Brief regering : Afschrift van de brief aan het Wereld Antidoping Agentschap (WADA) over BND

Nr. 274
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 27 augustus 2021

Bijgevoegd doe ik u de brief toekomen die ik vandaag aan het Wereld Antidoping Agentschap
(hierna: WADA) heb gestuurd1.

Deze brief aan WADA komt voort uit de verschillende overleggen die de afgelopen maanden
tussen Nederland en WADA gevoerd zijn naar aanleiding van een nieuwe versie van de
Wereld Antidoping Code (hierna: WAD Code) en een audit die in november 2020 door WADA
bij de Dopingautoriteit is uitgevoerd. In de kern komt het erop neer dat Nederland
op één punt niet (volledig) voldoet aan de door WADA gestelde (vernieuwde) eisen.
In deze brief informeer ik u over de voorgenomen oplossingsrichting om te voorkomen
dat dit voor Nederland mogelijk negatieve gevolgen gaat hebben.

Achtergrond

De Dopingautoriteit is een zelfstandig bestuursorgaan en valt onder de Algemene wet
bestuursrecht en de Kaderwet ZBO’s. De Dopingautoriteit is als nationale anti-dopingorganisatie
gebonden aan de WAD Code die door WADA wordt vastgesteld. Nederland is als verdragspartij
gebonden aan het Internationale UNESCO Verdrag tegen doping in de sport en de Overeenkomst
ter bestrijding van doping, die in het kader van de Raad van Europa tot stand is gekomen.
De strekking van deze verdragen is dat Nederland als lidstaat gehouden is maatregelen
te nemen tegen het gebruik van doping. Het UNESCO-verdrag schrijft voor dat de lidstaten
de beginselen van de Code moeten onderschrijven.

De WAD Code wordt periodiek – tot nu toe om de 5 à 6 jaar – door WADA herzien naar
aanleiding van nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Per 1 januari 2021 is de nieuwe
WAD Code in werking getreden.2 De Dopingautoriteit heeft haar reglementen en procedures hierop aangepast. Hierover
is in het afgelopen jaar veelvuldig contact geweest tussen de Dopingautoriteit en
WADA. Ondanks deze inzet om te voldoen aan de vernieuwde eisen van de WAD Code is
recent gebleken dat er één punt in de Nederlandse praktijk is waarmee WADA niet akkoord
gaat.

Dit betreft de positionering van de Bezwaarcommissie Nationaal Dopingreglement (hierna:
BND), die volgens WADA niet voldoende institutioneel onafhankelijk van de Dopingautoriteit
is.

BND

De BND is een commissie van de Dopingautoriteit die – kort gezegd – bezwaren en beroepen
tegen besluiten van de Dopingautoriteit behandelt. De WAD Code geeft een opsomming
van de relevante besluiten. Het gaat hier om besluiten van de Dopingautoriteit die
niet door het Instituut Sportrechtspraak (het ISR) en andere commissies van beroep
binnen de sportbonden en -organisaties kunnen worden behandeld. Het ISR en de andere
beroepscommissies binnen de sport beoordelen dopingovertredingen zoals de (poging
tot het) gebruiken van een verboden stof of het verhandelen ervan. De BND bekleedt
dus een aanvullende functie en heeft sinds de oprichting tweeëneenhalf jaar geleden
dan ook slechts twee zaken behandeld. Zowel het ISR als de andere beroepscommissies
zijn institutioneel en operationeel volledig onafhankelijk van de Dopingautoriteit,
de BND is institutioneel niet onafhankelijk, maar is nu formeel onderdeel van de Dopingautoriteit.

Volgens de WAD Code dient ook de BND buiten de Dopingautoriteit gepositioneerd te
zijn. Op basis van onze nationale wetgeving, de Algemene wet bestuursrecht (hierna:
Awb), moeten bezwaren tegen besluiten van een bestuursorgaan normaliter door het bestuursorgaan
zelf behandeld worden. Daarom is de BND op dit moment onderdeel van de Dopingautoriteit
zelf. Medio juni verduidelijkte WADA in het e-mailcontact dat plaatsvond dat het niet
akkoord gaat met deze praktijk en de toelichting daarop.

Sindsdien is overleg gevoerd met WADA en de Raad van Europa, waarin nogmaals pogingen
zijn gedaan tot uitleg over het feit dat de BND feitelijk geheel onafhankelijk functioneert.
Desondanks heeft WADA op 28 juli 2021 de procedurele mededeling gedaan dat de Nederlandse
situatie aan de compliance commissie zal worden voorgedragen. Een inhoudelijke onderbouwing
bevatte dit schrijven niet. Op 18 augustus 2021 is door WADA op verzoek van de Dopingautoriteit
een inhoudelijke brief geschreven (bijgevoegd als bijlage)3 met daarin de toelichting waar de non-compliant verklaring precies betrekking op
heeft: WADA eist volledige, ook institutionele, onafhankelijkheid van de BND. Op dit
punt is de eis van WADA niet in overeenstemming met de regulier geldende bepalingen
van de Awb.

Non-compliant verklaring

In de brief van 18 augustus 2021 geeft WADA te kennen dat dit zal worden besproken
tijdens de vergadering van het dagelijks bestuur van WADA op 14 september 2021. Er
dient rekening mee te worden gehouden dat het dagelijks bestuur tijdens die vergadering
zal verklaren dat Nederland niet (volledig) voldoet aan de eisen die worden gesteld
in de WAD Code. Deze zogenaamde «non compliant»-verklaring betreft formeel de Dopingautoriteit, maar raakt ook de Nederlandse overheid
en de Nederlandse sportwereld. Een «non compliant»-oordeel is vanzelfsprekend niet
goed voor het imago van de Nederlandse sport, en kan op de langere termijn ook concrete
negatieve gevolgen hebben voor de positie van Nederlandse sporters en Nederlandse
sportorganisaties. WADA schetst deze mogelijke consequenties in de brief, waarbij
de uiterste consequentie zou kunnen zijn dat Nederlandse sporters niet meer onder
Nederlandse vlag mee kunnen doen aan wedstrijden. Maar welke concrete gevolgen dit
zal betreffen is niet exact te voorspellen, omdat deze volgens de eigen regelgeving
van WADA altijd evenredig moeten zijn met de vastgestelde afwijking van de WAD Code,
en niet verder gaan dan nodig is om deze afwijking te corrigeren. Desondanks wil ik
de Nederlandse regelgeving op dit formele punt zo snel mogelijk repareren om ervoor
te zorgen dat Nederland aan de WAD Code voldoet.

Voorgestelde oplossingsrichting

Met betrokken departementen, NOC*NSF en de Dopingautoriteit is gezocht naar een oplossing.
Ik ben voornemens om het proces in gang te zetten dat ertoe strekt dat de BND via
een wetswijziging een zelfstandig bestuursorgaan wordt dat als enige instituut zelfstandig
beslist op de in de WAD Code opgesomde besluiten, zodat de BND van een volledig zelfstandige
positie is verzekerd en wordt voldaan aan de Code. Een wetswijziging dient vanzelfsprekend
de normale procedure te doorlopen. Dat moet inhoudelijk en procedureel zorgvuldig
gebeuren en kost de nodige tijd. Daarom heb ik WADA aangegeven dat voor de tussenliggende
periode, de Dopingautoriteit de eigen reglementen zo zal aanpassen, dat een zo onafhankelijk
mogelijke positie van de BND ten opzichte van de Dopingautoriteit geborgd wordt. Volledigheidshalve
verwijs ik voor de betreffende aanpassingen van de reglementen naar bijgevoegde brief
gericht aan WADA.

De brief gericht aan WADA informeert over het voornemen om een voorstel tot wetswijziging
in procedure te brengen, waar deze wetswijziging specifiek betrekking op zal hebben
en over de aanpassingen in de reglementen van de Dopingautoriteit die vanaf 1 oktober
2021 gelding zullen krijgen. De voorbereidingen voor het wetgevingstraject zijn gestart.
Zodra bekend is wat WADA heeft besloten in de vergadering van 14 september a.s., informeer
ik uw Kamer. Daarbij zult u ook geïnformeerd worden over de stand van zaken rondom
het wetstraject.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis