Brief regering : Reactie op verzoek commissie over de situaties voor medewerkers en justitiabelen die zijn ontstaan als gevolg van de coronacrisis

25 295
Infectieziektenbestrijding

Nr. 767
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 14 april 2020

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft mij verzocht om een reactie op
een brief van een aantal anonieme medewerkers van de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI). In hun brief maken de medewerkers melding van, naar hun mening, onveilige situaties
voor medewerkers en justitiabelen die zijn ontstaan als gevolg van de coronacrisis.
Met deze brief ga ik in op het verzoek van de commissie. Eerst wil ik aangeven dat
ik het van belang acht dat medewerkers wanneer zij zich zorgen maken over de corona-aanpak,
dat kunnen aankaarten bij hun leidinggevende. Op deze wijze kan samen worden gezocht
naar een oplossing. Ook in deze tijd staan directie van de inrichting en de leiding
van DJI open om te zoeken naar een juiste manier van werken met elkaar.

De coronacrisis stelt onze samenleving voor grote uitdagingen en vraagt van ons allemaal
een bijzondere inspanning. Dit geldt ook voor de medewerkers van DJI. Ik heb grote
waardering voor de wijze waarop zij zich in de afgelopen weken hebben aangepast. Het
vraagt veel van hen om alles binnen de inrichtingen in goede banen te leiden.

In deze brief ga ik eerst in op de wijze waarop we omgaan met de orde en veiligheid
binnen de inrichtingen in relatie tot de getroffen maatregelen. Daarna ga ik in op
de maatregelen waarmee wij ons maximaal inspannen om besmetting met het coronavirus
te voorkomen.

Orde en veiligheid in de inrichtingen

Om verspreiding van het coronavirus binnen de inrichtingen te voorkomen en om de orde
en veiligheid te behouden heeft DJI heeft een aantal ingrijpende maatregelen getroffen.
U bent over de inhoud van de maatregelen geïnformeerd in mijn brieven van 13 maart1, 15 maart2 en meer recent op 2 april3.

De maatregelen als het opschorten van bezoek en verlof vragen om een zorgvuldige balans
tussen veiligheid en leefbaarheid. Ik realiseer me dat de impact hiervan groot is
en dat de maatregelen niet altijd makkelijk zijn voor justitiabelen. Dit kan hier
en daar leiden tot spanningen en onrust. In dat licht zie ik ook het incident in de
PI Lelystad van afgelopen weekend waarbij zes justitiabelen waren betrokken. Dit gedrag
valt desondanks niet te tolereren, het gaat namelijk ten koste van de veiligheid van
andere gedetineerden en personeel.

Naast spanningen zie ik ook breed begrip voor de maatregelen. Justitiabelen beseffen
dat de maatregelen voor hun eigen veiligheid worden genomen.

De directies van de individuele inrichtingen kijken bovendien naar hoe de situatie
ter plekke kan worden verlicht. Dit leidt ertoe dat we over de gehele linie geen toename
van incidenten zien.

Dagprogramma’s

Ik benadruk dat aan fundamentele rechten van justitiabelen, zoals luchten, eten en
medische zorg, niet wordt getornd. Als het gaat over de dagprogramma’s van justitiabelen
is het uitgangspunt dat deze zoveel als mogelijk doorgang vinden. De realiteit is
echter dat bij een aantal inrichtingen niet altijd mogelijk is het dagprogramma uit
te voeren. Als het ziekteverzuim van medewerkers binnen een inrichting hoog is kan
het voorkomen dat arbeid in kleinere groepen wel doorgaat maar sporten tijdelijk niet.
De directie doet dit om de balans tussen leefbaarheid en veiligheid te behouden. Helaas
kan dat niet altijd zonder inperking van het dagprogramma.

Drugs en medicatie

Voorop staat dat drugs niet zijn toegestaan in de inrichtingen. De beschikbaarheid
van drugs zorgt voor ongewenste effecten, zowel bij gebruik ervan als in de handel
ervan. Het tast namelijk de veiligheid van medewerkers en justitiabelen aan. De afgelopen
jaren heb ik daarom stevig ingezet op het tegengaan van het invoeren van contrabande.

De medewerkers uiten zorgen over het toezicht op het beschikbaar stellen van medicatie.
DJI hanteert bij het drie maal per dag uitreiken van medicatie het IGJ protocol. Onderdeel
van dit protocol maakt uit dat risicovolle medicatie onder toezicht van personeel
moet worden ingenomen. DJI zal bezien in hoeverre hier nog aanscherping op nodig is.

Bescherming tegen besmetting

Met de getroffen maatregelen is ingezet op het maximaal voorkomen van de besmetting
met het coronavirus binnen de inrichtingen.

Mede als gevolg van de maatregelen en de naleving hiervan door medewerkers en justitiabelen
is het aantal besmettingen binnen de inrichtingen tot nu beperkt gebleven. In totaal
is tot op heden sprake van acht bevestigde gevallen van besmetting met corona bij
justitiabelen. Daarnaast zijn op dit moment tien justitiabelen met coronagerelateerde
klachten uit voorzorg in isolatie op hun eigen cel geplaatst. Een gedetineerde is
afgelopen weekend overleden. De gedetineerde testte in eerste instantie positief op
corona. Een tweede test een week voor zijn overlijden bleek echter negatief. De gedetineerde
had andere ernstige gezondheidsproblemen en is daaraan overleden.

Richtlijnen RIVM

Zoals gemeld in mijn eerdere brieven gelden ook binnen de inrichtingen van DJI de
richtlijnen van het RIVM. Bij coronagerelateerde klachten blijven medewerkers thuis.
Verder is er extra aandacht voor hygiëne en wijzen medewerkers en justitiabelen elkaar
op het houden van anderhalve meter afstand. Dat laatste blijkt niet op alle locaties
even eenvoudig te realiseren. Inrichtingen zijn, zoals zoveel gebouwen in dit land,
niet ontworpen om anderhalve meter afstand te kunnen houden. Daarom wordt er per inrichting
maatwerk geleverd. Dit doen we bijvoorbeeld door het verkleinen van de groepen of
door het aanbrengen van vloermarkeringen.

Dalende bezetting

Sinds de start van de maatregelen is de bezetting binnen de inrichtingen fors teruggelopen
van ruim 98% naar 85%. Er is daardoor meer ruimte ontstaan, bijvoorbeeld om justitiabelen
op een eenpersoonscel te plaatsen. Er is op dit moment geen behoefte om aanvullende
maatregelen te treffen. Het gebruik van meerpersoonscellen is in de afgelopen weken
gedaald van 30% naar 15%.

Medische intake nieuwe gedetineerden

Gedetineerden worden na binnenkomst onderworpen aan een verscherpte medische intake
om te controleren op coronagerelateerde klachten. Daarna worden deze justitiabelen
sowieso voor een periode van twee weken op een éénpersoonscel geplaatst en gemonitord.
Zolang er geen sprake is van corona gerelateerde klachten kunnen zij deelnemen aan
onderdelen van het aangeboden dagprogramma. Daarbij wordt het contact met medejustitiabelen
vermeden. Na twee weken kunnen zij vervolgens aan het reguliere dagprogramma meedoen
mits zij geen coronagerelateerde klachten vertonen.

Beschermingsmateriaal

Ook als het gaat om persoonlijke beschermingsmiddelen volgt DJI onverkort de richtlijnen
van het RIVM. Medisch personeel, of medewerkers die in contact komen met mogelijk
besmette justitiabelen gebruiken beschermingsmiddelen. Voor het hanteren van deze
richtlijnen beschikt DJI momenteel over voldoende beschermingsmiddelen.

Testen

De beschikbaarheid van testmateriaal is in de afgelopen week toegenomen. Als gevolg
daarvan komen medewerkers van DJI nu in aanmerking voor een test als zij in aanraking
zijn geweest met een persoon die verdacht wordt van besmetting met het coronavirus
en de medewerker zelf binnen twee weken klachten ontwikkelt die wijzen op een besmetting
met het virus. De uiteindelijke beoordeling of een test wordt uitgevoerd is aan de
bedrijfsarts.

Tot slot

In deze tijd is het van belang om oog en oor te hebben voor elkaars zorgen. Met deze
brief wil ik nogmaals inzichtelijk maken wat DJI doet om het virus zoveel mogelijk
buiten de muren te houden en tegen welke uitdagingen ze daarbij aanloopt. Ik roep
medewerkers en justitiabelen op om, net als iedere Nederlander, vol te houden in de
strijd tegen corona.

De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker