Brief regering : Beperkingen op de Haringvlietbrug voor het wegverkeer en de scheepvaart

Nr. 88 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 30 juni 2021

In juli 2017 heb ik uw kamer geïnformeerd over de staat van de grote strategische
bruggen in het hoofdwegennet (Kamerstuk 34 550 XII, nr. 81). De Haringvlietbrug, die dateert uit 1964, is één van deze bruggen. De conclusie
destijds was dat er voor de Haringvlietbrug een nadere beoordeling op de constructieve
veiligheid (herberekening) nodig was en er binnen 15 jaar maatregelen nodig zouden
zijn om de brug veilig te kunnen blijven gebruiken. De herberekening van het beweegbare
deel van de brug (de klep) is aansluitend uitgevoerd. Hieruit bleek dat de klep binnen
5 jaar vervangen diende te worden.

In 2018 heb ik daarom de renovatie van de Haringvlietbrug opgenomen in het programma
Vervanging en Renovatie Hoofdwegen en Rijkwaterstaat opdracht gegeven om de renovatie
van de brug voor te bereiden. Volgens de huidige planning wordt de klep van de Haringvlietbrug
medio 2023 vervangen en voorzien van nieuwe systemen voor de bediening, besturing
en bewaking van de brug. De renovatie van het vaste deel van de brug volgt later.

In de MIRT voortgangsbrief van 9 juni (Kamerstuk 35 570 A, nr. 62) heb ik u geïnformeerd dat de klep van de brug het einde van zijn levensduur heeft
bereikt en dat deze volgens de berekeningen vanaf begin 2023 niet meer veilig bediend
kan worden. Op basis van de berekeningen zal de brug vanaf 1 januari 2023 tot aan
vervanging van de klep gestremd moeten worden voor de hoge scheepvaart en zullen schepen
hoger dan 13 meter om moeten varen via het Spui, de Oude Maas en de Dordtse Kil.

De Haringvlietbrug gaat echter sneller achteruit in kwaliteit dan uit de berekeningen
werd verwacht. Uit de inspecties van Rijkswaterstaat is gebleken dat de klemmen waarmee
het rijdek aan de klep is bevestigd lostrillen door het verkeer dat over de brug rijdt.
Vanaf 19 mei 2021 is de Haringvlietbrug daarom nu al tijdelijk gestremd voor de hoge
scheepvaart. Deze stremming blijft voorlopig gehandhaafd. In eerste instantie leken
er geen gevolgen te zijn voor het wegverkeer, maar op basis van wekelijkse inspecties
zien we die nu toch. De klemmen trillen steeds sneller los en hierdoor raken ook rijplaten
los van de klep. Dit levert – zonder aanvullende maatregelen – een potentieel gevaar
op voor zowel de scheepvaart als het wegverkeer. Ik stel daarom een gebruiksbeperking
in voor het wegverkeer om een veilig gebruik van de brug te garanderen. Ik heb besloten
de maximum snelheid op de brug terug te brengen van 100 km/u naar 50 km/u en het verkeer
rond de brug over één rijstrook te laten rijden. Dit levert weliswaar hinder op voor
de weggebruiker, maar is noodzakelijk om de brug tot aan renovatie in 2023 veilig
te kunnen blijven gebruiken.

Toelichting gebruiksbeperking

Het rijdek van de brug bestaat uit aluminium platen die met klemmen aan de klep van
de brug zijn bevestigd. Het gaat om 210 platen en 700 klemmen. De klemmen trillen
los door het verkeer dat over de brug rijdt. De sterkte van de trillingen wordt bepaald
door de hoeveelheid verkeer, het gewicht van het (vracht)verkeer en de snelheid waarmee
het verkeer over de brug rijdt. Er zijn eind 2020 nieuwe klemmen ontworpen en aangebracht
die beter bestand zouden moeten zijn tegen de trillingen, maar uit de inspecties blijkt
nu dat deze klemmen niet het gewenste resultaat leveren.

Momenteel wordt de brug beschikbaar gehouden voor het wegverkeer door wekelijks te
inspecteren en de losgetrilde klemmen aan te draaien. Zonder aanvullende maatregelen
wordt de kans steeds groter dat er een klem of plaat loskomt van de brug. Dit levert
een groot veiligheidsrisico op voor het (vaar)wegverkeer. Daarom voer ik een snelheidsverlaging
in op de brug om een veilig gebruik van de brug te borgen.

De trillingen in de klep van de brug zullen verminderen door het verlagen van de maximum
snelheid voor al het verkeer op de brug. Ik kies voor een verlaging van de maximum
snelheid naar 50 km/u, omdat dit significant lager is dan de huidige maximum snelheid
voor vrachtwagens en het vrachtverkeer een grote bijdrage levert aan de trillingen.
Uiteraard zal monitoring nodig blijven om het effect van deze maatregel beter te kunnen
bepalen. Wanneer de maatregel effectief blijkt, kan de brug mogelijk ook voor de scheepvaart
weer frequenter bediend worden.1 Wanneer de maatregel onvoldoende effectief blijkt, kan een meer ingrijpende maatregel
nodig zijn.

Voor invoering van de maatregel verwacht ik twee tot drie weken aan voorbereidingstijd
nodig te hebben. Deze periode is nodig om de verkeers- en mobiliteitsmaatregelen uit
te werken en af te stemmen met de gebruikers en brancheorganisaties. Ook de organisatie
van de handhaving vergt voorbereiding.

Daarnaast zal er een bijeenkomst worden georganiseerd voor gemeenten, brancheorganisaties
en andere betrokkenen om de gehele aanpak rond de Haringvlietbrug te bespreken. In
de tussentijd blijf ik de brug intensief monitoren.

Handhaving

Handhaving van de maximum snelheid is van belang voor de effectiviteit van de maatregel.
Een snelheid van 50 km/u past niet bij het wegbeeld van een autosnelweg en weggebruikers
zullen zich niet aan deze snelheid houden als deze alleen met bebording wordt aangegeven.
Het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD) heeft aangegeven te willen handhaven
op de verlaagde maximum snelheid als de inrichting de weg hierop wordt aangepast.
Hier geef ik invulling aan door het verkeer van de Haringvlietbrug terug te brengen
van twee naar één rijstrook per rijrichting. Dit heeft gevolgen voor de doorstroming
op de A29.

Verkeershinder

Rijkswaterstaat heeft berekend wat de gevolgen zijn van het afsluiten van één rijstrook
op de Haringvlietbrug voor het wegverkeer. De berekeningen laten zien dat er forse
files in de spitsuren zullen ontstaan op de A29 en op de A16 (uitwijkroute). Deze
files ontstaan bij de Haringvlietbrug maar kunnen terugslaan op de A29 in de richting
Rotterdam en Zuidwest-Brabant. De verkeershinder kan enigszins worden beperkt door
de inzet van mobiliteitsmaatregelen. Hiermee krijgt een deel van het verkeer een alternatief
geboden of de mogelijkheid buiten de spits te reizen. De extra reistijd rond de Haringvlietbrug
kan met deze maatregelen uitkomen op ongeveer 30 minuten, tijdens een avondspits op
een werkdag.

Andere onderzochte opties

Rijkwaterstaat heeft een aantal andere opties onderzocht om de bevestiging van de
klemmen te verbeteren of om op andere wijze de levensduur van de brug te verlengen.
Er is onder andere gekeken naar vervanging van het aluminium rijdek door een houten
rijdek en naar de aanleg van een tijdelijke vaste brug. Hieruit is geen kansrijke
aanpak naar voren gekomen die op korte termijn realiseerbaar is. Dit laatste is relevant
omdat het om een acuut probleem gaat en de brug naar verwachting over twee jaar voorzien
is van een nieuwe klep. De kosten van deze alternatieve maatregelen zijn bovendien
fors hoger.

Financiële consequenties

De totale kosten om de Haringvlietbrug door een snelheidsverlaging veilig te kunnen
blijven gebruiken tot aan vervanging van de klep bedragen naar de huidige schatting
€ 5 miljoen. De kosten bestaan uit monitoring en aandraaien van de klemmen, het plaatsen
van pontons en het preventief vervangen van bouten en het treffen en monitoren van
de verkeersmaatregelen. Dit is exclusief de kosten van het mobiliteitspakket om de
verkeershinder te beperken. Deze kostenpost moet nog nader bepaald worden.

Vervanging van de klep van de brug

De voorbereiding van de vervanging van de klep van de Haringvlietbrug is in volle
gang. In juni 2021 is, als voorbereiding op de aanbesteding, gestart met het uitwisselen
van informatie met de marktpartijen en medio 2023 vindt de vervanging van de klep
en de vernieuwing van de systemen plaats. Ik onderzoek in overleg met de markt de
mogelijkheden om deze aanpak te versnellen, maar veel ruimte hiervoor zie ik op dit
moment niet. De Haringvlietbrug zal tijdens de vervanging van de klep meerdere weken
gestremd zijn voor het wegverkeer.

De komende tijd stel ik alles in het werk om een veilig gebruik van de Haringvlietbrug
te garanderen totdat de renovatie gereed is.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga