
met het Ministerie van OCW en het Nationaal Programma Onderwijs6, in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs meer aandacht besteed aan de mentale
weerbaarheid van leerlingen en studenten. Dit gebeurt door trainingen, extra lessen
en lesbrieven. Een voorbeeld hiervan is het project «Caring Universities»; op de Universiteiten
van Amsterdam (VU), Utrecht, Maastricht en Leiden worden aan studenten gratis E-health
interventies worden aangeboden.

c) Aanvullende ondersteuning voor specifieke groepen

Voor specifieke groepen was aanvullende ondersteuning nodig. Deze jongeren hadden
voor corona al te maken met andere uitdagingen in hun leven. Een groot deel van de
initiatieven die door VWS zijn ondersteund, zijn tot stand gekomen samen met deze
doelgroep. Een aantal voorbeelden:

• Voor jongeren met een chronische beperking zijn sociale activiteiten, workshops en
masterclasses georganiseerd.

• Voor jongeren met jeugdhulp zijn verschillende initiatieven gesteund; de positie van
ervaringsdeskundigen in de jeugd-ggz is versterkt en diverse bijeenkomsten (digitaal
en fysiek) en trainingen zijn georganiseerd voor jongeren die hier behoefte aan hebben.
Voor jongeren in de jeugdhulp die behoefte hebben aan een vertrouwenspersoon is de
capaciteit bij het AKJ tijdelijk uitgebreid.

• Voor jongeren uit het veiligheidsdomein (bijv. uit achterstandswijken) is het livestreamprogramma
U-NIGHT opgetuigd, waar de politie, in samenwerking met Halt, onderwijs en jongerenwerk,
jongeren gedurende de avondklok een alternatief heeft geboden om de lockdown door
te komen.

Actielijn 2: intensivering lokale initiatieven welzijn kwetsbare groepen

In gemeenten is vanaf het begin van de coronatijd versterkt ingezet op het bereiken
van kwetsbare groepen, zoals te zien is in de vele lokale initiatieven genoemd in
het eindverslag van de werkgroep sociale impact coronacrisis.7 De initiatieven die door gemeenten in 2021 vanuit het steunpakket werden bekostigd,
waren veelal bestaande werkwijzen waarvan de effectiviteit zich al bewezen heeft.
Met de extra middelen konden aanpakken worden geïntensiveerd. Het welzijnswerk, maatschappelijke
organisaties en gemeente slaagden erin om contact te blijven houden met kwetsbare
groepen. Bijvoorbeeld via deur-aan-deur gesprekken, bellen of vormen van online contact,
(online) activiteiten met inwoners of het organiseren van groepsactiviteiten die in
coronatijd wel konden. Illustraties (maar zeker niet uitputtend) hiervan zijn te vinden
in het rapport van de commissie Depla.8

Veel gemeenten ondersteunden ideeën/aanpakken die vanuit de lokale samenleving door
vrijwilligers werden opgezet. Soms waren dit aanpakken die spontaan zijn ontstaan
tijdens de eerste coronagolf en die met geld uit dit steunpakket een extra impuls
konden krijgen. Ook waren er gemeenten die met het extra geld inwoners stimuleerden
om met een goed idee te komen voor een initiatief. De gemeente ondersteunde deze initiatieven
dan weer met subsidie.9 Ook waren er gemeenten die naar aanleiding van het steunpakket maatschappelijke herstelplannen
presenteerden.10

Tijdens de eerste coronagolf zagen we dat helaas niet alle vormen van dagbesteding
of werk voor mensen met een beperking doorgang konden vinden. Gemeenten, zorgaanbieders
en ondernemers hebben destijds zoveel als mogelijk ingezet op vervanging van de dagstructuur
via ambulante begeleiding, het aanbieden van online activiteiten, buurtactiviteiten,
of wandelafspraken. Sommige van die vervangende activiteiten bleken een meerwaarde
en zijn daarom ook in de periode van dit steunpakket weer aangeboden.

Verder zijn met het steunpakket activiteiten georganiseerd voor psychisch kwetsbare
groepen, zowel landelijk als lokaal. Voorbeelden hiervan zijn time-out voorzieningen
of uitbreiding van crisisbedden, bedoeld voor mensen die in een psychische crisis
(dreigen te) raken. Er was bij gemeenten extra aandacht voor specifieke groepen die
door corona in de problemen kwamen door verlies van werk en/of het ontstaan van schulden.
Denk bijvoorbeeld aan ZZP’ers, ondernemers met een familiebedrijf of arbeidsmigranten.
Plotselinge onzekerheid over bestaanszekerheid kan een trigger zijn voor psychische
kwetsbaarheid. Aan arbeidsmigranten werd een tijdelijke opvangplek geboden bij verlies
van werk en woning door corona.

Op landelijk niveau hebben we in deze actielijn vrijwilligersorganisaties extra ondersteund
op het gebied van hulp- en dienstverlening, welzijn en zorg. De vrijwilligersorganisaties
konden deze steun ontvangen via de Vereniging van Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk.
De activiteiten werden uitgevoerd door 10 deelnemende organisaties11 die verenigd zijn in het LOVZ, het gezamenlijk netwerkverband van landelijke organisaties
in zorg & welzijn. De inzet was gericht op twee urgente speerpunten:

1. Tijdelijke versterking/uitbreiding van de coördinerende en organiserende beroepsmatige
capaciteit bij het organiseren van de vrijwillige inzet.

2. Investering in eenmalige kosten in het, van blijvende waarde, upgraden van de (digitale)
infrastructuur en facilitering in de directe organisatie van de vrijwilligers.

Intensiveren aanpak eenzaamheid

Tijdens de coronacrisis is de eenzaamheid onder ouderen toegenomen: het Sociaal Cultureel
Planbureau rapporteerde in september 2020 een toename van 8% met betrekking tot emotionele
eenzaamheid onder 75-plussers. Vanuit het steunpakket is budget beschikbaar gesteld
ten behoeve van het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.

Middelen uit het steunpakket zijn lokaal ingezet om de activiteiten die al in gang
waren gezet in de lokale aanpak van eenzaamheid, te intensiveren.

Voorbeelden van de extra inzet via het steunpakket zijn gemeenten die de aanpak rondom
huisbezoeken hebben uitgebreid en verbeterd. Bijvoorbeeld door extra inzet van maatschappelijk
werk als opvolging aan de huisbezoeken, zoals in de gemeente Zeist en de gemeente
Houten. Gemeente Soest is met de middelen een signaalpunt eenzaamheid gestart waar
iedereen terecht kan met zorgen over eenzaamheid. Ook hebben gemeenten de middelen
ingezet om initiatieven uit de samenleving te ondersteunen, zoals in Rotterdam en
Utrecht.

Andere gemeenten hebben de middelen ingezet om meer aandacht te vragen voor het thema
eenzaamheid. Bijvoorbeeld door extra activiteiten mogelijk te maken in het kader van
de Week tegen eenzaamheid, zoals de gemeente Heusden. Verder zijn de lokale coalities
tegen eenzaamheid versterkt, zodat de middelen een langdurig effect hebben. Eén van
deze gemeenten is de gemeente Utrecht, waar een netwerkcoördinator eenzaamheid aan
de slag is gegaan om bedrijven en maatschappelijke organisaties bij de aanpak eenzaamheid
te betrekken.

Op landelijk niveau is met middelen uit het steunpakket bijgedragen aan een sociaal
herstelfonds van het Oranje Fonds. Dit Corona sociaal herstelfonds is gestart in juni 2021 onder andere om de toegenomen eenzaamheid aan te pakken die
ontstaan of vergroot is door de coronacrisis. Via het fonds zijn diverse projecten
tegen Eenzaamheid gestart. Het gaat om bijvoorbeeld maatjesprojecten, samen bewegen
of eten, huiskamers, netwerkgroepen en (digitale) hulpdiensten. Ook organiseert het
Oranje Fonds bijeenkomsten die bedoeld zijn om de verbinding tussen de verschillende
initiatieven te leggen en om kennisuitwisseling mogelijk te maken.

De landelijke publiekscampagne Eén tegen eenzaamheid is in 2021 geïntensiveerd met
middelen uit het steunpakket. Het doel van de campagne is zowel bewustwording als
aansporing tot het nemen van initiatief tegen eenzaamheid. De hoofdboodschap is «Een
klein gebaar kan het verschil maken». Net als in 2020 is er in 2021 in de campagne
naast ouderen aandacht voor eenzaamheid onder jongeren. De campagne kent drie campagneperioden:
zomer (vakantieperiode), najaar (Week tegen Eenzaamheid) en december (feestdagen).
De campagne was o.a. te zien via tijdschriften, social media, radiocommercials, digitale
buitenreclame, een abri-campagne, bioscoop, en zal rond de kerstperiode nog verschijnen
via een tv-spotje.

Ook zijn er landelijke middelen beschikbaar gesteld aan samenwerkende senioren-organisaties.
Dit vanwege de grote impact van de coronacrisis op ouderen. Daarmee kon ingezet worden
op nieuwe vormen van (digitale) ontmoeting, zingeving of het uitbreiden van telefonische
dienstverlening en meer mogelijkheden om te bellen voor een praatje met een vrijwilliger.
Met het project worden bijvoorbeeld stageplekken gecreëerd voor mbo-studenten door
hen te koppelen aan lokale seniorenorganisaties.

Cultuur: opschalen initiatieven kunst en cultuur voor kwetsbare groepen

Kunst en erfgoed dragen bij aan de veerkracht, welzijn en gezondheid van mensen en
zij vervullen daarmee een rol in de sociale basis van de maatschappij. Met de regeling
«Samen Cultuur maken» en de bijbehorende kennisdelingsactiviteiten organiseren we
nauwere samenwerking tussen professionals uit de culturele sector en het sociaal domein.
Hiermee stimuleren we culturele projecten met positieve effecten op gezondheid en
welzijn; netwerkvorming van sociale en culturele professionals en kennisdeling omtrent
de sociale effecten van cultuur en het wegnemen van drempels van toegang tot cultuur.

In 2021 konden met extra middelen uit het steunpakket culturele initiatieven gericht
op kwetsbare groepen gesteund worden. De 84 gehonoreerde projecten zijn verspreid
over bijna alle provincies en ook het Caribisch deel van het Koninkrijk, waar een
project op Bonaire is gehonoreerd.12 Daarnaast is het mooi om te zien dat spreiding zich ook op andere wijze uit: sommige
projecten werken echt in stedelijk gebied of in bepaalde wijken en buurten, sommige
in meer landelijk gebied en sommige zijn echt regionaal of een samenwerkingsverband
tussen regio’s en steden.

Actielijn 3: een gezonde leefstijl en mentale vitaliteit

De corona-pandemie maakt zichtbaar dat een ongezonde leefstijl mensen kwetsbaarder
maakt voor de gevolgen van een coronabesmetting. Daarom is met dit steunpakket ingezet
op actielijn 3: een gezonde leefstijl en mentale vitaliteit. Hieronder wordt ingegaan
op de uitkomsten en opbrengsten van verschillende acties van de actielijn.

Gemeentelijke inzet leefstijlinterventies en impuls op bewegen

De impuls op bewegen is ingezet in 343 gemeenten voor het verdubbelen van uitvoeringsbudget
van de lokale sportakkoorden. Sport- en beweegaanbieders zijn hiermee ondersteund
om het aanbod voor bijvoorbeeld kwetsbare groepen te kunnen opstarten. De extra inzet
voor gezonde leefstijlinterventies is onder 352 gemeenten verdeeld. Een aantal gemeenten
is het niet gelukt alle extra middelen in te zetten in 2021. Hiervoor zal een uitloop
in 2022 zijn.

Het RIVM Loket Gezond Leven zet extra in om gemeenten te adviseren en te ondersteunen
bij het kiezen, aanpassen, implementeren en monitoren van erkende leefstijl-interventies.
Dat doet het RIVM door het verbeteren en beter bekend maken van de informatie op loketgezondleven.nl,
waarop honderden geschikte interventies beschikbaar zijn. In dat kader heeft het RIVM
inmiddels ook al een flink aantal kleinschalige workshops, webinars en online vragenuurtjes
voor medewerkers van GGD-en en beleidsmedewerkers van gemeenten georganiseerd om hen
te adviseren over geschikte interventies.

Communicatie over gezonde leefstijl

Artsen, wetenschappers en bestuurders hebben in november 2020 een oproep gedaan om
gezond leven een nadrukkelijker onderdeel te laten zijn van de aanpak van en communicatie
over COVID-19. Het kabinet heeft de publiekscampagne ontwikkeld op leefstijl: «Fit
op jouw manier». Deze leefstijlcampagne helpt om zo praktisch mogelijk te laten zien
welke kleine stappen mensen zelf kunnen zetten om de eigen gezondheid en het immuunsysteem
te verbeteren. Uit dit steunpakket is deze campagne deels gefinancierd. Op dit moment
loopt de laatste flight van dit jaar. Daarna – in de laatste week van december – staat
een campagne-effectmeting gepland.

Sportimpuls voor kwetsbare groepen

Uit de monitor Sport en corona blijkt dat de sportdeelname sinds de corona-pandemie
van met name kwetsbare mensen achterblijft. De middelen uit het steunpakket voor de
impuls op bewegen zijn verdeeld over de Alliantie «Sporten en bewegen voor iedereen»,
NL Actief, Special Olympics Nederland en de Nederlandse Hersenstichting. De Alliantie
«Sporten en bewegen voor iedereen» zet zich in voor mensen die belemmeringen ervaren
om te gaan sporten en bewegen. In deze alliantie zijn inmiddels 10 partijen vertegenwoordigd,
de extra middelen zijn verdeeld over 8 partijen, namelijk: NOC*NSF, MEE NL, Jeugdfonds
Sport en Cultuur, Volwassenenfonds Sport en Cultuur, Stichting Life Goals, Fonds Gehandicaptensport,
Nationaal Ouderenfonds en de Bas van de Goor Foundation. De alliantiepartners zetten
de extra middelen vanuit het steunpakket dan ook gericht in op deze kwetsbare groepen
zoals mensen met een handicap en chronische aandoening, de sociaal kwetsbare mensen,
ouderen en mensen uit lage inkomensgezinnen. Het gaat er hierbij bijvoorbeeld om mensen
met een verstandelijke handicap buiten te laten sporten onder begeleiding van een
personal trainer, maar ook de coaching van MEE NL naar sport en bewegen. De «balkonbeweegdag»
voor ouderen, de ontwikkeling van een app van Fonds Gehandicaptensport om mensen met
een beperking thuis te ondersteunen bij het sporten met tips en adviezen die online
gegeven worden, de inzet op ondersteuning van scholen om kinderen te bereiken die
in lage inkomensgezinnen wonen, wandelingen met de Bas van de Goor foundation voor
mensen met diabetes en de doorontwikkeling van de app het «ommetje» van de Hersenstichting
die zich op jongeren op het VMBO richt. Naast de impuls voor het Volwassenenfonds
om sport voor iedereen mogelijk te maken wordt ook door NOC*NSF en NL Actief ingezet
om sport- en beweegaanbod financieel toegankelijk te maken voor een brede groep mensen
die ook in coronatijd extra financiële problemen kennen.

Mensen met een beperking zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van virusbesmettingen,
daarom is een impuls gegeven aan het programma Healthy Heroes dat met maatwerkprogramma’s
doelgroepen met een beperking bedient en inzet op gecombineerde leefstijlinterventies
(GLI). Met deze impuls is er een groter totaalaanbod van door Healthy Heroes ontwikkelde
programma’s voor scholen in het speciaal onderwijs op thema’s voeding, welbevinden,
leefstijl, natuur en techniek, cultuur en bewegen. Daarnaast is er een leefstijl kennismaking
dag georganiseerd voor het speciaal onderwijs, is er gestart met de pilot voor een
app die kinderen met een beperking op laagdrempelige manier laat bewegen.

Impuls leefstijltraject jongeren via JOGG en Gezonde School activiteiten

Door de coronacrisis is het belang van een gezonde leefomgeving extra groot geworden.
JOGG legt de focus op kinderen die het juist nu extra hard nodig hebben, in kwetsbare
wijken en gezinnen. Zo is gewerkt aan een gezonder voedingsaanbod bij belangrijke
ontmoetingsplekken (buurthuizen, speeltuinen, kinderboerderijen) en meer beweegaanbod.
De bestaande Teamfit aanpak is daarvoor uitgebreid en er zijn meer Teamfit-coaches
opgeleid en in buurthuizen aan de slag. Met het initiatief «stem van het kind» heeft
JOGG jongeren betrokken bij vraagstukken over een gezondere leefomgeving. Als gevolg
worden er nu in meerde JOGG-gemeenten jongeren betrokken bij de inrichting van de
lokale JOGG-aanpak. Voor kinderen die al kampen met overgewicht is juist in deze tijd
extra aandacht van professionals nodig. Om de juiste zorg en ondersteuning te bieden
zijn met de bestaande aanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) twee extra leerlijnen
georganiseerd waarin 24 zorgverleners zijn opgeleid om aan de slag te gaan. Deze zorgverleners
zijn gespecialiseerd in de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen. Ze hebben
kennis over de onderliggende factoren van overgewicht en obesitas en de invloed van
het systeem binnen en om het gezin. In zes gemeenten is het lokale KnGG werknet versterkt
en in vier regio’s is het draagvlak voor KnGG verkend. Tot slot heeft JOGG ingezet
op het versterken van samenwerkingen binnen de regio. Er zijn daarvoor vijf extra
regio coördinatoren opgeleid. In de regio Groningen en Overijssel is het regionale
werknet versterkt door een NL Vitaal bijeenkomst.

Via het programma Gezonde School hebben 359 extra scholen een financiële bijdrage
en ondersteuning ontvangen om aan de slag te gaan met een gezonde leefstijl. Met de
impuls kon bij aanvang van schooljaar 2021–2022 TestJeLeefstijl.nl kosteloos worden
ingezet binnen het middelbaar beroepsonderwijs. 25 Mbo-instellingen hebben van deze
mogelijk reeds gebruik gemaakt en meer dan elfduizend studenten zijn hier mee bereikt.
Daarnaast is vanuit Gezonde School verbinding gelegd met ander partners om samen op
te trekken in lokale en regionale activiteiten op gezonde leefstijl van jeugd. Denk
hierbij aan de preventieakkoorden, sportakkoorden, gezondheidsnota's en omgevingsvisie,
maar ook aan andere programma’s al dan niet gestimuleerd door de diverse corona steunpakketten.
Tot slot is er gewerkt aan het digitaliseren van het professionaliseringsaanbod (e-learnings,
podcast, websites), zodat professionals ook in tijden van corona in staat worden gesteld
om blijvend kennis op te doen rond het werken aan een sociaal en emotioneel welbevinden
en gezonde leefstijl op school.

Activiteiten gericht op de mentale weerbaarheid van (thuis)werkenden

Het Ministerie van EZK heeft samen met de KvK, VNO-NCW/MKB-NL en Stichting Ondernemersklankbord
(OKB) het Programma «Emotie en Perspectief» opgesteld dat invulling geeft aan de mentale
weerbaarheid en welbevinden van ondernemers die in zwaar weer verkeren als gevolg
van de coronacrisis.

Verder werken de Ministeries van VWS en SZW samen om (thuis)werkenden te ondersteunen
bij mentale kwetsbaarheid. Met de middelen uit het steunpakket is de anonieme «mental
e-healthregeling» opgehoogd en zijn lotgenotencontacten en supportgroepen opgezet
vanuit de Stichting MIND. De eerder in deze brief genoemde campagne «Hey, het is oké»
is ook op de werkvloer ingezet, met als doel mentale klachten als gevolg van werk,
bespreekbaar te maken.

Daarnaast zijn programma’s van de Stichting C-support en de Stichting Centrum Werk
Gezondheid gesteund, welke zijn gericht op het verspreiden en ontwikkelen van informatie
en kennis over de fysieke impact en mentale gevolgen van langdurige Covid-19-klachten
en werk. Werkgevers worden ook via het Steunpunt RI&E geholpen om beleid te ontwikkelen
voor het voorkomen van psychosociale arbeidsbelasting en het bevorderen van de mentale
vitaliteit van hun werknemers.

Tot slot

Het is bemoedigend te zien hoe gemeenten en andere maatschappelijke partners in 2021
aan de slag zijn gegaan met de maatschappelijke impact van corona. Dit steunpakket
heeft bijgedragen aan tal van mooie initiatieven. Zoals in de brief aan uw Kamer van
18 december13 aangegeven, komen we met een aanvullend steunpakket om de mentale gezondheid en gezonde
leefstijl van jongeren te ondersteunen. We werken dit samen met gemeenten verder uit
omdat gemeenten het beste zicht hebben op wat jongeren in hun gemeenten nodig hebben
en nemen hierbij de kennis van veldpartijen en deskundigen mee.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, H.M. de Jonge

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, P. Blokhuis