Brief regering : Vliegreizen tegen zeer lage tarieven naar gebieden met een oranje reisadvies

Nr. 683 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 oktober 2020

Tijdens het plenaire debat over internationaal personenverkeer van 24 september jl.
(Handelingen II 2020/21, nr. 6, debat over coronaverspreiding in relatie tot het internationaal
personenverkeer) heeft uw Kamer per motie van het lid Amhaouch c.s. (Kamerstuk 25 296, nr. 575) de regering verzocht te onderzoeken in hoeverre voorkomen kan worden dat er «dumping»
mogelijk is van prijzen bij vliegtickets naar een gebied met een oranje reisadvies.

Ik vind het onwenselijk dat luchtvaartmaatschappijen vluchten naar gebieden met een
oranje reisadvies tegen soms zeer lage tarieven aanbieden. Het kabinet roept iedereen
op om niet af te reizen naar gebieden met een oranje reisadvies voor motieven anders
dan een noodzakelijke reis. Reizen naar het buitenland is en blijft in de huidige
situatie een risico vanwege de verspreiding van het coronavirus.

In de brief aan uw Kamer van 14 oktober jl. (Kamerstuk 25 295, nr. 682) is nader toegelicht dat het kabinet er alles aan doet wat binnen haar mogelijkheden
ligt om vakanties naar deze gebieden sterk af te raden en dus te ontmoedigen.

Juridisch advies

Ter invulling van de motie van het lid Amhaouch c.s. heb ik juridisch advies ingewonnen
over de mogelijkheden om te voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen zeer lage tarieven
hanteren op vluchten naar bestemmingen in een gebied met een oranje reisadvies.

Aan de hand daarvan kan ik u het volgende melden.

Sectorspecifieke vervoerregelgeving

De sectorspecifieke internationale vervoerregelgeving biedt geen grondslag voor het
nemen van nationale maatregelen ter voorkoming van het hanteren van zeer lage tarieven
voor vluchten vanuit of via Nederland naar gebieden met een oranje reisadvies.

Het uitgangspunt van de internationale regelgeving op het gebied van tarifering in
het luchtvervoer, zoals verankerd in de meeste bilaterale luchtvaartovereenkomsten
en EU-akkoorden met derde landen, is namelijk dat luchtvaartmaatschappijen hun tarieven
vrij mogen vaststellen.

Daarnaast mogen communautaire luchtvaartmaatschappijen hun tarieven op alle routes
binnen de Europese Unie waarop zij opereren op grond van EU-regelgeving vrij vaststellen.1

Overige juridische kaders

Het hanteren van zeer lage tarieven kan mogelijk wel een inbreuk opleveren op het
Europees of nationaal mededingingsrecht mits wordt aangetoond dat de luchtvaartmaatschappij
in kwestie beschikt over een economische machtspositie op de relevante markt die het
gebied met een oranje reisadvies omvat waarvan misbruik wordt gemaakt door het hanteren
van veel te lage tarieven («predatory pricing»). Het aantonen hiervan is echter zeer complex en bijzonder moeilijk.

De Europese Commissie en de ACM zijn ieder bevoegd ambtshalve of op basis van een
klacht van bijvoorbeeld een concurrerende luchtvaartmaatschappij, onderzoek te verrichten
naar een inbreuk op het mededingingsrecht en handhavend op te treden als blijkt dat
er sprake is van misbruik van een economische machtspositie.2

Het kabinet heeft geen bevoegdheid om een dergelijk onderzoek bij de ACM of Europese
Commissie af te dwingen. Het is voor het kabinet juridisch eveneens niet mogelijk
om met een beroep op de volksgezondheid bij de civiele rechter een verbod af te dwingen
op het uitvoeren van dergelijke vluchten naar gebieden met een oranje reisadvies omdat
het mededingingsrecht niet strekt tot bescherming van de volksgezondheid.

Tot slot kan een beroep op de volksgezondheid ook niet als reden van dwingend algemeen
belang worden aangevoerd om het in het EU-verdrag verankerde recht van vrij verkeer
van diensten in te perken door een verbod in te stellen op het hanteren van te lage
tarieven op gebieden met een oranje reisadvies.

Europese afstemming

Ik heb het probleem rond lage tarieven naar gebieden met een oranje reisadvies in
Europees verband aangekaart bij de Europese Commissie en de overige lidstaten en hen
aangespoord om gezamenlijk te onderzoeken wat er tegen dit soort praktijken ondernomen
kan worden binnen de geschetste kaders van internationale, Europese en nationale wet-
en regelgeving. Daartoe heb ik, mede conform de motie van het lid Paternotte inz.
een minimumprijs op vliegtickets (Kamerstuk 31 936, nr. 777), ook aansluiting gezocht bij lidstaten die de mogelijkheden van nationale regelgeving
op dit gebied onderzoeken zoals Oostenrijk. Dit heeft echter nog niet tot concrete
resultaten geleid.

Conclusie

Samenvattend blijkt uit de juridische analyse dat er geen mogelijkheden zijn om te
voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen zeer lage tarieven inzetten op vliegreizen
vanuit of via Nederland naar gebieden met een oranje reisadvies.

Het kabinet blijft binnen haar mogelijkheden zich onverminderd inzetten om reizen
naar gebieden met een oranje reisadvies te ontmoedigen. Zoals in mijn brief van 14 oktober
jl. aangegeven, ga ik samen met de staatssecretarissen van IenW en EZK hierover ook
in gesprek met de reisbranche en vervoerders en blijf ik mij ook door Europese afstemming
op dit vlak inzetten. Uw Kamer zal ik hiervan op de hoogte blijven houden.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga