Brief regering : Voortgang Strategisch Programma en vervolg toezichtsrapportage op WSW 2018’

Nr. 495 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 oktober 2019

Voor de zomer heb ik u geïnformeerd over de hoofdlijnen van de uitkomst van de toezichtsrapportage
van de Autoriteit Woningcorporaties (Aw) over het WSW, de vervolgacties van het WSW
naar aanleiding van deze rapportage, de stand van zaken van de uitvoering van het
Strategisch Programma en de beoordeling van de kredietbeoordelaars op WSW.1 In deze brief informeer ik u over verdere ontwikkelingen rond de uitvoering van het
Strategisch Programma en de toezichtsrapportage. Daarmee geef ik tevens invulling
aan mijn toezegging om uw Kamer na het zomerreces te informeren over de uitwerking
van de hoofdlijnen van het strategisch programma.

Hoofdlijnen Strategisch Programma WSW

Het WSW is eind 2018 een strategisch programma gestart om in de toekomst een voldoende
robuust borgstelsel te kunnen garanderen en het mogelijk te blijven maken dat corporaties
tegen zo laag mogelijke kosten financierbaar zijn. De afgelopen maanden is het WSW
in gesprek gegaan met het Ministerie van BZK, VNG, Aw, Aedes en de Deelnemersraad
van het WSW over dit strategische programma. Het WSW heeft een afsprakenkader opgesteld
waarin het procesafspraken heeft vastgelegd, evenals zijn voornemens met betrekking
tot de verdere uitwerking van het strategisch programma.2 Het kader is door WSW onderverdeeld in 4 verschillende thema’s: de positie van de
borger bij sanering, de zekerhedenstructuur, het borgstelsel en risicovermogen, en
zeggenschap. Op bepaalde onderdelen is het kader het vertrekpunt van verdere uitwerking
of implementatie door WSW, en op andere onderdelen is nog nader overleg nodig met
de stakeholders. Het doel van WSW is om de onderdelen van het strategisch programma
nog in 2019 in detail uit te werken en begin 2020 te implementeren door deze vast
te leggen in regels en overeenkomsten.

Vervolg toezichtsrapportage Aw

In het rapport «Toezicht op WSW 2018» concludeerde de Aw – in zijn rol als toezichthouder
op WSW – dat het onzeker is of het risicokapitaal van WSW toereikend is om mogelijke
verliezen te dekken zonder een beroep te doen op de achtervang. Hierin speelt de financiële
positie van Vestia een belangrijke rol. Het WSW heeft naar aanleiding daarvan een
aantal maatregelen genomen waarover ik u eerder heb geïnformeerd.3

In september heeft bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen het Rijk, de VNG en WSW
naar aanleiding van de toezichtrapportage. Het Rijk en de VNG constateren dat het
op dit moment onzeker is of WSW naar de letter van de afspraak voldoet om met 99%
zekerheid geen beroep te doen op de achtervang. Het accepteren van een verhoogd achtervangrisico
is voor het Rijk en de VNG echter niet aan de orde. Er is onzekerheid, maar geen acuut
risico. Vestia kan naar het oordeel van WSW de komende jaren aan haar financiële verplichtingen
voldoen.

De acceptatie van de huidige onzekerheid voor het risico van de achtervang door Rijk
en gemeenten hangt samen met het vertrouwen dat het Rijk en de VNG hebben in de maatregelen
die het WSW neemt om de risico’s voor de achtervang te beperken. Het Rijk en de VNG
vinden het daarom op dit moment niet nodig en niet proportioneel om extra financiële
buffers in het stelsel aan te houden, in het licht van de feitelijke risico’s en genomen
beheersmaatregelen door WSW.

Oordeel Rijk, VNG en Aw

Naar het oordeel van Rijk en VNG heeft het WSW voldoende passende maatregelen genomen
om de risico’s voor de korte termijn te verminderen, en is het WSW op de goede weg
met de verdere verbeteringen die nodig zijn om de door de Aw geconstateerde onzekerheid
binnen redelijke termijn weg te nemen.4 Dat blijkt ook uit het afsprakenkader voor het Strategisch Programma wat WSW en de
verschillende betrokkenen waaronder het Rijk en de VNG zijn overeengekomen. Specifiek
zijn daarbij de afspraken over het borgstelsel en risicovermogen van belang, die tot
doel hebben de robuustheid van het zekerheidsstelsel op orde te brengen. In dit kader
ontwikkelt het WSW een nieuwe berekeningssystematiek die beter inzicht biedt in de
omvang van het achtervangrisico en het kapitaal waarover WSW moet beschikken, en maakt
WSW afspraken over beschikbare maatregelen om bij te kunnen sturen wanneer het risicokapitaal
niet toereikend is. Het WSW adresseert hierbij de bevindingen van de verschillende
externe partijen die eerder onderzoek hebben gedaan naar de effectiviteit van het
borgstelsel. Ook de bevindingen van de Aw uit de toezichtsrapportage worden hierin
meegenomen. Een belangrijke stap is dat het WSW reeds geregeld heeft dat het indien
nodig eerder obligo kan ophalen bij zijn deelnemers om zo de zekerheid voor de rating
van het WSW en de zekerheid voor de achtervang te borgen. De recente aanpassing van
de verwachting van de AAA-rating door kredietbeoordelaar S&P van negatief naar stabiel,
laat zien dat het WSW op de goede weg is.

De maatregelen die het WSW tot nu toe heeft genomen beperken volgens de Aw het risico
dat de achtervangers financieel worden aangesproken, maar lossen volgens de Aw de
onzekerheid over de toereikendheid van het risicokapitaal op dit moment niet op. Het
Rijk en de VNG zijn zich bewust van de onzekerheid of het risicokapitaal toereikend
is, maar zijn tevens van mening dat WSW momenteel adequate stappen zet om deze onzekerheid
binnen een redelijke termijn op te lossen en de risico’s die zich mogelijk op korte
termijn kunnen voordoen te beheersen. Er is momenteel onzekerheid over de exacte omvang
van het achtervangrisico, maar het accepteren van een verhoogd achtervangrisico is
volgens het Rijk en de VNG niet aan de orde. Omdat WSW tijd krijgt van het Rijk en
de VNG om de huidige onzekerheid op te lossen, ziet de Aw op dit moment geen aanleiding
om zelf direct maatregelen op te leggen aan WSW.

Tot slot

Wanneer onzekerheden blijven voortbestaan of groter worden, kunnen extra financiële
buffers of mitigerende maatregelen volgens Rijk en VNG wel noodzakelijk worden. Het
Rijk en de VNG blijven dan ook samen met andere betrokken partijen de voortgang nauwlettend
in de gaten houden en zullen aansturen op verdere maatregelen om risico’s te verkleinen
voor de achtervang waar dat noodzakelijk is. Concreet betekent dit dat begin 2020
bezien zal worden of de huidige onzekerheid rond de omvang van het achtervangrisico
– conform verwachting – is opgelost. Ik zal uw Kamer hierover te zijner tijd informeren.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren