Brief regering : Rapportage economische missies en inkomende bezoeken, tweede helft 2018

Nr. 73
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 juli 2019

Hierbij ontvangt u het verslag van de economische missies en inkomende bezoeken die
plaatshadden in de tweede helft van 20181. De nadruk ligt op economische missies en bezoeken met (meereizend) bedrijfsleven
onder leiding van bewindslieden.

De uitgaande missies betroffen Polen, Duitsland (en marge bezoek koninklijk paar),
Indonesië, Colombia en België. Daarnaast waren er economische programmaonderdelen
en marge van de inkomende bezoeken van de Indiase delegatie op gebied van Smart Cities
als ook van het bezoek van premier Li uit China en van de staatsbezoeken van de president
van Singapore, Halimah Yacob en de president van Kaapverdië, Jorge Carlos Fonseca.
Verder was Nederland door de Staatssecretaris van I&W vertegenwoordigd bij de Global
Climate Action Summit (GCAS) in de VS en reisde de Start-up Envoy naar twee start-up
beurzen in Portugal en Finland.

Missies zijn onderdeel van een breed pakket van dienstverlening van de overheid met
als doel internationalisering van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen. Enkele
uitgangspunten hierbij zijn:

– De economische missies en werkbezoeken vinden plaats binnen de kaders zoals neergelegd
in de Handelsagenda d.d. 5 oktober jl.(Kamerstuk 34 952, nr. 30) en BHOS beleidsnota «Investeren in perspectief – Goed voor de Wereld, goed voor
Nederland» (Kamerstuk 34 952, nr. 1).

– Gekozen is voor die landen die sterk bijdragen aan ons internationale verdien- en/of
innovatievermogen. Daarnaast wordt de deelname bevorderd van specifieke doelgroepen
die groot potentieel hebben om te internationaliseren (mkb, startups/scale-ups en
vrouwelijke ondernemers) en van bedrijven die met hun activiteiten bijdragen aan oplossingen
voor maatschappelijke uitdagingen.

– De Nederlandse kennis en expertise sluit aan bij de SDG-verdienkansen tijdens deze
missies, zoals zichtbaar gemaakt in deze rapportages.

– Meetbaarheid van resultaten is relevant om inzicht te krijgen in de effectiviteit
van de missies. Missies uitgevoerd door RVO worden na 3 maanden geëvalueerd. Bevindingen
worden gebruikt om nieuwe missies te verbeteren.

Hieronder vindt u een omschrijving van de georganiseerde uitgaande missies.

Polen

Het economisch programma van de missie naar Polen was gericht op transport, logistiek
en water/maritiem. Versterking van de handelsbetrekkingen en samenwerking op deze
terreinen zal een bijdrage leveren aan verduurzaming en klimaatadaptie (SDG 6, 9,
13). Polen maakt deel uit van de top-25 prioritaire markten waarmee Nederland de economische
relatie wil intensiveren en verdiepen. Tijdens deze missie zijn meer dan 100 matchmaking
gesprekken georganiseerd en zijn contacten gelegd voor meer samenwerking. Er werden
intentieverklaringen tussen Ministers getekend op gebied van watermanagement en van
klimaatadaptie/resilient cities. Nederlandse baggeraars hebben opdrachten binnen gehaald
om de vaargeul van Swinoujscie-Szczecin te moderniseren en de toegang van de Haven
van Police te verdiepen en verbreden.

Duitsland

Het economisch programma in de Duitse deelstaten Rijnland-Palts en Saarland vond plaats
in het kader van het uitgaande Staatsbezoek en stond in het teken van Life Sciences&Health
(LSH), digitalisering (zoals EHealth), wijnbouw en binnenvaart (SDG 3,9,11). Tachtig
bedrijven en kennisinstellingen uit deze sectoren namen deel. Nederland is de grootste
exporteur naar Rijnland-Palts en op basis van handelsvolume na Frankrijk de belangrijkste
handelspartner. De missie zorgde naast ondertekening van 3 Memoranda of Understanding
(MoU) op het gebied van LSH en 3 MoU’s op het gebied van veilige en digitale industrie
ondertekend ook voor verdere samenwerking en projecten bijvoorbeeld met het Duitse
Ministerie van Economische Zaken BMWi. Verder is een samenwerkingsverband getekend
door het Nederlandse Platform Smart Industry met resp. het Platform Industrie 4.0
en Smart Factory Kaiserslautern.

Indonesië

Het bezoek aan Indonesië combineerde deelname aan de ministeriele bijeenkomst Global
Health Security Agenda (GHSA) te Bali met een economische missie naar Surabaya en
Jakarta (SDG 3). Aan de economische missie namen 16 bedrijven en kennisinstellingen
deel. De bilaterale relatie met Indonesië is versterkt en vervolgafspraken zijn gemaakt
voor bezoeken van Indonesië aan Nederland in februari (GHSA-meeting) en maart (uitwerking
getekende MoU) dit jaar. In het ondertekende MoU met de Minister van Gezondheid zijn
de voor Nederland belangrijke thema’s global health en antibiotica resistentie opgenomen.

Colombia

Deze koninkrijksbrede missie stond in het teken van het aanhalen van banden met de
nieuwe Colombiaanse regering en het bevorderen van Nederlandse handelsbelangen. Meerdere
onderwerpen gerelateerd aan internationaal maatschappelijk ondernemen stonden op het
programma zoals palmolie/effect op milieu, gezondheidszorg op het platteland, voeden
van grote en snelgroeiende steden, mobiliteit grote steden (SDG 3, 9, 11, 12). De
missie leidde tot ondertekening van 10 contracten, MoU’s, en intentieverklaringen.
Ook werd toegang verkregen tot Colombiaanse markt voor aantal producten (appels, peren,
varkensvlees).

België

Vrouwelijk ondernemerschap stond centraal in deze kleine missie van 20 vrouwelijke
Nederlandse en 10 Belgische deelnemers (SDG 3). De missie was een goede gelegenheid
om contacten te versterken en expertise uit te wisselen op het gebied van financieringsmogelijkheden,
en het inzetten van netwerken. Ook leverde de missie inspiratie voor het opzetten
van de Dutch Female Entrepreneurship Academy en organiseerde TEDxAmsterdamWomen een
reis naar Silicon Valley in april waar vrouwelijk ondernemerschap centraal stond.

Inkomende bezoeken

India

Dit inkomende bezoek in het kader van Smart Cities gaf kansen voor het Nederlandse
bedrijfsleven om te onderzoeken waar Nederland technische ondersteuning kan geven
in de Indiase steden Karnal, Agra, Dharamshala (SDG 11). Het bezoek resulteerde in
een versterkte bilaterale relatie, nieuwe contacten en kansen om een PIB-programma
te starten gericht op Smart Cities.

China

Het bezoek van de Chinese premier Li Keqiang in oktober aan Nederland volgde op een
bezoek van Nederlandse zijde (waaronder premier Rutte, Ministers Kaag, Schouten en
Bruins) aan China in april 2018. Het was 14 jaar geleden dat een Chinese premier Nederland
bezocht. Naast klimaatverandering, en duurzame stedelijke ontwikkeling is China vooral
geïnteresseerd in de Nederlandse aanpak op het gebied van ouderenzorg (SDG 3, 11,
13). Rond deze onderwerpen vinden Nederland en China elkaar in delen van expertise
en samenwerking. Naast ondertekening van G2G overeenkomsten en B2B MOU’s zijn de banden
met China verstevigd en is dialoog op gang gebracht over onder meer handelsliberalisering,
gelijk speelveld en markttoegang.

Singapore

Singapore beschouwt Nederland als een betrouwbare partner op SDG-gerelateerde gebieden
als water, havenlogistiek, circulaire economie en glastuinbouw (SDG 6,9,12). Op verschillende
terreinen bleek dat er sprake is van een gelijkwaardig partnerschap waarbij Nederland
ook vernieuwingen in Singapore interessant vindt. Dit inkomend staatsbezoek gaf aanleiding
tot aanzetten voor meer samenwerking op het gebied van social inclusion, met een belangrijke
rol voor startups. Er zijn 10 MoU’s getekend op terreinen als water, maritiem, circulaire
economie, agrofood, onderwijs, douane.

Kaapverdië

Dit inkomende staatsbezoek met de focus op blue economy tekende de hoge ambities van
Kaapverdië op het gebied van opwekking van duurzame energie, een efficiënte maritieme
infrastructuur en werkgelegenheid (SDG 7,8,9).

Naast het delen van ervaringen, leidde de missie ook tot enkele projecten ter ondersteuning
van lokale ondernemers in Kaapverdië. Het staatsbezoek bood gelegenheid voor de ondertekening
van een MoU door de voetbalbonden uit beide landen voor samenwerking op gebied van
trainingen en life skills.

Een meer uitgebreide beschrijving van bovenstaande missies en bezoeken vindt u in
de bijlage «Rapportage tweede helft 2018»2.

Verenigde Staten

De Global Climate Action Summit (GCAS) in San Francisco bood de Nederlandse delegatie
(waaronder 53 bedrijven) onder leiding van Staatssecretaris Van Veldhoven de mogelijkheid
om circulaire economie en schoon transport onder de aandacht te brengen (SDG 9,12).
De bijeenkomst was voor Nederland een succes door de drukbezochte vier affiliate events
en de ondertekening van een zestal MoU/LoI’s op klimaatgebied (SDG 13).

Startup beurzen (Portugal en Finland)

Startups en scale-ups zijn van belang voor de innovatiekracht en de productiviteitsgroei
van de Nederlandse economie en leveren innovatieve oplossingen voor maatschappelijke
uitdagingen wereldwijd (SDG 8,9). Deelname van Nederlandse startups en scale-ups aan
verschillende beurzen helpt bij het internationaliseren van deelnemers. Het aanwezige
Holland Paviljoen op de Web Summit (Tech beurs voor ICT) in Lissabon gaf de mogelijkheid
voor succesvolle matchmaking en contacten met internationale investeerders. Deelname
aan de Tech startupbeurs Slush te Helsinki leidde eveneens veel leads en contacten
voor meereizende Nederlandse startups. Op beide beurzen werd ook ingezet op het aantrekken
van buitenlandse startups, scale-ups en talent naar Nederland.

Terugblik en lessen

Bovengenoemde economische missies droegen bij aan de toegang voor Nederlandse bedrijven
tot buitenlandse markten en van buitenlandse bedrijven tot de Nederlandse markt. Inzet
op de SDGs en de focus op activiteiten van bedrijven die bijdragen aan de oplossing
van maatschappelijke uitdagingen, biedt onze ondernemingen omvangrijke verdienkansen
in zowel gevestigde als opkomende markten. Dit vergt maatwerk. Niet alleen voor de
manier waarop Nederland haar kennis en expertise laat aansluiten op de SDG-verdienkansen
maar ook voor de benadering van ondernemers die de overheid extra nodig hebben zoals
mkb’ers, startups, scale-ups en vrouwelijke ondernemers.

Voor het succes van missies is van belang dat overheden, bedrijven en kennisinstellingen
samenwerken om prioritering aan te brengen. Ook geldt dat missies flexibel moeten
kunnen worden ingezet om effectief in een land te kunnen zijn; variaties in, en elkaar
versterkende werkbezoeken en missies kunnen economische samenwerking een stimulans
geven, zeker in grote markten zoals in China, Duitsland, India waar veel Nederlandse
partijen actief zijn.

Tenslotte is ook de ondersteuning van het postennetwerk essentieel voor effectieve
economische diplomatie. Begin 2019 is dit ook erkend door de waardering die het bedrijfsleven
aan het Nederlandse ambassade netwerk heeft toegekend (cijfer 9,3).

Evaluaties

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland evalueert 3 maanden na afloop alle door
hen georganiseerde economische missies. Het betreft hier de missies naar Polen, Duitsland,
Indonesië en Colombia (zie bijlage3).

De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag