Brief regering : Verbeterd inzicht in de begroting van Financiën (IXB)

Nr. 21
BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARISSEN VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 juni 2020

In deze brief informeren wij uw Kamer over drie aanpassingen die zorgen voor een verbeterd
inzicht in de begroting van Financiën (hoofdstuk IX):

1. De herijking van indicatoren van het begrotingsartikel Belastingen

2. De aanvulling van het begrotingsartikel Douane

3. De inrichting van een nieuw begrotingsartikel voor Toeslagen

In de onderstaande paragrafen wordt ingegaan op elk onderwerp. In de bijlagen bij
deze brief vindt u de herijkte set indicatoren voor het begrotingsartikel Belastingen
(bijlage 1)1 en de nieuwe set indicatoren voor het nieuwe begrotingsartikel Toeslagen (bijlage
2).2

1. Herijking indicatoren Belastingen

In de begroting bieden wij uw Kamer inzicht in de strategie en de doelen van de Belastingdienst.
De indicatoren in de begroting maken onze ambities concreet en onze prestaties meetbaar,
wat goede verantwoording over de prestaties mogelijk maakt. Voor de Belastingdienst
betekent dit concreet dat de indicatoren op begrotingsartikel Belastingen van de begroting
van Financiën (hoofdstuk IX) inzicht geven in de mate waarin de uitvoerings- en toezichtstrategie
succesvol leidt tot realisatie van het strategische doel: structurele naleving van
(fiscale) regels door burgers en bedrijven. Zo sluiten wij tevens aan bij onze waarde
om burgers en bedrijven centraal te stellen.

Met de bestaande indicatoren wordt dit inzicht in onvoldoende mate geboden, omdat
zij niet zijn meegegroeid met de ontwikkeling van de Uitvoerings- en Toezichtstrategie.
De bestaande indicatoren hebben overwegend betrekking op repressieve instrumenten,
terwijl de uitvoerings-en toezichtstrategie er juist ook op gericht is om burgers
en bedrijven uit zichzelf fiscale regels te laten naleven.

In het afgelopen jaar is daarom gewerkt aan het ontwikkelen van de in de bijlage 1
opgenomen herijkte set indicatoren die beter aansluit bij de strategische doelstelling
van de Belastingdienst. Hiermee geven wij invulling aan de toezeggingen die wij hebben
gedaan in de groeiparagraaf van de Ontwerpbegroting 2020 en in de beantwoording van
de door de commissie Financiën gestelde vragen over deze begroting3.

Bij de totstandkoming van de herijkte set indicatoren (zie bijlage 1) is een vertaling
gemaakt van het strategisch doel naar vier concrete tussendoelen op de volgende onderwerpen:
1) adequate behandeling, 2) informeren, 3) gemak en 4) corrigerend optreden. De vier
tussendoelen worden elk met behulp van een aantal objectieve indicatoren gemeten:

1. Onder adequate behandeling vallen bijvoorbeeld het percentage Awb-conforme behandelingen
van bezwaren en klachten en de kwaliteit volgens de interne fiscale kwaliteitscontrole.

2. Onder informeren vallen bijvoorbeeld het percentage kwalitatief juiste antwoorden
op vragen via de Belastingtelefoon en de bereikbaarheid van de Belastingtelefoon en
Webcare.

3. Onder gemak valt bijvoorbeeld het percentage juist vooraf ingevulde aangiften voor
de inkomensheffing voor particulieren.

4. Onder corrigerend optreden vallen bijvoorbeeld de achterstand op de invordering en
het percentage processen-verbaal dat leidt tot veroordeling of transactie.

Daarnaast meten we per tussendoel middels subjectieve indicatoren ook hoe burgers
en bedrijven dit ervaren. Het gaat er hierbij bijvoorbeeld om of burgers en bedrijven
ervaren dat zij een adequate behandeling hebben ontvangen en gemak ervaren. Deze combinatie
van indicatoren helpt ons en uw Kamer om een beter inzicht te krijgen in de effectiviteit
van de strategie en stelt ons ook in staat om het optreden van de Belastingdienst
te verbeteren.

Naast indicatoren, is ook een aantal kengetallen opgenomen dat de naleving van (fiscale)
regels in de begroting meet: het percentage tijdige registratie voor burgers en bedrijven,
het percentage tijdige aangifte, het percentage burgers en bedrijven dat een juiste
en volledige aangifte doet en het percentage tijdige betalingen van belastingen en
premies. Daarnaast nemen we in de begroting ook kengetallen op die de belastingmoraal
en het vertrouwen in de Belastingdienst weergeven. De kengetallen zien op de naleving
door burgers en bedrijven en geven ons inzicht in het effect van ons handelen.

De herijkte set indicatoren – die in bijlage 1 nog nader is toegelicht – wordt opgenomen
in de Ontwerpbegroting 2021. We kiezen daarbij voor een groeipad. Niet alle indicatoren
zijn direct meetbaar en op de tussendoelen met betrekking tot adequate behandeling,
gemak en corrigerend optreden worden nog aanvullende indicatoren ontwikkeld voor de
Ontwerpbegroting 2022.

Het verbeteren van het inzicht in de begroting past in ons streven om de informatievoorziening
over de Belastingdienst aan uw Kamer te verbeteren. Naast de begroting sturen wij
uw Kamer met ingang van begrotingsjaar 2019 ook een Jaarplan Belastingdienst. Dit
Jaarplan is complementair aan de begroting en geeft op onderdelen een nadere verdieping.
In het Jaarplan ligt de focus op de voorgenomen activiteiten voor burgers en bedrijven,
waarbij uiteraard ook de activiteiten op het gebied van de verbetering van dienstverlening
aan bod komen. Verder beschrijft het jaarplan wat nodig is om deze plannen te verwezenlijken.
Hierbij gaan wij in op de stappen die wij zetten het gebied van personeel, ICT, sturing
en beheersing en cultuur. Ook besteden we aandacht aan de trajecten die lopen om onze
processen te verbeteren, zodat we voldoen aan wet- en regelgeving.

Voor 2021 worden Toeslagen en Douane, naast de Belastingdienst, voor het eerst in
het jaarplan afzonderlijk zichtbaar gemaakt. In de viermaandelijkse voortgangsrapportages
beschrijven we de voortgang van het jaarplan, inclusief de tussentijdse realisaties
op de begrotingsindicatoren. Daarnaast verantwoorden we over de indicatoren in de
begroting jaarlijks in het Jaarverslag. Met de voortgangsrapportages op het Jaarplan
en de monitoring in het Jaarverslag kunnen ontwikkelingen bij de Belastingdienst,
Toeslagen en Douane worden gevolgd, en kan er tijdig worden bijgestuurd.

Het uitgangspunt is een goede samenhang tussen de genoemde rapportages voor sturing
en verantwoording, waarbij de onderliggende aansluiting tussen de interne en externe
planning- en controlcyclus is gewaarborgd.

2. De aanvulling van het begrotingsartikel Douane

Het begrotingsartikel Douane is ingericht in de Ontwerpbegroting 2019. De inrichting
van dit begrotingsartikel was een eerste stap in een groeimodel en bestond alleen
uit de directe verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het dienstonderdeel douane.
Wij nemen nu ook zoveel mogelijk de indirecte kosten, exclusief ICT, van de douane
op onder het begrotingsartikel Douane. De dienstverlening van de ondersteunende dienstonderdelen
van de Belastingdienst ten behoeve van de douane, met de bijbehorende uitgaven, is
hiertoe in de afgelopen periode in kaart gebracht. Het is in de Ontwerpbegroting 2021
nog niet mogelijk de ICT-uitgaven voor de douane op te nemen. De activiteiten die
op het gebied van ICT voor de douane worden verricht zijn erg vervlochten met de ICT-activiteiten
ten behoeve van de Belastingdienst en Toeslagen. De kosten van de ICT-activiteiten
voor de douane worden vanaf de Ontwerpbegroting 2022 opgenomen in het begrotingsartikel
Douane.

In de Ontwerpbegroting 2020 is reeds een vernieuwing aangebracht in de indicatoren
van begrotingsartikel Douane. Het gaat om de additionele indicator: uitvoering afspraken
niet-fiscale taken. Dit was aanvullend op de al bestaande indicatoren «juiste invoeraangiften»
en «waardering bedrijfsleven». Deze indicatoren zijn in 2018 ontwikkeld, langs de
lijnen van de strategische doelen van de douane. De indicatoren van de douane zijn
reeds zichtbaar in de begroting in het begrotingsartikel Douane.

3. De inrichting van een nieuw begrotingsartikel voor Toeslagen

In de Kamerbrief van 11 januari jl.4 is aangekondigd dat – om doelgerichter aan de slag te gaan met de uitvoeringsopgaven
van Belastingen, Toeslagen en Douane – de span of control van de Belastingdienst zal
worden verkleind door Toeslagen en Douane als aparte DG’s binnen het Ministerie van
Financiën te positioneren. In de Kamerbrief van 27 februari jl.5 hebben wij aangegeven hoe wij van plan zijn dit te doen. Hierbij hebben wij het belang
van zicht op het daadwerkelijke functioneren van Belastingdienst, Toeslagen en Douane
aangegeven. Wij willen dit inzicht verbeteren door activiteiten en middelen transparant
te maken in de begroting.

Om dit te doen hebben wij er voor gekozen om voor Toeslagen een eigenstandig begrotingsartikel
in te richten. Met deze stap kunnen de activiteiten van, en de inzet van beschikbare
middelen voor, Toeslagen beter worden verantwoord en door uw Kamer worden gevolgd.

Met ingang van de Ontwerpbegroting 2021 splitsen wij begrotingsartikel 1 Belastingen
uit hoofdstuk IX in een begrotingsartikel 1 Belastingen en een begrotingsartikel 13
Toeslagen. Wij kiezen hierbij voor hetzelfde zorgvuldige pad als waarvoor gekozen
is bij de inrichting van het eigenstandige begrotingsartikel Douane bij het opstellen
van de Ontwerpbegroting 2019. Dat betekent in budgettaire zin dat in de Ontwerpbegroting
2021 wordt gefocust op het opnemen van de directe verplichtingen en uitgaven die door
het dienstonderdeel Toeslagen, inclusief de herstelorganisatie, worden aangegaan.
Op termijn zullen in het begrotingsartikel ook de uitgaven worden opgenomen van dienstonderdelen
binnen de Belastingdienst die taken verrichten die aan het toeslagenproces ondersteunend
zijn, bijvoorbeeld op het gebied van facilitaire zaken, ICT, de Belastingtelefoon
en heffing en inning.

Voor de indicatoren van begrotingsartikel Toeslagen hebben we er enerzijds voor gekozen
om de objectieve indicatoren van de Belastingdienst uit de Ontwerpbegroting 2020 ook
specifiek inzichtelijk te maken voor Toeslagen (zie bijlage 2). Hierbij gaat het bijvoorbeeld
om het percentage binnen de Awb-termijn afgehandelde bezwaarschriften voor toeslagen
of het aantal klachten over toeslagen. Anderzijds stellen wij een aantal nieuwe subjectieve
indicatoren voor Toeslagen op. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan het gemak dat
burgers ervaren bij het aanvragen en muteren van hun toeslagen en de mate waarin burgers
ervaren dat zij toereikend door Toeslagen geïnformeerd worden over hun rechten en
plichten.

Net als voor de indicatoren van het begrotingsartikel Belastingen kiezen we voor de
indicatoren van het begrotingsartikel Toeslagen voor een groeipad. Daarnaast zullen
wij – naast de reguliere cyclus van begroting, jaarplan, voortgangsrapportages en
het jaarverslag – uw Kamer aanvullend via separate voortgangsrapportages informeren
over de voortgang van de hersteloperatie.

De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

De Staatssecretaris van Financiën,
A.C. van Huffelen