Brief regering : Verslag van een werkbezoek aan Saba en Sint Eustatius dat met name in het teken stond van de onderwerpen ijkpunt sociaal minimum, kinderopvang en tewerkstellingsvergunningen

Nr. 93 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 augustus 2019

Van 25 tot 28 juni jl. heb ik een werkbezoek gebracht aan Saba en Sint Eustatius,
een bezoek dat met name in het teken stond van de onderwerpen ijkpunt sociaal minimum,
kinderopvang en tewerkstellingsvergunningen. Met deze brief breng ik verslag uit van
dit bezoek, conform de toezegging die ik uw Kamer heb gedaan in het algemeen overleg
van 13 juni 2019 (Kamerstuk 35 000 IV, nr. 67). Ik ga in dit verslag ook in op arbeidsbemiddeling op Sint Eustatius en armoedebestrijding
op Saba, onderwerpen die tijdens mijn bezoek ook aan de orde zijn geweest.

Sint Eustatius

Voortgang ijkpunt bestaanszekerheid

Mijn bezoek aan Sint Eustatius stond in het teken van de voortgang rond het ijkpunt
bestaanszekerheid Caribisch Nederland. Een structurele verbetering van de situatie
van inwoners in Caribisch Nederland vergt gezamenlijke inzet van het Rijk en de openbare
lichamen. Op 27 juni jl. hebben de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en ik daarom hierover gesproken met afgevaardigden van het bestuurscollege van Bonaire,
afgevaardigden van het bestuurscollege van Saba en de (plaatsvervangend) regeringscommissaris
van Sint Eustatius.

Ik kijk terug op constructieve gesprekken over het ijkpunt sociaal minimum en de stappen
die nog gezet moeten worden om de kosten van levensonderhoud te verlagen en de inkomenspositie
van inwoners op de eilanden te verbeteren. In mijn brief van 27 juni jl. heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de conclusies van dit overleg1. Ik ben verheugd dat de eilandbesturen in eerste reactie positief hebben gereageerd
op de gekozen aanpak en op de stappen die al zijn gezet. Ik geef de eilandbesturen
graag de kans om ook nog formeel op de voortgangsrapportage te reageren.

De eilandbesturen hebben ook een aantal zorgen geuit. Er is bezorgdheid over de hoge
kosten van levensonderhoud op de eilanden. Het vraagt onverminderde kabinetsbrede
inzet om te komen tot substantiële verlaging van de noodzakelijke kosten van levensonderhoud.
Dit betreft zaken die breder zijn dan alleen de discussie over het ijkpunt sociaal
minimum. Connectiviteit, kostendekkendheid binnen de nutsvoorzieningen in relatie
tot de schaal van de eilanden, sociale participatie en aandacht voor werkende armen
en ouderen zijn specifieke thema’s die aan de orde zijn gesteld. Samen met de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heb ik met de eilandbesturen afgesproken
om in open dialoog te blijven over deze thema’s. Belangrijk onderdeel hiervan is de
structurele borging van de afspraken.

Kinderopvang

Op Sint Eustatius heb ik naast de bestuurlijke overleggen over het ijkpunt sociaal
minimum samen met de programmamanager BES(t) 4 kids een bezoek gebracht aan een kinderopvanginstelling
om mij een beter beeld te vormen van kwalitatief goede en veilige kinderopvang in
het Caribisch deel van Nederland. Ik zie het stelsel voor kwalitatief goede, veilige
en toegankelijke kinderopvang en buitenschoolse voorzieningen als belangrijke stap
in het verbeteren van bestaanszekerheid voor inwoners van Caribisch Nederland. De
ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
de Openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba spannen zich gezamenlijk in om
de kwaliteit en toegankelijk van de kinderopvang te verbeteren. Vanaf 2020 is er jaarlijks
circa 10 miljoen euro beschikbaar voor de kinderopvang. Met het geld kunnen de kosten
die ouders betalen voor de opvang naar beneden, kan het aantal gesubsidieerde kindplaatsen
worden uitgebreid en komt er meer ruimte voor het opleiden en bijscholen van werknemers
en kunnen arbeidsvoorwaarden in de kinderopvang worden verbeterd. In mijn brief van
27 juni jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over het programma «BES(t) 4 kids» en de
hoofdlijnen van het beoogde stelsel2.

Arbeidsbemiddeling

Ik heb daarnaast een bezoek gebracht aan het gezamenlijke loket van de Rijksdienst
Caribisch Nederland SZW en het openbaar lichaam Sint Eustatius in het kader van arbeidsbemiddeling.
Daar heb ik onder meer gesproken met medewerkers van het openbaar lichaam Sint Eustatius
over de ervaringen die zijn opgedaan met de twinning met de gemeente Leiden. Deze
samenwerking, die mijn ministerie financiert, beoogt de openbare lichamen verder te
equiperen om mensen aan het werk te helpen en te houden. In de twinning werkt een
arbeidsbemiddelaar van de gemeente Leiden nauw samen met de arbeidsbemiddelaars van
het openbaar lichaam. Dit biedt mogelijkheden tot kennisoverdracht en modernisering
en professionalisering van de publieke arbeidsbemiddeling op Sint Eustatius. Ook heb
ik gesproken met een aantal mensen dat een traject heeft gevolgd waarbij zij bemiddeld
zijn naar werk. Deze mensen hebben met persoonlijke verhalen toegelicht wat deze trajecten
voor hen hebben betekend en het belang onderstreept van investeringen in arbeidsbemiddeling
om participatie en zelfontplooiing te bevorderen en armoede te bestrijden.

Op verzoek van het openbaar lichaam Sint Eustatius is de twinning met Leiden verlengd
tot april 2020. Dit biedt de gelegenheid om reeds overgedragen kennis te bestendigen,
kennis op het gebied van werken met een beperking over te dragen en het gezamenlijke
loket op het gebied van arbeidsbemiddeling verder te ontwikkelen.

Saba

Samenwerking op het gebied van armoedebestrijding

De Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van het openbaar lichaam Saba is eerder dit
jaar verhuisd naar een nieuwe locatie. Ik heb een rondleiding gekregen door het gebouw
en daar een banner onthuld als startschot voor de versterkte samenwerking tussen het
openbaar lichaam Saba en de RCN-unit SZW op het gebied van armoedebestrijding. Het
openbaar lichaam Saba en de RCN-unit SZW slaan de handen ineen om binnen de huidige
wet- en regelgeving effectiever samen te werken. Onderdeel van deze pilot is om de
regelingen van het openbaar lichaam Saba en SZW beter op elkaar af te stemmen en hierover
gezamenlijk te communiceren naar klanten en burgers. Het doel is om hen vanuit een
integrale benadering te helpen.

Tewerkstellingsvergunningen

Met het bestuurscollege van Saba heb ik, conform mijn toezegging in het algemeen overleg
van 13 juni jl. (Kamerstuk 32 824, nr. 281), gesproken over de procedure rond de tewerkstellingsvergunningen. Ik heb met het
bestuurscollege afgesproken dat de RCN-unit SZW, de IND en het openbaar lichaam Saba
de komende tijd benutten om het proces rond tewerkstellingsvergunningen gezamenlijk
door te lichten. Het doel is om praktische mogelijkheden in kaart te brengen om het
proces voor de verlening van een tewerkstellingsvergunning te vereenvoudigen en te
versnellen. Na de zomer zal ik met het bestuurscollege in gesprek gaan over de uitkomsten
van deze doorlichting. Over de uitkomsten van de doorlichting en het gesprek hierover
met het bestuurscollege zal ik uw Kamer te zijner tijd nader informeren.

Uitvoering motie van het lid Kuiken c.s.

Met de motie van het lid Kuiken c.s.3 is de regering verzocht om financiële inspanningen, subsidies, investeringen en tegemoetkomingen
gedaan door alle departementen op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius aan de Kamer te
rapporteren met daarin, naast alle bestede bedragen, ook wat het effect van deze financiële
inspanningen, subsidies, investeringen en tegemoetkomingen op het niveau van de vaste
kosten van levensonderhoud op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius is en noodzakelijke
aanpassingen te doen met als doel de vaste lasten te laten dalen. In de antwoorden
op de schriftelijke vragen van de Tweede Kamer bij de voortgangsrapportage ijkpunt
bestaanszekerheid van 28 juni jl. zal worden ingegaan op de wijze waarop de verschillende
departementen de motie gaan uitvoeren.

Afsluiting

Met tevredenheid kijk ik terug op mijn bezoek aan Saba en Sint Eustatius. Ik ben blij
dat ik, samen met de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie,
met de openbare lichamen afspraken heb kunnen maken over het verbeteren van de situatie
van inwoners in Caribisch Nederland.

Ik zie het vaststellen van het ijkpunt voor het sociaal minimum als een volgende stap
om het leven op Bonaire, Saba en Sint Eustatius beter te maken. Tegelijkertijd is
er nog veel werk te doen. Het ijkpunt voor het sociaal minimum geeft richting aan
de inzet om armoede te bestrijden en om betekenisvolle interventies te kunnen doen.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark