Brief regering : Reactie op het manifest ‘Geef ouderen hun stem terug’

Nr. 400 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 april 2019

Ik heb uw Kamer toegezegd te reageren op het manifest «Geef ouderen hun stem terug».
Dat doe ik graag, want «Waardig ouder worden» is een breed gedragen maatschappelijke
doelstelling waaraan ook het kabinet hard werkt. De jongeren die het manifest hebben
opgesteld pleiten er voor dat de ouderen weer voorop komen te staan in de ouderenzorg.

In het Pact voor de Ouderenzorg is de brede ambitie voor de ouderenzorg verwoord:
het doorbreken van eenzaamheid, goede zorg en ondersteuning thuis en voldoende aandacht
voor alle bewoners in het verpleeghuis. Samen met alle deelnemers werken we aan een
beweging voor de ouderenzorg, gericht op waardig ouder worden. Een beweging waarbij
ouderen zelf betrokken zijn. Een beweging waarin er ook aandacht is voor de positieve
aspecten van ouder worden. Een aanpak waar iedereen aan kan meedoen, binnen en buiten
de zorg. Er is veel energie om de zorg voor ouderen te verbeteren en het manifest
maakt dat zichtbaar. Het manifest doet concrete voorstellen hoe het beter kan. Ik
onderschrijf de onderwerpen van het manifest «Geef ouderen hun stem terug» en ik werk
hier concreet aan via onder meer het programma «Thuis in het verpleeghuis». Hieronder
ga ik in op de zeven punten uit het manifest en de manier waarop ik hier aan werk.

Het gaat om de kwaliteit van leven, niet alleen om de kwaliteit van zorg

Goede zorg is liefdevolle zorg in de laatste, vaak moeilijke en verdrietige periode
van het leven van bewoners. Het gaat om wat bewoners willen en nodig hebben en daarvoor
moet tijd en aandacht zijn van zorgverleners die zowel zorginhoudelijk vakbekwaam
zijn als de ruimte hebben om zich in te leven in wat de bewoner wil en nodig heeft.
Juist daarom investeert dit kabinet in meer zorgverleners.

Geef de ouderen hun stem terug!

Goede zorg neemt de oudere als vertrekpunt. Het is de cliënt die moet kunnen bepalen
hoe zorgverleners en zorgorganisaties zo optimaal en liefdevol mogelijk kunnen bijdragen
aan de kwaliteit van zijn of haar leven. Een van de pijlers van

het kwaliteitskader is daarom persoonsgerichte zorg en ondersteuning. Het is aan zorgverleners
en organisaties om de zorg hierop af te stemmen, inzichtelijk te maken op welke wijze
hieraan gewerkt wordt en blijvend te leren en te verbeteren. We ondersteunen zorgorganisaties
hiermee via «Waardigheid en Trots op locatie».

Zorg voor continuïteit in de zorg

Bewoners hechten aan «vaste» zorgverleners die hen kennen en voor hen klaarstaan.
Dit vraagt om een vast team met zorgverleners die gemotiveerd en deskundig zijn. Om
dit mogelijk te maken wordt het overgrote deel van de 2,1 miljard euro in zorgverleners
geïnvesteerd.

Geef de zorgmedewerkers hun verantwoordelijkheid terug

Het personeel is het goud van de zorg. Zonder voldoende personeel dat gemotiveerd
en deskundig is ten aanzien van de zorgbehoefte van de bewoners, wordt geen goede
kwaliteit geleverd. Zorgverleners moeten de tijd en ruimte hebben om in te spelen
op wat bewoners willen en nodig hebben. Daarom investeren we in meer zorgverleners.
Ook staat in het kwaliteitskader dat zorgverleners invloed krijgen op het besturen
van de zorgorganisaties.

Bestuurders, wees betrokken bij de ouderen, naasten en zorgmedewerkers

Een goede bestuurder is een betrokken bestuurder. Die is vaak op de werkvloer aanwezig
en weet wat bewoners en personeel nodig hebben. In de governancecode is vastgelegd wat van bestuurders verwacht mag worden. De Inspectie ziet toe op goed
bestuur en kan bestuurders in het uiterste geval laten vervangen. Daarbij worden nu
met de beroepsverenigingen van bestuurders en toezichthouders in de zorg (respectievelijk
de NVZD en de NVTZ) accreditatietrajecten uitgevoerd, waarin de kwaliteiten van bestuurders
worden getoetst.

Zorg voor een langetermijnvisie

Sterk leiderschap in alle lagen van een zorgorganisatie is een voorwaarde voor goede
kwaliteit van zorg. Vanuit een gedeelde visie op de zorg dient de werkvloer gestimuleerd
en gesteund te worden door bestuur en management om te doen wat bewoners willen en
nodig hebben. Daarom eist het kwaliteitskader bijvoorbeeld dat zorgverleners voldoende
invloed hebben op het besturen van de organisatie.

Bestrijd de eenzaamheid én het huisvestingsprobleem

Samenwonen van jong en oud geeft nieuwe impulsen voor beide generaties. Ik vind het
positief als woonvormen jongeren en ouderen samen laten wonen. Er is een stimuleringsregeling
wonen en zorg ontwikkeld. Deze regeling heeft als doel het stimuleren van de ontwikkeling
en totstandkoming van vernieuwende, kleinschalige en geclusterde woonzorg-arrangementen
voor mensen met een laag of middeninkomen met levensloopbestendige of gemakkelijk
aanpasbare woningen voor ouderen. De regeling biedt ook ruimte om verschillende generaties
samen te laten wonen.

Tot slot

We worden steeds ouder. Anno 2019 zijn 1,3 miljoen mensen ouder dan 75 jaar. In 2030
zijn dat er 2,1 miljoen. Dit betekent veel voor onze samenleving en voor de organisatie
van de zorg. We hebben ons rekenschap te geven van die langere termijn. Het manifest
«Geef ouderen hun stem terug» laat zien dat er betrokkenheid is van jongeren bij ouderen
en dat zij zich verantwoordelijk voelen voor wat er met ouderen in onze samenleving
gebeurt. Daarvoor wil ik de opstellers van het manifest bedanken. Deze betrokkenheid
is een belangrijke voorwaarde voor het samen verbeteren van de ouderenzorg.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge