Brief regering : Het verbeteren van de effectiviteit van terugroepacties voor onder andere vervuilende auto’s

Nr. 221
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 28 februari 2019

Tijdens het Algemeen Overleg Leefomgeving van 18 oktober 2018 (Kamerstuk 28 089, nr. 96) heeft de Staatssecretaris van IenW toegezegd uw Kamer te informeren over de mogelijkheden
en verplichtingen om de effectiviteit van terugroepacties onder andere voor vervuilende
auto’s te verbeteren, bijvoorbeeld door te kijken naar de algemene periodieke keuring
(APK). Door uw Kamer is hierbij specifiek aandacht gevraagd voor de mogelijkheden
om het updaten van sjoemelsoftware een verplicht onderdeel te maken van de APK. Met
deze brief geef ik, mede namens de Staatssecretaris van IenW, invulling aan deze toezegging.

Het verbeteren van de effectiviteit van terugroepacties

Als zich ten aanzien van een voertuig(onderdeel) een gevaar voor de gezondheid of
veiligheid van de mens of voor het milieu kan voordoen en er niet kan worden gewacht
tot regulier onderhoud, kan er worden overgegaan tot een terugroepactie. In het geval
van een formele terugroepactie is een fabrikant verantwoordelijk om alles in het werk
te stellen om een voertuig terug te roepen en te herstellen, zonder herstelkosten
voor de eigenaar van het voertuig.1 De meeste voertuigeigenaren geven ook gehoor aan de oproep van een fabrikant.

Een voertuigeigenaar is echter niet verplicht om gehoor te geven aan de oproep van
de fabrikant en sommige eigenaren kiezen ervoor om, zelfs als zij meerdere keren zijn
geïnformeerd, hun voertuig niet te laten herstellen. Dat is ongewenst, want daardoor
zijn terugroepacties minder effectief, hetgeen ook nadelige gevolgen kan hebben voor
de verkeersveiligheid, volksgezondheid of het milieu.

Daarom heb ik de Dienst Wegverkeer (RDW) gevraagd om in kaart te brengen welke effecten
het verplicht uitvoeren van herstel naar aanleiding van terugroepacties bij de APK
heeft en welke andere mogelijkheden er zijn om de effectiviteit van terugroepacties
te verbeteren. Zeker wanneer er sprake zal zijn van een verschuiving van verantwoordelijkheid
van de fabrikant (zoals nu het geval is) naar de voertuigeigenaar (zoals het geval
zou zijn bij een verplichting bij de APK) is een degelijke analyse van onder andere
de impact, de haalbaarheid en de administratieve lasten een belangrijk vereiste.

Een APK-verplichting van software-update bij dieselfraude

Tijdens het AO Leefomgeving had uw Kamer in het bijzonder het verbeteren van de naleving
van de uitvoering van de software-update als gevolg van dieselfraude voor ogen. Op
dit moment is er nog geen wettelijke grondslag om software-updates voor het verbeteren
van de milieuprestaties van een voertuig te classificeren als een formele terugroepactie.
Bij een formele terugroepactie is sprake van een mankement dat een dusdanig ernstig
gevaar vormt voor verkeersveiligheid, volksgezondheid of milieu dat met herstel niet
gewacht kan worden tot regulier onderhoud. De classificatie voor een formele terugroepactie
wordt afgegeven door de autoriteit die de goedkeuring heeft verleend voor het betreffende
voertuig(type). In Nederland is dat de RDW.

Wanneer er geen sprake is van een formele terugroepactie, spreekt men in plaats daarvan
van een service update of van non-conformiteitsherstel. Een service update heeft bijvoorbeeld betrekking op de verbetering van het gebruiksgemak
van het voertuig of de rijprestaties. Non-conformiteit wil zeggen dat een voertuig
niet voldoet aan de afgegeven typegoedkeuring. In het geval van de dieselfraude bij
Volkswagen AG was sprake van dergelijk non-conformiteitsherstel. De voertuigen worden
dan weer in overeenstemming gebracht met de typegoedkeuring door middel van een software-update.

Anders dan bij een formele terugroepactie, is er bij non-conformiteitsherstel of een service update voor een fabrikant geen grondslag om de contactgegevens
van de voertuigeigenaren op te vragen bij de RDW. De voortgang van non-conformiteitsherstel
of van service updates wordt ook niet geregistreerd en gemonitord door de RDW. Hierdoor
is het op dit moment ook niet mogelijk om bij de APK te controleren of een update
wel of niet is uitgevoerd. De terugroepactie van Volkswagen AG was wat dit betreft
een uitzondering op de regel. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld, is de RDW namelijk
door mijn ambtsvoorganger verzocht de software-update van de sjoemeldiesels bij Volkswagen
AG wel te beschouwen als een formele terugroepactie en de voortgang daarvan te monitoren.2 Deze uitzondering is in 2016 gemaakt om aan te sluiten bij de classificatie die destijds
door de Duitse goedkeuringsinstantie aan de update is gegeven.

De reden dat het updaten van sjoemelsoftware bij dieselfraude niet kan worden beschouwd
als een formele terugroepactie komt voort uit het gegeven dat dergelijke software-updates
betrekking hebben op de non-conformiteit van het voertuig. Onder de geldende (Europese)
regelgeving is dit geen reden voor een formele terugroepactie. In de nieuwe Verordening
(EU) 2018/858 over de goedkeuring van en het markttoezicht op motorvoertuigen en aanhangwagens
daarvan is wel in deze mogelijkheid voorzien. Deze verordening treedt op 1 september
2020 in werking.

Vanaf dan ontstaat er wel een mogelijkheid om dergelijke software-updates aan te merken
als reden voor een formele terugroepactie. Daarom stuur ik nu aan op een structurele
verbetering van de effectiviteit van terugroepacties op de iets langere termijn. Zo
zal in de verkenning van de RDW aandacht worden besteed aan de verbetering van de
werking van het afmeldsysteem van terugroepacties. Ook zal er worden gekeken naar
de mogelijkheden om de voertuigeigenaar beter te informeren, bijvoorbeeld door een
vermelding van een openstaande terugroepactie op het APK-rapport. Verder zal ook worden
onderzocht welke maatregelen in andere lidstaten van de Europese Unie effectief blijken
te zijn.

Ik verwacht het eindresultaat van deze verkenning rond de zomer en zal uw Kamer vervolgens
over mijn vervolgstappen informeren.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga