Brief regering : Stand van zaken uitvoering van de motie van de leden Wilders en Pieter Heerma over een nationale reserve aan zorgmedewerkers

25 295 Infectieziektenbestrijding

Nr. 433 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 9 maart 2021

De kamerbreed aangenomen motie van de leden Pieter Heerma en Wilders1 verzoekt de regering om onderzoek te doen naar de introductie van een nationale reserve
van zorgmedewerkers, die kunnen worden ingezet tijdens een pandemie, ramp of terreuraanslag,
en de Kamer over haar bevindingen ter zake te informeren. Met deze brief informeer
ik u over de voortgang.

De uitvoering van deze motie geschiedt langs twee sporen. Het eerste spoor is gericht
op actuele knelpunten en een (eventuele) derde golf en behelst het in kaart brengen
en vergroten van de huidige reserve aan (oud-)zorgpersoneel, en het voorstellen van
deze groep aan zorginstellingen. Het tweede spoor is gericht op de fase na de derde
golf en betreft onder meer een verkenning naar wat er nodig is om duurzaam over een
Nationale Zorgreserve te beschikken. Hieronder licht ik de twee sporen nader toe.

Spoor 1: huidige reserve bij Extra Handen voor de zorg

Op de korte termijn vormen de mensen die zich aanmelden bij Extra Handen voor de Zorg
onze zorgreservisten. Extra Handen voor de Zorg heeft de samenstelling en beschikbaarheid
van de huidige reserve met behulp van uitzendbureaus en professionele belteams in
kaart gebracht (zie tabel 1).

Tabel 1: huidige reserve zorgverleners en hun beschikbaarheid in uren

Totale reserve

Voorgesteld, wacht op reactie

Nog niet voorgesteld

%> 20 uur beschikbaar

Medische achtergrond

2.643

945

1.698

35%

Zorgstudent (mbo, hbo, wo)

1.049

176

873

25%

Coronabaan1

2.317

551

1.766

60%

Coronabaan duurzame instroom

509

249

260

60%

6.518

1.921

4.597

X Noot

1

De categorieën «Coronabaan» en «Coronabaan duurzame instroom» zijn mensen zonder zorgachtergrond
die tijdelijk bij willen springen, al dan niet met de ambitie om duurzaam in te stromen
in de zorg.

Op dit moment2 zijn 6518 mensen beschikbaar, waarvan een deel al is voorgesteld aan zorgorganisaties
maar nog niet geaccepteerd. Deze reserve is gecategoriseerd naar wel/geen zorgachtergrond.
Ook de beschikbaarheid in uren is in kaart gebracht. Mensen zonder zorgachtergrond
zijn het meeste aantal uren beschikbaar, 60% van hen 20 uur of meer per week. Bij
mensen met een medische achtergrond is dat 35% en bij medisch studenten is dat 25%.

Er zijn in voorbereiding op de derde golf verschillende wervingsacties in gang gezet
om deze reserve te vergroten, zoals de oproep bij de kerkelijke organisaties en de
campagne gericht op medisch studenten waarover ik u eerder geïnformeerd heb.3 In aanvulling daarop kan ik u melden dat de Dienst Justitiële Inrichtingen haar oud-medewerkers
met een zorgachtergrond heeft aangeschreven om Extra Handen voor de Zorg onder de
aandacht te brengen.

Voor een optimale inzet van deze reserve is, in voorbereiding op een mogelijke derde
golf, de samenwerking tussen Defensie en Extra Handen voor de Zorg geïntensiveerd.
De inzet van Defensie is een «last resort» voor zorgaanbieders en is beperkt beschikbaar.
Zorginstellingen moeten eerst aantonen alle overige opties maximaal te gebruiken zoals
regionale samenwerking, Extra Handen voor de zorg, de vrijwilligers van de Nederlandse
Patiënten Vereniging (NPV), het GGD-expertiseteam en vrijwilligers van het Rode Kruis.
Omdat de inzet van Defensie altijd kortdurend is, is met het oog op de derde golf
de afspraak gemaakt tussen Defensie en Extra Handen voor de zorg dat een team vanuit
Extra Handen voor de Zorg kan worden bijgeschakeld bij de inzet van Defensie.

Spoor 2: Verkenning Nationale Zorgreserve

Ik verken op dit moment wat nodig is om te komen tot een Nationale Zorgreserve. Dit
gebeurt langs vier lijnen:

1) VWS gaat bij bestaande reserves zoals de vrijwillige brandweer, de reservisten van
defensie en de dijklegers van de waterschappen na wat de voorwaarden zijn voor succesvolle
inzet van reservisten voor de zorg.

2) VWS bereidt een searchopdracht voor naar mensen met een zorgachtergrond die buiten
de zorg werkzaam zijn, maar tijdelijk bereid en in staat zijn om als zorgreservist
aan de slag te gaan. Deze aanbesteding is in voorbereiding, begin mei vindt de gunning
plaats.

3) Het initiatief ZorgreservistenNL van de stichting Extra Zorg Samen kijkt wat nodig
is om zoveel mogelijk mensen met een zorgachtergrond te verleiden om zich ook op de
langere termijn als zorgreservist aan te melden. Dit doen zij met een campagne, ook
een communityplatform is in voorbereiding. Deze gaat naar verwachting op 23 maart
live.

4) Extra Zorg Samen is daarnaast gestart met verschillende proeftuinen om in de praktijk
na te gaan wat nodig is voor een duurzame inzet van zorgreservisten. Deze zijn in
voorbereiding bij 2 ziekenhuizen, 3 VVT-instellingen en in de ROAZ-regio Twente. Bij
die laatste zijn zowel ziekenhuizen, VVT-instellingen, een revalidatiecentrum, een
hospice als een instelling voor verstandelijk gehandicapten zorg betrokken.

In deze proeftuinen staan de volgende vragen centraal:

• Wat vraagt het van de huidige zorgmedewerkers en leidinggevenden binnen de zorgorganisaties
waar de zorgreservisten aan de slag gaan?

• Wat vraagt het van de zorgreservisten en hun huidige werkgevers?

• Wat betekent de inzet voor de samenwerking tussen organisaties in de regio?

• Tegen welke juridische of arbeidsrechtelijke knelpunten loopt men aan?

• Wat er nodig is qua scholing voor de zorgreservisten?

In een proeftuin worden alle belanghebbenden binnen een zorgorganisatie meegenomen
(raad van bestuur, verpleegkundige adviesraad, afdelingsmanagers, teamleiders en verpleegkundigen),
naast de zorgreservisten en hun huidige werkgevers. Met deze aanpak wordt in de praktijk
nagegaan wat nodig is om te komen tot een duurzame inzet van zorgreservisten bij verschillende
typen zorg.

De lessen die voortkomen uit de lijnen 1 en 4 en de voortgang met betrekking tot de
lijnen 2 en 3 zal ik u voor de zomer doen toekomen.

De Minister voor Medische Zorg, T. van Ark