Brief regering : Stand van zaken over de nota van wijziging inzake bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur (Kamerstuk 35546)

Nr. 7 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 november 2021

Bij uw Kamer is het voorstel van wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal
bestuur aanhangig.1 Naar aanleiding van de vragen van uw Kamer in het Verslag heb ik een nota van wijziging
voorbereid om aan dit wetsvoorstel een verplichte risicoanalyse integriteit voor kandidaat-wethouders
voorafgaand aan hun benoeming toe te voegen. Daarmee zou tevens uitvoering worden
gegeven aan de motie van het lid Van der Graaf c.s., die de regering oproept om de
risicoanalyse voorafgaand aan de benoeming van wethouders wettelijk te verankeren.2

Hierbij informeer ik u dat ik besloten heb de nota van wijziging niet in te dienen.
Reden hiervoor is het op 3 november jl. vastgestelde advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State, dat zeer kritisch is. De Raad van State heeft fundamentele
kritiek op zowel de inhoud als de wettelijke vormgeving van de risicoanalyse en adviseert
de nota van wijziging nu niet in te dienen, ook om het reeds aanhangige wetsvoorstel
niet onnodig verder te vertragen. De voorgestelde wettelijke regeling staat volgens
de RvS op gespannen voet met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (artikel
10 Grondwet) en, in samenhang daarmee, het legaliteitsbeginsel en de rechtszekerheid.

Ik meen dat deze kritiek enkel is te adresseren door een integrale herziening van
de wettelijke regeling, waarin veel meer in de wet zelf zal moeten worden geregeld.
De tijd ontbreekt om dit nog voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 op een zorgvuldige
wijze, met inbegrip van hernieuwd overleg met de koepels, te regelen. Vasthouden aan
de nota van wijziging zou het risico op onnodige vertraging van het reeds aanhangige
wetsvoorstel betekenen. Dit afwegende heb ik besloten af te zien van het indienen
van de nota van wijziging.

Het advies biedt aanknopingspunten voor een andere wettelijke vormgeving van de risicoanalyse
integriteit. Ik zal de voorbereiding van een nieuw, zelfstandig wetsvoorstel ter hand
nemen, zodat een risicoanalyse voor wethouders uiteindelijk toch wettelijk verankerd
kan worden, zij het niet voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Ik zal hierover
in overleg treden met de koepels. Ook zal ik het proces van de benoeming van nieuwe
wethouders na de gemeenteraadsverkiezingen evalueren, zodat die ervaringen bij de
vormgeving van het nieuwe wetsvoorstel betrokken kunnen worden.

Ik zou uw Kamer dan ook willen verzoeken, indien u dit wenst, de behandeling van het
reeds aanhangige wetsvoorstel voort te zetten. Het wetsvoorstel stelt onder andere
de VOG voor kandidaat-wethouders verplicht, verduidelijkt de bepalingen inzake belangenverstrengeling
en scherpt deze ook aan, en geeft de commissaris van de Koning meer armslag in zijn
functioneren als rijksorgaan. Dit zijn relevante verbeteringen. Daarom zal de regering
al het mogelijke doen om inwerkingtreding van dit wetsvoorstel op 1 april 2022 te
bevorderen, zodat het van kracht kan zijn op de na de gemeenteraadsverkiezingen nieuw
te benoemen wethouders.

Ik zal de burgemeesters informeren over het niet-indienen van de nota van wijziging,
zodat ook voor gemeenten duidelijkheid ontstaat. Ook zal ik de burgemeesters oproepen
te bevorderen dat bij de benoeming van nieuwe wethouders gebruik wordt gemaakt van
de in 2019 door BZK uitgebrachte Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders3, die goede handvatten biedt. De komende tijd zal mijn ministerie gemeenten gericht
informeren over en ondersteunen bij wat op dit punt van hen wordt verwacht.

Het advies van de Raad van State zal gelijktijdig met het nader rapport gepubliceerd
worden.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren