Amendement : Amendement van de leden Ceulemans en Boomsma over een delegatiegrondslag over vrijheidsbeperkende maatregelen die kunnen worden ingezet, waaronder elektronisch toezicht

Nr. 17
AMENDEMENT VAN DE LEDEN CEULEMANS EN BOOMSMA

Ontvangen 20 mei 2026

De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:

In artikel I, onderdeel E, komt onderdeel 4 te luiden:

4. Onderdeel H komt te luiden:

H

Aan artikel 56, eerste lid, wordt een slotzin toegevoegd, luidende:

De regels hebben in ieder geval betrekking op de vormen van vrijheidsbeperkende maatregelen
die kunnen worden ingezet, waaronder in ieder geval begrepen de inzet van elektronisch
toezicht.

Toelichting

Op grond van artikel 56, eerste lid, Vw 2000 kan aan een vreemdeling een vrijheidsbeperkende
maatregel worden opgelegd, zoals een gebiedsgebod of een meldplicht. De wet machtigt
de regering reeds om bij AMvB nadere regels te stellen over de toepassing van die
maatregelen. Dit amendement verduidelijkt dat die AMvB-grondslag ook betrekking heeft
op de vormen van vrijheidsbeperkende maatregelen die kunnen worden ingezet, en dat
elektronisch toezicht daar uitdrukkelijk onder valt. De concrete uitwerking, waaronder
de technische specificaties, de doelgroepen, de duur en de privacywaarborgen, wordt
in die AMvB geregeld, binnen de kaders die de Europese regelgeving daarvoor stelt.
Elektronisch toezicht kan worden ingezet voor iedere vreemdeling ten aanzien van wie
een vrijheidsbeperkende maatregel juridisch is toegestaan, waaronder vreemdelingen
zonder rechtmatig verblijf, vreemdelingen bij wie een onderduikrisico is vastgesteld,
en uitgeprocedeerde asielzoekers van wie de vertrekplicht vaststaat maar voor wie
bewaring op het betreffende moment niet is opgelegd of niet opportuun is. Hierin wordt
middels AMvB de nadere voorwaarden en afbakening vastgesteld.

Het Nederlandse handhavingsinstrumentarium voor vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
kent thans een lacune. Tussen de lichtste maatregel; een administratieve meldplicht
of gebiedsgebod, en de zwaarste maatregel; vreemdelingenbewaring, bestaat geen tussenliggend
instrument dat fysiek toezicht houdt op de locatie van de vreemdeling. Een meldplicht
biedt onvoldoende waarborg: een vreemdeling die niet verschijnt is reeds vertrokken
voordat handhaving kan plaatsvinden. Vreemdelingenbewaring is en blijft het enige
effectieve middel om te garanderen dat een vreemdeling beschikbaar is voor vertrek.
Elektronisch toezicht vult de huidige leemte in het handhavingsinstrumentarium: het
biedt een vorm van doorlopend toezicht die structureel non-compliant gedrag vroegtijdig
signaleert en daarmee tijdig inbewaringstelling mogelijk maakt, nog voordat de vreemdeling
zich volledig aan het toezicht heeft onttrokken.

De Europese regelgeving biedt voor dit instrument een uitdrukkelijke grondslag. Artikel
9, eerste lid, van de herschikte Opvangrichtlijn (EU 2024/1346) noemt het gebruik
van elektronische controlemiddelen expliciet als toegestane modaliteit van een vrijheidsbeperkende
maatregel. Artikel 7, derde lid, van de Terugkeerrichtlijn (2008/115/EG) verplicht
lidstaten bij onderduikrisico gebruik te maken van minder dwingende alternatieven
voor bewaring alvorens tot inbewaringstelling over te gaan. Nederland beschikt momenteel
niet over een wettelijke grondslag om elektronisch toezicht in het vreemdelingenrechtelijke
domein in te zetten. Dit amendement heft dat gebrek op en geeft de regering de wettelijke
basis om de uitwerking voortvarend ter hand te nemen door middel van een algemene
maatregel van bestuur.

De directeur behoudt te allen tijde de bevoegdheid om bij niet-naleving van de elektronische
maatregel onmiddellijk een bewaringsmaatregel op te leggen, waarmee de handhavingsketen
sluitend wordt gemaakt.

Ceulemans Boomsma