Brief regering : Toezegging over inzet kabinet in de VN-mensenrechtenraad

Nr. 312
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 september 2020

Tijdens het Algemeen Overleg over de Raad Buitenlandse Zaken van 14 september jl.
verzocht uw Kamer te worden geïnformeerd over de inzet van het kabinet tijdens de
45ste zitting van de VN-Mensenrechtenraad over de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland.
Met deze brief voldoe ik graag aan dit verzoek.

Voor het kabinet staat voorop dat de situatie in Wit-Rusland, een maand na de presidentsverkiezingen,
zeer ernstig blijft. Na de verkiezingen, die naar internationale maatstaven eerlijk
noch vrij waren, traden de Wit-Russische ordediensten hard op tegen vreedzame demonstranten.
Ook de mensenrechten van journalisten en mensenrechtenverdedigers werden met voeten
getreden. Nog steeds worden op grote schaal demonstranten willekeurig door de autoriteiten
opgepakt en is geweld en intimidatie aan de orde van de dag. Ook zijn bijna alle leden
van de zogeheten Coördinatieraad opgepakt en sommigen het land uitgezet.

Nederland heeft zich de afgelopen weken, samen met EU-partners, hard gemaakt voor
een spoeddebat en een resolutie in de VN-Mensenrechtenraad over de zorgelijke mensenrechtensituatie in Wit-Rusland. Dit spoeddebat
zal op 18 september a.s. plaatsvinden.

De VN-Mensenrechtenraad, opgericht om respect voor mensenrechten te bevorderen en
aandacht te besteden aan de stand van mensenrechten waar ook ter wereld, is bij uitstek
geschikt voor een spoeddebat over de huidige mensenrechtensituatie in Wit-Rusland.
Een proactieve rol van Nederland in de totstandkoming van dit spoeddebat past binnen
ons lidmaatschap van de VN-Mensenrechtenraad (2020–2022), waarover het kabinet uw
Kamer op 14 februari jl. heeft geïnformeerd (Kamerstuk 32 735 nr. 287).

Het kabinet is van mening dat het essentieel is de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland
internationaal te blijven agenderen zolang er geen wezenlijke verbetering is. Agendering
in VN-verband en het aanjagen van de publieke discussie over Wit-Rusland doet enerzijds
recht aan de wens van het Wit-Russische volk om straffeloosheid tegen te gaan. Anderzijds
beschouwt het kabinet het spoeddebat ook als een mogelijkheid de dialoog met de overheid
van Wit-Rusland aan te gaan over mensenrechten.

Om effectief te kunnen zijn, is het belangrijk om in de VN-Mensenrechtenraad zo veel mogelijk samen met andere EU-lidstaten en gelijkgezinde landen
op te trekken en een eensluidende boodschap af te geven. In het verlengde van de verklaring
van de EU, zal ik zelf via videoboodschap een nationale verklaring bij het spoeddebat
uitspreken. Ik zal de voortdurende mensenrechtenschendingen en het Wit-Russische optreden
tegen demonstranten, journalisten, mensenrechtenverdedigers en leden van de Coördinatieraad
scherp veroordelen. Daarnaast zal ik er bij Wit-Rusland op aandringen het geweld onmiddellijk
te stoppen, de dialoog aan te gaan met de Coördinatieraad, en medewerking te verlenen
aan een onafhankelijk onderzoek naar mensenrechtenschendingen zodat de daders ter
verantwoording kunnen worden geroepen. Ook zal ik de Wit-Russische overheid oproepen
volledig mee te werken met de VN-Rapporteur voor Wit-Rusland en het kantoor van de
Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR). Nederland zal zich samen met gelijkgezinde
landen inzetten voor een resolutie die toeziet op monitoring van en rapportage over
de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland met als doel de straffeloosheid voor mensenrechtenschendingen
tegen te gaan.

Verder is vermeldenswaard dat leden van de zogeheten Freedom Online Coalition, waarvan ons land deel uitmaakt, tijdens het spoeddebat een gezamenlijke verklaring
zullen afleggen over schending van digitale rechten van burgers in Wit-Rusland door
het blokkeren, filteren en platleggen van internet tijdens demonstraties. Nederland
was nauw betrokken bij het opstellen van deze gezamenlijke verklaring.

De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok