Brief regering : Advies van de Autoriteit Persoonsgegevens inzake de verstrekking van gegevens uit het handelsregister

Nr. 133
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 28 mei 2019

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft eind december uit eigen beweging twee adviezen
uitgebracht aan de Kamer van Koophandel en het Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat (EZK). Deze adviezen volgden op uitlatingen in de pers in april van 2018.
De betreffende adviezen gaan in op de bescherming van persoonsgegevens bij levering
van informatieproducten uit het handelsregister. Ik heb hier in februari jl. schriftelijk
op gereageerd, waarop de AP in maart mij nog een korte reactie stuurde. Met deze brief
wil ik uw Kamer conform artikel 24, eerste lid, onderdeel b, van de Kaderwet adviescolleges,
in kennis stellen van mijn appreciatie van het aan EZK gerichte advies en de vervolgstappen
die ik naar aanleiding hiervan zal nemen.

De AP geeft in het advies aan dat zij gerichter en effectiever toezicht kan houden
op partijen in het veld, wanneer de handelsregisterwetgeving meer gericht is op het
voorkomen van een (te) ruime beschikbaarheid van persoonsgegevens. In dat licht deed
zij een aantal tot mij gerichte aanbevelingen. Ik heb daar met interesse kennis van
genomen; ook ik acht het van groot belang dat er een effectief toezicht kan worden
uitgeoefend op de naleving van de privacyregels.

Eerst reageer ik in algemene zin op hetgeen de AP aan de orde stelt ten aanzien van
de doelstellingen van het handelsregister, alvorens ik toelicht welke maatregelen
ik naar aanleiding van het advies van de AP voornemens ben te nemen of te verkennen.

Doelstellingen van de Handelsregisterwet 2007

In artikel 2 van de Handelsregisterwet 2007 staan de doelen van het handelsregister
genoemd: «Er is een handelsregister van ondernemingen en rechtspersonen:

a. ter bevordering van de rechtszekerheid in het economisch verkeer;

b. voor de verstrekking van gegevens van algemene, feitelijke aard omtrent de samenstelling
van ondernemingen en rechtspersonen ter bevordering van de economische belangen van
handel, industrie, ambacht en dienstverlening;

c. voor het registreren van alle ondernemingen en rechtspersonen als onderdeel van de
gegevenshuishouding die bijdraagt aan het efficiënt functioneren van de overheid.»

De AP geeft aan dat haar advies zich niet richt op het doel «het registreren van alle
ondernemingen en rechtspersonen als onderdeel van de gegevenshuishouding die bijdraagt
aan het efficiënt functioneren van de overheid» (artikel 2, onderdeel c). Dan blijven
er twee doelstellingen over.

Met betrekking tot de doelstelling «bevordering van de rechtszekerheid in het economisch
verkeer» (artikel 2, onderdeel a) geeft de AP aan dat dit een doelstelling van algemeen
belang is, waarbij evenredig is dat bepaalde persoonsgegevens openbaar zijn en dat
daarvoor producten ontwikkeld kunnen worden.

Vervolgens stelt de AP dat dit anders ligt bij «de verstrekking van gegevens van algemene,
feitelijke aard omtrent de samenstelling van ondernemingen en rechtspersonen ter bevordering
van de economische belangen van handel, industrie, ambacht en dienstverlening» (artikel
2, onderdeel b). Volgens de AP moet de levering van informatieproducten aan individuele
bedrijven onder deze doelstelling noodzakelijkerwijs beperkt zijn. Eventuele leveringen
dienen volgens de AP niet het algemeen belang, en zijn dus niet in overeenstemming
met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

In mijn reactie aan de AP heb ik aangegeven dat bij deze strikte uitleg van bovengenoemde
doelstelling kanttekeningen kunnen worden geplaatst. Immers, het kunnen achterhalen
wie potentiële leveranciers en klanten zijn en waar ze zich bevinden, is bij uitstek
een doelstelling in het algemeen economisch belang. Deze informatie helpt toetreders
op de markt en ondernemers die willen groeien; dit draagt bij aan het vestigingsklimaat,
groei van de werkgelegenheid en aan de economie in brede zin. Uiteindelijk levert
het meer succesvolle ondernemers op en daarmee meer economische ontwikkeling. De conclusie
dat de levering van informatieproducten onder de genoemde doelstelling niet bijdraagt
aan het algemeen belang, kan ik daarom niet zonder meer onderschrijven.

Nader onderzoek informatieproducten

Ik neem de aanbevelingen van de AP ter harte om alle informatieproducten tegen het
licht te houden en te toetsen op privacy-risico's. De Kamer van Koophandel is reeds
een onderzoek gestart, waarbij alle informatieproducten afzonderlijk getoetst worden
aan de AVG. Daarin wordt ook aandacht besteed aan de verschillende typen gegevens
die onderdeel uitmaken van de diverse informatieproducten. Aan de hand van de uitkomsten
van deze doorlichting en in overleg met de Kamer van Koophandel zal ik nader bezien
welke maatregelen vervolgens genomen kunnen worden.

De AP heeft voorts een aantal overwegingen benoemd over de betekenis van beginselen
als minimale gegevensverwerking (de verwerking moet volgens de AVG worden beperkt
tot wat noodzakelijk is) en «privacy by design» (bulkproducten zouden enkel aan betrouwbare afnemers geleverd moeten worden). Ik
merk daarbij op dat we de afgelopen jaren een ontwikkeling hebben doorgemaakt waarin
door middel van ICT steeds efficiënter gebruik wordt gemaakt van gegevens en gegevensstromen.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het verplichte gebruik van handelsregistergegevens
door andere overheden, hetgeen met de invoering van de Handelsregisterwet 2007 is
gerealiseerd. Maar ook diverse organisaties die voor zichzelf of voor derden de rechtszekerheid
toetsen, zoals administratiekantoren, banken, verzekeraars en bedrijven die de kredietwaardigheid
beoordelen, kunnen de openbare gegevens uit het handelsregister rechtstreeks raadplegen
ten behoeve van hun diensten aan derden. Dat dit op een efficiënte wijze mogelijk
is, zonder tussenkomst van menselijk handelen en ten behoeve van deelname aan het
economisch verkeer door derden, dient het algemeen belang.

Het gaat hier tevens om gegevensstromen die zo frequent kunnen zijn, dat er van bulkverstrekking
gesproken kan worden. Deze worden door verschillende afnemers gebruikt in lijn met
juist ook de eerste doelstelling, de rechtszekerheid in het economisch verkeer.

Dit betekent uiteraard niet dat alles is toegestaan, niet alle gegevens in het handelsregister
zijn openbaar in die zin dat iedereen deze kan inzien of ontvangen. Zo heeft de wetgever
in het verleden besloten dat bijvoorbeeld het burgerservicenummer standaard moet worden
afgeschermd. Dit gegeven wordt alleen geleverd aan de daarvoor geautoriseerde partijen.
Daarnaast geef ik uitvoering aan de motie van de leden Amhaouch (CDA) en Wörsdörfer
(VVD) over het afschermen van het woonadres bij ondernemers van ondernemingen welke
zijn ondergebracht in rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid.1

Verkenning nadere maatregelen

Er rijzen regelmatig vragen over de wenselijkheid en rechtmatigheid van het gebruik
van handelsregistergegevens voor in het bijzonder direct marketing toepassingen. De
Kamer van Koophandel verstrekt, hierop anticiperend, vanaf 1 juli niet langer het
product Adressenbestand Online, een product dat hoofdzakelijk voor direct marketing
activiteiten wordt gebruikt. Ik merk, mede in de gesprekken met de leden van de Tweede
Kamer, dat het maatschappelijk draagvlak voor het gebruik van ongevraagde direct marketing
afneemt. Dit met name bij ondernemers van ondernemingen welke zijn ondergebracht in
rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid, en bij wie privéleven en onderneming nauw
met elkaar verweven zijn. Door deze groep wordt ongevraagde direct marketing beleefd
als een inbreuk op de privacy.

Ik zie hierin dan ook aanleiding om te verkennen of nadere maatregelen nodig zijn
om gebruik van handelsregistergegevens voor ongewenste direct marketing te beperken.
Ik zal de komende tijd in samenwerking met de Kamer van Koophandel als uitvoerder
van de Handelsregisterwet 2007 bezien of een verdere beperking op de verwerking van
persoonsgegevens een wenselijk perspectief is en uw Kamer op de hoogte te houden over
het vervolg.

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer