Brief regering : Reactie op de opzet en ambities van het meerjaren versterkingsplan (MJVP)

Nr. 872
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 juni 2021

In deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Economische Zaken
en Klimaat, over de opzet en ambities van het meerjaren versterkingsplan (MJVP). Verder
ga ik in op de voortgang en realisatie van de versterkingsoperatie. Hiermee geef ik
uitvoering aan een motie en doe ik een viertal toezeggingen gestand.1 Daarnaast licht ik de afspraken toe die ik met de regio heb gemaakt over batch 1588,
waarmee ik tevens een toezegging aan het lid Beckerman gestand doe.2 Tot slot ga ik in op de voortgang van de uitwerking van de bestuurlijke afspraken
van 6 november jl.

Opzet en proces MJVP

De afspraak om een MJVP vast te stellen komt voort uit het «Versnellingspakket» van
23 januari 2020 (Kamerstuk 33 529, nr. 718). Het MJVP heeft als doel om op de schaal van het hele aardbevingsgebied, op basis
van lokale programma’s van aanpak van de vijf aardbevingsgemeenten, sturing te geven
op de uitvoering en de planning van versterkingsoperatie. Het vormt daarmee de gezamenlijke
visie van de gemeenten en NCG op het verloop van de versterkingsoperatie.

Vaststelling van het lokale programma van aanpak door de gemeenteraad is voor de meeste
gemeenten voorzien in de eerste raadsvergadering na het zomerreces in september 2021.
Eerder was de verwachting dat dit voor de zomer kon plaatsvinden. Dat lukt niet omdat
de validatie van de typologieën meer tijd nam. Dit betekent dat ook het MJVP met de
planning van alle projecten van de versterkingsoperatie na de zomer wordt vastgesteld.
Ik zal uw Kamer hier aansluitend over informeren, inclusief een overzicht van de gemeentelijke
doelstellingen en projecten die in 2022 starten.

Het MJVP is een dynamisch werk- en managementplan, ontwikkeld door de NCG in samenwerking
met de gemeenten. Het laat per kwartaal alle nog uit te voeren projecten per dorp,
wijk of buurt zien. Per project wordt bovendien een planning van de drie fases in
het versterkingsproces gemaakt: opname-beoordelen, ontwerpen en versterken. Gezien
het meerjarige karakter van de versterkingsoperatie en daarbij behorende onzekerheid
is het MJVP dynamisch in de zin dat gemeenten jaarlijks de programma’s van aanpak
vaststellen. De programma’s zijn sturend voor de uitvoeringsplanning en deze wordt
periodiek geactualiseerd. De actualisatie van de uitvoeringsplanning is vervolgens
weer input voor de lokale programma’s van aanpak voor het daaropvolgende jaar. Elke
ronde van de jaarlijkse cyclus worden de verwachtingen voor het MJVP scherper, omdat
steeds meer informatie beschikbaar is. Het MJVP en de programma’s vormen zo een logisch
geheel. Jaarlijks, na het afronden van deze cyclus, zal ik uw Kamer informeren over
de voortgang en planning van de versterkingsopgave en daarmee het herijkte MJVP. Gemeenten
en NCG infomeren bewoners over te starten projecten.

Belangrijke randvoorwaarden om scherpte te krijgen op planning en inhoud van het MJVP
zijn de uitwerking van de bestuurlijke afspraken, de typologie-aanpak en de capaciteit
in de markt. Bij de uitwerking van de bestuurlijke afspraken gaat het vooral om de
herbeoordeling en clustering van adressen. Typologisch opnemen en beoordelen zal daarnaast
aanzienlijk sneller verlopen dan opnemen en beoordelen in de huidige vorm. Per 27 mei
zijn de eerste typologieën goedgekeurd door het ACVG en per 1 juli kan het typologisch
beoordelen starten. De overige te valideren typologieën komen later beschikbaar.3 De beschikbare capaciteit in de bouwsector is eveneens bepalend. Deze staat onder
druk door grote landelijke bouwopgaven. Met het MJVP wil de NCG bouwstromen in beeld
brengen, wat aannemers de mogelijkheid biedt voor langere termijn werk te plannen.
Tot slot spelen de gevolgen van versterking voor leefbaarheid ook een rol.

Voortgang en realisatie versterken

Van de totale scope van circa 26.800 adressen is voor circa 2.000 adressen het versterkingsproces
afgerond. Daarnaast zijn circa 1.500 adressen in uitvoering en zitten circa 9.400
adressen in de fase van planvorming. In totaal zitten circa 6.700 adressen in de fase
van beoordeling en in de fase van opname gaat het om circa 4.100 adressen.

In zijn maandelijkse voortgangsrapportage van mei 2021 geeft de NCG aan dat realisatie
van versterken voor 2021 achterblijft bij de verwachtingen. Belangrijke oorzaak hiervoor
is de nog lopende uitwerking van de bestuurlijke afspraken, waaronder een regeling
voor herbeoordeling op basis waarvan een eigenaar een afgewogen keuze kan maken. Het
streven van de NCG is om het aantal te versterken adressen dit jaar te verdubbelen
(ca. 1.000–1.200) ten opzichte van 2020. De oplevering varieert per maand vanwege
de diversiteit aan projecten (groot en klein). Dit aantal is exclusief circa 300 adressen
die na het doorlopen van het versterkingsproces op norm zijn en niet hoeven te worden
versterkt.

De NCG verwacht de in de eerste helft van dit jaar de opgelopen vertraging bij het
aantal opnames en beoordelingen in de tweede helft van dit jaar in te halen en uit
te komen op 4.000 opnames en 4.000 beoordelingen. Hierbij speelt de invoering van
de typologieaanpak een belangrijke rol. Verder zijn er op dit moment in totaal circa
1.500 adressen in uitvoering. Voor een deel van deze adressen zal de versterking dit
jaar worden afgerond. Dit betreft veelal adressen die eerder zijn beoordeeld met de
toen vigerende NPR, op basis waarvan zware versterking of sloop-nieuwbouw plaatsvindt.
De doorlooptijd van deze adressen is langer dan adressen waar minder zware versterking
nodig is.

Van de totale scope van circa 26.800 adressen zitten – zoals aangegeven op dit moment
circa 9.400 adressen in de planfase. Een aanzienlijk deel van deze adressen is in
voorbereiding richting de uitvoering, in overleg met de bewoner. Een deel van deze
adressen heeft lichtere versterkingen nodig dan de adressen die nu uitgevoerd worden.
Dit heeft een positief effect op de capaciteit in de markt, omdat voor de lichtere
versterking regionale en plaatselijke (kleinere) aannemers vaker in beeld komen. Met
toepassing van de nieuwste inzichten – veelal met de typologieaanpak – is voor nog
te beoordelen adressen de verwachting dat een aanzienlijk deel hiervan niet versterkt
hoeft te worden.

De mogelijkheid voor het inlopen van de opgelopen vertraging is afhankelijk van bovenstaande
factoren. Over het algemeen is in Groningen een duidelijke opschaling te zien van
bouwactiviteiten. De NCG streeft daarom naar eerdergenoemde verdubbeling voor 2021
en voor de komende jaren naar een verdere verhoging tot ca. 1.500 te versterken adressen
per jaar, mits voldoende bouwcapaciteit beschikbaar is. Onder andere het MJVP is hiervoor
een belangrijk instrument.

De ambitie van het Rijk, regionale overheden en NCG is alle opnames en beoordelingen
eind 2023 af te ronden. De realisatie van de ambitie met betrekking tot versterking
is afhankelijk van een aantal randvoorwaarden, met name rondom de werking van de typologieaanpak,
het aantal herbeoordelingen waarvoor bewoners kiezen en de beschikbare capaciteit
in de bouwsector. De streefdatum om de uitvoering van de versterking te voltooien
is 2028.

Afspraken batch 1588

Onlangs heb ik met Groningse bestuurders aanvullende afspraken gemaakt over batch
1588. Deze afspraken gaan over de dekking van de meerkosten ter hoogte van € 85 mln.
ten aanzien van de eerder begrootte kosten voor deze batch. De meerkosten zijn onder
andere veroorzaakt door sterk stijgende bouwkosten. Naast dekking uit de resterende
risicoreservering binnen batch 1588 van € 5 mln. wordt € 21 mln. gedekt uit het gebiedsfonds.
Dit laatste vloeit voort uit de afspraak die daarover in de bestuurlijke afspraken
van 6 november jl. is gemaakt. Daarnaast draagt de NCG € 22 mln. bij voor tijdelijke
huisvesting uit de knelpuntenpot, en levert het Ministerie van BZK een bijdrage van
€ 37 mln. Op deze wijze kan de uitvoering van batch 1588 ongehinderd doorgaan.

Ook zijn aanvullende afspraken gemaakt met betrekking tot het dorp Overschild. In
Overschild komen verschillende badges en regimes samen, wat leidt tot onrust onder
de bewoners. De afspraken houden in dat de gemeente Midden-Groningen individueel maatwerk
biedt als de eigenaar bij sloop/nieuwbouw met de prijslijstsystematiek van batch 1588
niet ten minste een vergelijkbare gebruiksoppervlakte en vergelijkbare gebruiksmogelijkheden
kan realiseren in de nieuwbouwwoning ten opzichte van de te slopen woning. Deze afspraak
is in lijn met het aangenomen amendement Beckerman (Kamerstuk 35 603, nr. 39) en geldt ook voor soortgelijke situaties elders. De gemaakte afspraken worden opgenomen
in een annex bij het Convenant Batch 1588.

Voortgang bestuurlijke afspraken

In aanvulling op de beantwoording van de schriftelijke vragen die zijn gesteld door
de het lid Beckerman (SP) over «de belofte van het kabinet dat de versterking nu echt
op stoom komt en de uitvoering van het bestuursakkoord» geef ik u voor een aantal
onderwerpen de laatste stand van zaken.

Regeling subsidie woningverbetering en verduurzaming

De subsidieregeling «Verduurzaming, onderhoud en verbetering gebouwen aardbevingsgebied
Groningen» is sinds 1 juni beschikbaar voor eigenaren in het versterkingsprogramma
en daarbuiten, maar in het aardbevingsgebied. Zo kunnen eigenaren waarvan hun woning
met de nieuwste inzichten wordt beoordeeld € 17.000 besteden aan het verbeteren en
verduurzamen van de woning, waardoor het wooncomfort wordt verhoogd. Inmiddels hebben
300 eigenaren een aanvraag ingediend.

Herbeoordeling

Voor de herbeoordeling wordt momenteel een regeling opgesteld. Om deze eigenaren in
categorie A te ondersteunen bij de te maken keuzes werft de NCG onafhankelijke bouwkundige
adviseurs. Nadat de eigenaren vanaf 1 juli een besluit tot herbeoordeling hebben ontvangen,
kunnen zij ook een subsidie woningverbetering en verduurzaming van € 17.000 aanvragen
en een tegemoetkoming van € 13.000.

Gebiedsfonds

Gemeenten werken aan de inrichting van een gebiedsfonds. Zij hebben inmiddels de verdeelsleutel
per gemeente vastgesteld. Het Ministerie van BZK zal binnenkort de eerste tranche
voor gebiedsontwikkeling overmaken. Gemeenten hebben eigenaren in categorie B eind
februari geïnformeerd wie in aanmerking komt voor een tegemoetkoming en wie voor aanvullende
maatregelen op de versterking. In het najaar treedt de betreffende regeling in werking,
na vaststelling door de gemeenteraden.

Schrijnende situaties

In de bestuurlijke afspraken is € 50 mln. beschikbaar gesteld om een bijdrage te kunnen
leveren voor het oplossen van schrijnende situaties4. De uitwerking van deze bestuurlijke afspraak is inmiddels afgerond. Gezien de verscheidenheid
aan situaties die zich kunnen voordoen, zal vanaf heden worden gesproken over «vastgelopen
dossiers». Het IMG, de NCG en een onafhankelijk adviseur (hierna: Interventieteam
Vastgelopen Dossiers) krijgen ruim mandaat om maatwerkoplossingen te kunnen bieden
aan bewoners van wie hun dossier is vastgelopen5
6, zodat deze bewoners weer perspectief kan worden geboden. Gemeenten, de NCG en het
IMG kunnen casussen aandragen. Inmiddels is Geert-Jan ten Brink, Dijkgraaf van het
waterschap Hunze en Aa’s en oud-burgemeester van de voormalige gemeente Slochteren,
door de Ministers van EZK en BZK gevraagd om de rol van onafhankelijk voorzitter/adviseur
te vervullen. Het Interventieteam is in gezamenlijkheid gestart met de voorbereiding
van het afhandelen van vastgelopen dossiers. Eind 2021 wordt uw Kamer geïnformeerd
over de voortgang.

Aan de uitwerking van de bestuurlijke afspraken met diverse regelingen en tegemoetkomingen
wordt door alle betrokkenen hard gewerkt. Met de toepassing van de typologieaanpak
vanaf 1 juli kan aan grote groepen bewoners in de versterkingsoperatie snel uitsluitsel
worden geboden. Dat helpt om bewoners van Groningen veiligheid, duidelijkheid en een
nieuw perspectief te bieden.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren