Brief regering : Uitwisselen toegang vingerafdrukken met Finland

Nr. 131
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 december 2020

Nederland neemt op grond van Verordening (EG) 2252/20041 (paspoortverordening) sinds 2009 twee vingerafdrukken op het paspoort op. Op basis
van Verordening (EU) 2019/11572 (identiteitskaartverordening) moet uiterlijk met ingang van 2 augustus 2021 ook de
vingerafdruk op de identiteitskaart opgenomen worden.3 De vingerafdruk kan de identiteitsverificatie van betrokkene ondersteunen als hierover
bij de bevoegde autoriteiten twijfel is ontstaan. Op basis van de verordeningen4 en de Schengengrenscode5 zijn de grensautoriteiten bevoegd dit te doen. De vingerafdrukken zijn versleuteld
opgeslagen op de chip van het document en zijn zodoende niet ongeautoriseerd uit te
lezen. Om vingerafdrukken uit elkaars documenten te kunnen uitlezen, is het nodig
dat lidstaten elkaar bilateraal toegang verschaffen tot de vingerafdrukken door het
ter beschikking stellen van certificaten.

De Europese Commissie heeft geconstateerd dat de certificatenuitwisseling tussen lidstaten
tot op heden slechts beperkt is gerealiseerd en de lidstaten per brief verzocht hier
meer prioriteit aan te geven.6 De Commissie wijst erop dat de verplichting tot het uitwisselen van certificaten
voor het uitlezen van vingerafdrukken op paspoorten impliciet in de paspoortverordening
is vastgelegd.7 Ten tijde van de totstandkoming van de paspoortverordening leek deze verplichting
zo evident dat het expliciet opnemen hiervan in die verordening niet noodzakelijk
werd geacht, aldus de Commissie. Voor identiteitskaarten geldt op basis van de identiteitskaartverordening
wel een expliciete verplichting tot het uitwisselen van certificaten8 met een deadline van 2 augustus 2021.

Om aan de verplichting tot het uitwisselen van certificaten, voortvloeiend uit beide
verordeningen, te voldoen en om tegemoet te komen aan de oproep van de Commissie,
is gewerkt aan het tot stand brengen van deze uitwisseling. Eerder heb ik toegezegd
uw Kamer te informeren zodra certificaten met andere lidstaten worden uitgewisseld.9 Met deze brief breng ik u op de hoogte van de voortgang van de uitwisseling.

Als eerste lidstaat om de uitwisseling van certificaten te realiseren is voor Finland
gekozen. Na Finland zullen ook de andere lidstaten volgen, met Frankrijk en België
als eerstvolgende. Bij een uitwisseling is het nodig uitvoerig contact te hebben met
de andere lidstaten die de vereiste beveiligde verbindingen moeten opzetten. Ik acht
het mede daarom onwaarschijnlijk dat Nederland voor de door de Commissie in haar brief
gehanteerde deadline van 2 augustus 2021 met alle lidstaten een uitwisseling tot stand
heeft kunnen brengen. Met deze eerste uitwisselingen laat Nederland wel zien aan de
verplichtingen te willen voldoen.

Gebruik vingerafdrukken

Op grond van Unierecht of het recht van de lidstaten kan aan bepaalde autoriteiten
de bevoegdheid worden toegekend om de vingerafdrukken uit het document te gebruiken.
Zij mogen de vingerafdrukken uitlezen voor het controleren van de authenticiteit van
de identiteitskaart en de identiteit van de houder, wanneer het overleggen van een
identiteitskaart of verblijfsdocument wettelijk vereist is.10. Hiermee is ook uitgesloten dat de vingerafdrukken gebruikt worden voor andere doelen.
Voor het uitlezen van de vingerafdrukken dienen aan de bevoegde autoriteiten certificaten
ter beschikking te worden gesteld. Het is denkbaar dat lidstaten deze bevoegdheid
aan hun politiediensten toekennen en hen toegang tot de vingerafdrukken verschaffen.
Nederland zelf heeft daar tot op heden niet voor gekozen. Wel zijn de Koninklijke
Marechaussee (Kmar) en de Dienst zeehavenpolitie op grond van hun grensbewakingstaak
bevoegd tot het uitlezen van de vingerafdrukken.11 Ik heb hen inmiddels toegang verschaft tot de vingerafdrukken op de Nederlandse paspoorten
en identiteitskaarten. Zodra de KMar en de Dienst Zeehavenpolitie hun controleprocessen
hebben aangepast, kunnen de vingerafdrukken gebruikt worden bij een tweedelijnscontrole,
indien er bij de eerstelijnscontrole twijfel over de identiteit is ontstaan.

Een lidstaat dient12 te voldoen aan het gemeenschappelijk certificatenbeleid.13 Deze afspraken gaan over de veiligheid van de gebruikte systemen, zodat de vingerafdrukken
niet in onbevoegde handen komen. Lidstaten dienen voor een uitwisseling een onafhankelijk
audit rapport ter beschikking te stellen, waarmee zij aantonen te voldoen aan deze
afspraken. Dit biedt lidstaten de waarborg dat de gegevens veilig zijn. Naar aanleiding
van de oproep van de Commissie meer werk te maken van de uitwisseling is in de Europese
werkgroep de noodzaak van een audit voorwaarde van de uitwisseling ter discussie komen
te staan. Lidstaten ervaren de audit als een obstakel om tot uitwisseling te komen,
omdat daadwerkelijke uitwisseling nodig is om een audit te kunnen afronden. Ook Nederland
heeft zelf, mede vanwege deze reden en vanwege een vereiste update van de techniek
tot op heden geen audit kunnen doen. Zodra de uitwisseling met Finland gereed is kan
de audit uitgevoerd worden en voldoet Nederland op dit punt aan de Europese vereiste.
Nederland hecht aan de waarborgen voor veiligheid en zal zich in de discussie over
de audit inzetten om de audit als waarborg te behouden.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops