Brief regering : Reactie op het advies van de Commissie toezicht financiën politieke partijen (Ctfpp) over het verantwoordingsjaar 2020

Nr. 67
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 november 2021

De Commissie toezicht financiën politieke partijen (Ctfpp) brengt jaarlijks advies
uit over de verantwoordingsdocumenten van alle politieke partijen. Hierbij bied ik
u het advies van de Ctfpp over het verantwoordingsjaar 2020 aan1 en reageer ik op dit advies.

Hoofdlijnen advies Ctfpp

De belangrijkste bevindingen van de Ctfpp over het verantwoordingsjaar 2020 luiden
als volgt:

• Het algemene beeld van verantwoordingsjaar 2020 is dat de naleving van de Wfpp op
de goede weg is, hoewel er enige aandachtspunten overblijven. De beoordeelde partijen
doen op transparante wijze verslag van hun activiteiten en van de door hen ontvangen
bijdragen en aangegane schulden.

• De Ctfpp houdt vast aan haar eerdere handelwijze om geen jaarstukken te beoordelen
die naar haar oordeel tekortschieten op één of meer formele en/of volledigheidseisen.
De Ctfpp heeft daarom de stukken van de PvdA, de PvdD, de SP, de Hans van Mierlostichting
(D66) en 50PLUS niet beoordeeld. De Ctfpp tekent hier wel bij aan dat er een duidelijke
verbetering zichtbaar is in vergelijking met eerdere jaren.

• De Ctfpp beschouwt het als een positieve stap dat meer partijen in hun verantwoording
aandacht hebben besteed aan giften in natura, maar blijft hier aandacht voor vragen.

• De Ctfpp doet enkele aanbevelingen voor het toekomstige controleprotocol Wfpp en stelt
de vraag in hoeverre de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme (Wwft) moet worden betrokken bij de accountantscontrole in de Wfpp.

• Ten slotte meldt de Ctfpp nog enkele bevindingen over individuele partijen.

• Reactie advies Ctfpp

Algemeen

De Ctfpp heeft in haar adviezen over 2018 en 2019 (Kamerstuk 32 752, nrs. 65 en 66) geconstateerd dat niet alle documenten die de politieke partijen hadden aangeleverd
voldeden aan de formele wettelijke vereisten, zoals ondertekening door de verantwoordelijke
bestuurders en/of waarmerking in hetzelfde document. In de aanloop naar 1 juli 2021,
de datum waarop politieke partijen de verantwoording over 2020 moesten hebben ingediend,
heb ik de partijen daarom schriftelijk aan deze verplichtingen herinnerd. Vervolgens
heb ik hier bij de controle van de door de politieke partijen aangeleverde jaarverantwoordingen
extra aandacht aan besteed.

In vergelijking met eerdere jaren voldoen de verantwoordingen van meer politieke partijen
aan de wettelijke vereisten. Ik onderschrijf daarom de conclusies van de Ctfpp dat
de naleving van de wettelijke vereisten op de goede weg is en dat er op transparante
wijze verslag wordt gedaan. Ik deel eveneens de conclusie van de Ctfpp dat het een
positieve stap is dat meer partijen in hun verantwoording expliciet aandacht hebben
besteed aan ontvangen giften in natura, maar dat hier ook nog ruimte is voor verbetering.
Ik streef ernaar dat dit in de toekomst zichtbaar zal worden. Daarom zal ik de politieke
partijen hier ruim voordat zij de verantwoording over 2021 in moeten dienen wederom
expliciet op wijzen.

Specifieke punten

Accountantscontrole: de Ctfpp wijst erop dat de accountant van Forum voor Democratie (FvD) geen goedkeurende
verklaring heeft afgegeven. De reden daarvoor is dat hij heeft aangegeven niet in
staat te zijn om volledig invulling te geven aan de Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme (Wwft) en het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 (Uitvoeringsbesluit),
waarin is bepaald dat bestuursleden van politieke partijen zijn aangemerkt als politiek
prominente personen (artikel 1, eerste lid, van de Wwft in samenhang met artikel 2
van het Uitvoeringsbesluit). De accountant van FvD heeft daarbij aangetekend dat hij
afgezien van deze bepalingen in de Wwft en het Uitvoeringsbesluit wel een goedkeurende
verklaring af kan geven. De vraag of en zo ja in hoeverre er bij de accountantscontrole
in het kader van de Wfpp aandacht moet worden besteed aan de naleving van de Wwft
en het Uitvoeringsbesluit heb ik voorgelegd aan de Auditdienst Rijk. Ik verwacht dat
ik de politieke partijen ruim voorafgaand aan het moment dat zij de verantwoording
over 2021 in moeten dienen kan informeren over de uitkomst hiervan. Ten aanzien van
FvD geldt dat de accountant in een later stadium alsnog een goedkeurende verklaring
heeft afgegeven.

Anonieme bijdragen PVV: de PVV heeft in 2020 enkele bijdragen ontvangen waarbij niet het volledige adres
van de donateur is vermeld. Omdat deze bijdragen onder de drempel van € 4.500 per
donateur per jaar vallen hoeven deze niet openbaar te worden gemaakt. Deze giften
kwalificeren wel als anonieme giften en het bedrag boven de € 1.000 moet daarom worden
overgemaakt naar de toezichthouder. Het proces van terugbetaling is in overleg met
de PVV in gang gezet.

Berichtgeving over giften aan het CDA: de Ctfpp wijst op berichtgeving in de media over giften die het CDA en een neveninstelling
van het CDA in de periode rondom de Tweede Kamerverkiezingen heeft ontvangen. Het
CDA heeft in reactie op deze berichtgeving aanvullende overzichten van ontvangen giften
aan mij verstrekt en heeft deze overzichten tevens gepubliceerd op de website van
de partij. Op basis van deze overzichten en gesprekken die op ambtelijk niveau met
het CDA over deze kwestie zijn gevoerd constateer ik dat het CDA in lijn met de Wfpp
heeft gehandeld.

Controleprotocol: in mijn reactie op het Ctfpp-advies over het verantwoordingsjaar 2019 heb ik aangegeven
dat het controleprotocol gereed moet zijn voor de inwerkingtreding van de Evaluatiewet
Wfpp (Kamerstuk 35 657). Dat is nog steeds mijn streven. Zo kan de wetswijziging worden meegenomen in het
controleprotocol en is dit op het moment van inwerkingtreding helemaal actueel.

Reviews Auditdienst Rijk: de Ctfpp wijst op het belang van consequente uitvoering van de jaarlijkse reviews
door de Auditdienst Rijk bij de accountants van politieke partijen. In 2020 hebben
deze reviews niet plaats kunnen vinden als gevolg van de coronamaatregelen. Dit jaar
wordt de jaarlijkse uitvoering van de reviews weer opgepakt. De Auditdienst Rijk gaat
op mijn verzoek een review uitvoeren bij de accountants van Forum voor Democratie,
GroenLinks en de PvdA.

Transparantie rondom Tweede Kamerverkiezingen: de Ctfpp merkt op dat het van belang is dat de giften die politieke partijen in
de periode van de 21e dag voor de Tweede Kamerverkiezingen en de verkiezingsdag hebben ontvangen binnen
afzienbare tijd na de verkiezingen openbaar worden. Ik ben dit met de Ctfpp eens.
Op 26 oktober jl. heb ik daarom een nota van wijziging op de Evaluatiewet Wfpp ingediend
bij de Tweede Kamer.2 Hierin stel ik voor om de politieke partijen die bij de verkiezingen ten minste één
zetel hebben gewonnen te verplichten om binnen één maand na de verkiezingen overzichten
van giften en schulden van de partij en de neveninstellingen en een overzicht van
giften van de kandidaten in te dienen bij de toezichthouder. De toezichthouder maakt
deze overzichten vervolgens uiterlijk twee maanden na de verkiezingsdag openbaar.
Tevens stel ik in deze nota van wijziging een meldplicht voor. Giften vanaf € 50.000
per donateur per jaar moeten binnen 14 dagen na ontvangst worden gemeld bij de toezichthouder,
die deze giften vervolgens zo spoedig mogelijk openbaar maakt. Deze voorstellen dragen
bij aan het verder vergroten van de transparantie van de financiering van politieke
partijen en hun neveninstellingen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren