Brief regering : Geannoteerde agenda informele videoconferentie van de leden van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 juni 2020

Nr. 2174 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 juni 2020

Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de informele videoconferentie van
de leden van de Raad Buitenlandse Zaken van 15 juni 2020.

De Minister van Buitenlandse Zaken, S.A. Blok

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE VIDEOCONFERENTIE VAN DE LEDEN VAN DE RAAD BUITENLANDSE
ZAKEN VAN 15 JUNI 2020

Introductie

Op 15 juni aanstaande zal de Raad Buitenlandse Zaken plaatsvinden via videoverbinding.
De Minister van Buitenlandse Zaken is voornemens deel te nemen aan deze Raad. Naast
het gebruikelijke agendapunt Current Affairs, waar met name de Sudan Partnership Conference aan de orde zal komen, zal ook gesproken worden over de trans-Atlantische relatie.
Het is voorzien dat deze discussie wordt gevolgd door een informeel overleg (door
middel van videoconferentie) van de ministers met de Amerikaanse Secretary of State (SoS) Mike Pompeo.

Current Affairs

Sudan Partnership Conference op 25 juni 2020

De Raad zal vooruitblikken op de Sudan Partnership Conference. Duitsland organiseert, met mede- gastheren EU en VN en met Sudan, op 25 juni a.s.
een virtuele high level partnership conference. Deze conferentie moet het startpunt zijn van een proces van ondersteuning aan de
stabilisatie en de transitie van Soedan. Belangrijk doel van de politieke conferentie
is het inzamelen van externe financiering voor een Wereldbank-trustfund, zodat Soedan
de financiële ruimte krijgt de broodnodige sociaaleconomische hervormingen door te
voeren. Daarnaast zal tijdens de conferentie politieke steun worden uitgesproken voor
het transitieproces. Dit blijft van belang gezien het wankele evenwicht tussen militaire
en civiele leden van de Soevereine Raad. Nederland vindt het van belang dat Soedan
onverkort meewerkt met het ICC in de zaak Al-Bashir.

Videoconferentie met Secretary of State Pompeo

De Raad zal naar verwachting een onderhoud per videoverbinding hebben met SoS Pompeo
van de Verenigde Staten. De precieze vormgeving van het gesprek met SoS Pompeo is
op het moment van schrijven nog niet duidelijk. Gelet op de beschikbare tijd, is het
waarschijnlijk dat niet alle Lidstaten individueel kunnen interveniëren. Naar verwachting
zal dit groepsgewijs gebeuren, waarbij één lidstaat het woord zal nemen namens een
groep andere lidstaten.

De COVID-19 crisis heeft het belang van de trans-Atlantische betrekkingen opnieuw
onderstreept. Nederland en de VS hebben bijvoorbeeld goed kunnen samenwerken om de
repatriëring van burgers soepel te laten verlopen. Ook op gezondheidsterrein is de
samenwerking intensief, o.a. op gebied van vaccinontwikkeling en de productie van
medische apparatuur. Waar mogelijk wordt kennis gedeeld Nederland en de VS en worden
handelsstromen zoveel mogelijk opengehouden ondanks de noodzakelijke beperkingen als
gevolg van de virusuitbraak. Tevens hebben de VS en de EU in verschillende verbanden
opgetrokken in het detecteren en analyseren van desinformatie en deze uitwisseling
is waardevol gebleken.

Het verder bestendigen van de trans-Atlantische relatie is ook van belang om de geopolitieke
uitdagingen, die door de COVID-19 crisis versneld zijn, als Europa goed het hoofd
te kunnen bieden. Nederland zal aangeven dat het daarbij van belang is dat de EU zo
gezamenlijk mogelijk optrekt. Binnen de sterke bondgenootschappelijke betrekkingen
die er met de VS zijn, is er ook ruimte om te spreken over meningsverschillen. Het
ligt daarom voor de hand dat er tijdens deze bespreking ook ingegaan zal worden op
de aankondiging van President Trump dat hij de banden met de WHO wil verbreken en
de aankondiging van de VS dat het Open Skies Verdrag opgezegd gaat worden. Uw Kamer
is reeds geïnformeerd over het Nederlandse standpunt inzake standpunt VS ten opzichte
van de WHO (Kenmerk 2020D17178). Nederland en de Europese landen hechten aan het Open Skies verdrag, als onderdeel
van de Europese veiligheidsarchitectuur en als vertrouwenwekkende maatregel op zichzelf.
Nederland is van mening dat onenigheid over interpretatie en uitvoering van het verdrag
besproken dient te worden in de daartoe beschikbare (verdrags-)fora. Nederland en 10 andere Europese landen hebben op 22 mei jl. een verklaring
terzake uitgegeven waarin de VS opzegging wordt betreurd. In diezelfde verklaring
wordt ook onderstreept dat Rusland zich niet aan zijn verplichtingen houdt.1

Meer in het algemeen zullen Europese lidstaten, waaronder Nederland, bepleiten dat
VS engagement in het multilaterale stelsel (zowel de wapenbeheersingsarchitectuur,
de Bretton Woods instellingen, de WTO en de verschillende VN organisaties) in het
belang is van Nederland en Europa. Samen kunnen de VS en de EU meer bereiken om deze
organisaties waar nodig te hervormen en het hoofd te bieden aan systeem-concurrenten
die er soms andere waardepatronen erop na houden.

Het gesprek met SoS Pompeo zal mede plaatsvinden tegen de achtergrond van de tragische
dood van de heer George Floyd en de daaropvolgende gebeurtenissen. Het kabinet begrijpt
dat dit aangrijpend is voor mensen in de VS, maar ook elders en in Nederland, en aanleiding
geeft tot demonstraties. De ontwikkelingen in de VS, in het bijzonder de geweldsincidenten
in meerdere steden en de aanvallen op journalisten, zijn zorgelijk; tegelijkertijd
beschikt de VS als democratische rechtstaat over de instrumenten om de situatie tot
een goed einde te brengen en incidenten op te helderen en zo nodig te vervolgen. Hierover
staat Nederland in contact met de Amerikaanse autoriteiten. Nederland staat wereldwijd
pal voor mensenrechten als het recht op vreedzame demonstraties, gelijke rechten voor
iedereen, persvrijheid en vrijheid van meningsuiting.

In het gesprek met SoS Pompeo zal naar verwachting tevens gesproken worden over China
(ook inzake onderwerpen betreffende economische veiligheid), het Amerikaanse plan
voor het Midden-Oosten Vredesproces (ook in relatie tot mogelijke Israelische voornemens
tot annexatie), de veiligheidssituatie in het oostelijk Middellandse Zeegebied en
Oekraïne.

Overig

Ministeriële bijeenkomst Oostelijk Partnerschap

Op 11 juni aanstaande vindt een ministeriële bijeenkomst plaats via videoconferentie
met de ministers van buitenlandse zaken van de EU en landen van het Oostelijk Partnerschap.
Ik ben voornemens deel te nemen aan deze bijeenkomst. De ministeriële bijeenkomst
zal in het teken staan van de voorbereidingen voor de top tussen de EU en de landen
van het Oostelijk Partnerschap die zal plaatsvinden via videoconferentie op 18 juni
aanstaande.

De Nederlandse inzet voor de ministeriële bijeenkomst is overeenkomstig het Nederlandse
standpunt zoals uiteengezet in het BNC-fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 2869) over de mededeling van de Commissie en Hoge Vertegenwoordiger van 18 maart jl. Nederland
legt de nadruk op goed bestuur en rechtstaatontwikkeling, alsmede op vergroening van
het Oostelijk Partnerschap. Naast het benadrukken van solidariteit met de landen van
het Oostelijk Partnerschap in de strijd tegen de COVID-19 crisis zal het kabinet met
name onderstrepen dat voortgaande implementatie van de hervormingsagenda van groot
belang blijft.

Over de Nederlandse inzet voor de top op 18 juni zal uw Kamer separaat geïnformeerd
worden via de geannoteerde agenda voor de Europese Raad van 19 juni aanstaande.