Nieuws over de OVSE PA

Tijdens de briefings werd ingegaan op de belangrijkste stappen richting uitvoering van het EU-Pact, zoals de aanwijzing van lidstaten die onder migratiedruk staan en de afspraken over de ‘Solidarity Pool’ voor 2026. Belangrijke thema’s waren het waarborgen van de mensenrechten binnen het Pact en de noodzaak om mensensmokkel en -handel intensiever te bestrijden. Verder werd gesproken over de nieuwe Terugkeer-verordening, het concept van ‘veilige derde landen’ en de mogelijke oprichting van ‘return hubs’ in derde landen. Ook kreeg de delegatie toelichting op het in november gelanceerde Pact voor het Middellandse Zeegebied, dat inzet op versterkte samenwerking met landen van herkomst en doorreis binnen een bredere, routegerichte aanpak van migratie. Karimi onderstreepte de complexiteit van het migratievraagstuk, “Wat tijdens dit bezoek duidelijk werd, was de enorme complexiteit van de wetgeving en de onderlinge afhankelijkheden bij de uitvoering op technisch, operationeel en politiek niveau. De voorbereidingen binnen de EU-lidstaten verlopen in verschillende tempo's. Het valt dan ook nog te bezien hoe succesvol de toepassing van het pact vanaf juni 2026 zal zijn” aldus Karimi. Verder wees zij op het belang van mensenrechten en de grote verantwoordelijkheid van lidstaten aan de buitengrenzen van de EU, “Zij staan voor een enorme taak om de nieuwe grensprocedures uit te voeren met volledige eerbiediging van de mensenrechten van migranten en vluchtelingen en het internationaal recht,” constateerde ze en voegde eraan toe dat het essentieel is om ook op nationaal niveau onafhankelijke controlemechanismen te hebben en dat eerbiediging van de grondrechten van migranten en asielzoekers centraal moet staan in elk effectief en duurzaam migratiestelsel. Tot slot benadrukte zij de noodzaak van een zorgvuldige en eerlijke uitvoering van het permanente solidariteitsmechanisme en de EU-hervestigingsverordening. 

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

De nieuwe kieswet verdeelde het land in 30 districten, waarbij elk district drie parlementariërs kreeg. Ook werd voor het eerste gebruik gemaakt van geïntegreerde stemapparatuur die vrijwel alle stappen van het stemproces digitaliseerde. De 4,3 miljoen geregistreerde kiezers konden voor het eerst buiten hun eigen district stemmen dankzij het nieuwe digitale systeem. Uit de aanloop naar de vervroegde parlementsverkiezingen bleek dat er vooral lokale campagnes werden gevoerd, die sterk gedecentraliseerd waren. Slechts één politieke partij had kandidaten voorgedragen; de overige kandidaten zijn onafhankelijk en voerden elk hun eigen campagne. In totaal waren er 467 kandidaten geregistreerd, tegenover ruim 1300 bij de vorige verkiezingen, waarvan ongeveer 87 vrouwelijke kandidaten en 9 vertegenwoordigers van nationale minderheden. Als gevolg van de vele wijzigingen vond de Centrale Kiescommissie het daags voor de verkiezingen nog nodig om de kiezers erop te wijzen dat zij slecht op één kandidaat konden stemmen.

Verkiezingen efficiënt maar belemmerde betrokkenheid kandidaten en kiezers 

De internationale waarnemers spraken in hun verklaring van efficiënte verkiezingen, maar de beperkte campagneomgeving belemmerde de betrokkenheid van kandidaten en kiezers. Hoewel de grondwet de fundamentele vrijheden beschermt, worden deze in de praktijk steeds verder ingeperkt en hebben recente wijzigingen in het juridische kader de rol van politieke partijen in de verkiezingen verzwakt. Ondanks dat de verkiezingsadministratie het vertrouwen van het publiek genoot in haar technische vermogen om de verkiezingen voor te bereiden en inspanningen leverde om de transparantie te vergroten, waren deze op enkele belangrijke punten onvoldoende, aldus de verklaring.

Nieuwe verkiezingen, wetgeving en apparatuur 

Sinds 2021 was de kieswet steeds aan veranderingen onderhevig geweest en alleen al in 2025 waren er zeven keer wijzigingen. Hierdoor kon men inmiddels spreken van een volledig herziene kieswet waarin alle onderdelen van het verkiezingsproces waren veranderd. Kirgizië werd opgedeeld in dertig nieuwe districten met elk drie zetels in het parlement, de genderquota waren aangepast en er kwamen beperkingen op de kandidaatstelling. Zo moesten kandidaten minstens 25 jaar oud zijn, over hoger onderwijs beschikken, vijf jaar onafgebroken in het land wonen, niet in aanraking zijn geweest met justitie en om zich te registreren moesten potentiële kandidaten € 3000 betalen. Na de verkiezingen zal er per district minstens één verkozene vrouw moeten zijn. Het vertrouwen in het gebruik van de nieuwe apparatuur werd negatief beïnvloed door een gebrek aan transparantie over de aanschaf en de wijze van gebruik. Ook de mediawetgeving kende grote aanpassingen na de laatste parlementsverkiezingen in 2021. De nieuwe wet verplichtte registratie van alle media, beperkt buitenlands eigendom en verbood freelancejournalistiek. Staatsmedia moesten gratis zendtijd aanbieden, waarbij kritiek op andere kandidaten werd verboden. Ook sloot de overheid websites en televisiekanalen af en werden kritische journalisten en politici die oppositie voerden gearresteerd en bestempeld tot vijanden van de staat.

Waarnemingen in Bishkek en omgeving 

Op verkiezingsdag bezochten de waarnemers stembureaus verspreid over het hele land om procedures, stemtechnologie en de uitvoering van het proces te observeren onder het vernieuwde juridisch kader, met nieuwe stemtechnologie, aangepaste districtsgrenzen en gewijzigde regels voor kandidaten en campagnefinanciering. Van Gasteren bezocht stembureaus in Bishkek en Karimi in zowel Bishkek en omgeving. Tijdens deze bezoeken werd gecontroleerd of de procedures transparant en betrouwbaar werden uitgevoerd, en of de nieuwe manier van stemmen in de praktijk technische uitvoerbaar was. Per stembureau gold een maximum van 3.000 geregistreerde kiezers, met uitzondering van stembureaus in het buitenland. Op de stembureaus spraken de waarnemers met de voorzitter en andere aanwezigen in het stembureau en met aanwezigen rondom de stemlokalen. “De algemene indruk was dat er een goede en rustige sfeer was in de stembureaus, al was een groot deel van de stemlokalen niet goed toegankelijk voor minder valide personen. De uiteindelijke opkomst van rond de 34 %, is een gevolg van het blijvend lage vertrouwen in de politiek,” zei Karimi. De waarnemers vroegen de leden van de stembureaus of ze waren getraind in het gebruik van de nieuwe elektronische apparaten voor biometrische kiezersidentificatie en de nieuwe stemprocedure en dat bleek het geval. Hoewel de procedures en de dag zelf overwegend positief werden beoordeeld waarbij de procedures grotendeels werden gevolgd, schoot na sluiting van de stembureaus het naleven van de tel- en verwerkingsprocedures tekort. “Onbegrijpelijk dat het volledige geautomatiseerd stemproces goed verloopt, en dat daarna een bureaucratisch proces begint voor het sluiten en het tellen van de stemmen wat de medewerkers niet aankunnen,” constateerde Van Gasteren.

Voorbereidende briefings 

Op vrijdag 28 en zaterdag 29 november vonden er voorbereidende briefings plaats in Bishkek. Vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, de media, en slechts 3 kandidaten kwamen toelichtingen geven en vragen beantwoorden van de waarnemers. Uit de briefings bleek dat de politieke ontwikkelingen, waaronder de inperking van de civiele ruimte en de groeiende monopolisering van macht, inmiddels breed werden herkend. Farah Karimi constateerde dat er een sterke machtsconcentratie bij de president is ontstaan en sprak haar zorgen uit over de beperkte rol van politieke partijen bij de verkiezingen. “Het gebrek aan kandidaten van politieke partijen, mede door financiële belemmeringen, roept vragen op over de eerlijkheid en toegankelijkheid van deze verkiezingen,” aldus Karimi. Ook werd gesproken over de verwachtte opkomst, die van 56% bij de parlementsverkiezingen naar 34% in 2021 was gedaald. Voor 2025 werd een nog lagere opkomst verwacht, vooral onder jongeren, die apolitiek en apathisch zijn. “Het publiek is meer geïnteresseerd in dagelijkse kwesties zoals weer, pensioenen, vakanties, verkeer, prijzen van boodschappen en benzine, elektriciteit en arrestaties van politici, dan in verkiezingen zelf,” aldus een van de sprekers.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Bij de opening op 17 november werden de leden verwelkomd door Numan Kurtulmuş, Voorzitter van de Grand National Assembly van Turkije, de Turkse delegatieleider Selami Altinok en Pere Pons, President van de OVSE PA. Deze laatste kondigde aan dat de PA heeft besloten zich aan te sluiten bij de Internationale Coalitie voor de Terugkeer van Oekraïense Kinderen. “De OVSE PA zal werken aan het opbouwen van internationale samenwerking om een einde te maken aan de onwettige ontvoeringen en deportaties van Oekraïense kinderen door Rusland en om hen te helpen terug naar huis te brengen,” aldus Pons. De OVSE secretaris-generaal Feridun H. Sinirlioğlu onderstreepte in zijn bijdrage bij de opening de dringende noodzaak om het multilateralisme nieuw leven in te blazen en een zinvolle veiligheidsdialoog te herstellen om de veiligheid en stabiliteit in de OVSE-regio en daarbuiten te versterken. De OVSE blijft een essentieel platform voor dialoog, wederzijdse verantwoording en gezamenlijke oplossingen, vooral in tijden van verhoogde mondiale onzekerheid," zei Sinirlioğlu. De zitting behandelde de drie OVSE-dimensies in drie thematische sessies en sloot af met het Mediterrane Forum. De ad hoc commissies migratie en terrorisme kwamen eveneens bijeen. Voorafgaand aan de conferentie nam de delegatie op 16 november deel aan een bijeenkomst georganiseerd door de Oekraïense, Britse en Canadese delegaties samen met ODIHR over de postconflict toekomst van Oekraïne en de voorbereidingen van verkiezingen. De delegatie werd ontvangen door de Nederlandse consul-generaal Daan Huisinga en de ambassadeur Joep Wijnands.

Politisering binnen verkiezingswaarnemingen 

De delegatieleiders bespraken in de Standing Committee op 17 november interne aangelegenheden, waaronder het budget van de organisatie. Kernactiviteiten van de Assemblee zijn de parlementaire dialoog en de verkiezingswaarnemingen. Tegelijkertijd staat de organisatie voor grote financiële uitdagingen door een nulgroeibudget, stijgende kosten en het wegvallen van de Russische bijdrage, wat duurzame oplossingen vereist. De OVSE President informeerde de leden over zijn bezoeken naar onder meer naar Srebrenica, Sarajevo en Kiev. Farah Karimi, OSVE PA speciaal coördinator tijdens de verkiezingswaarneming in Albanië, koppelde terug over deze missie eerder dit jaar. Over de waarnemingsmissies in het algemeen onderstreepte zij dat het waarborgen van de integriteit van verkiezingswaarnemingsmissies cruciaal is om hun geloofwaardigheid en impact te behouden. “Ik maak me zorgen dat onze verkiezingswaarnemingsmissies steeds meer gepolitiseerd raken. We moeten dit bespreken binnen onze assemblee en met het Europees Parlement en de Raad van Europa Parlementaire Assemblee,” zei Karimi.

Connectiviteit en handel 

In de sessie over ‘Versterken van op regels gebaseerde wereldhandel: waarborgen van eerlijkheid, connectiviteit en duurzame groei’ riep Mathias Cormann van de OESO de parlementsleden uit de OVSE-regio op om meer samen te werken op het gebied van handel, zowel bilateraal als multilateraal, om handelsakkoorden te sluiten. De OVSE zou volgens hem moeten bijdragen aan het bevorderen van transparantie bij industriële interventies, het ondersteunen van dialoog over subsidies, het stimuleren van harmonisatie van standaarden en het in kaart brengen van kwetsbaarheden in toeleveringsketens binnen de lidstaten. In zijn bijdrage benadrukte Robert van Gasteren dat vrijhandel, democratie, welzijn en welvaart hand in hand gaan. “Er is substantieel wetenschappelijk bewijs dat landen met vrije, democratische verkiezingen en vrijheid van meningsuiting en vergadering betere economische prestaties, menselijk welzijn en levenskwaliteit kennen dan landen waar deze vrijheden ontbreken,” aldus Van Gasteren. Hij verwees ook naar het Freedom in the World 2025-rapport, dat sommige OVSE-landen als niet volledig democratisch aanmerkt. Van Gasteren deed daarom de oproep om democratie, handel en economie beter te monitoren via regelmatige rapportages.

Menselijke waardigheid 

De derde sessie ging over “Menselijke waardigheid eerst: levens beschermen, rechten waarborgen en gezinnen en gemeenschappen ondersteunen” met diverse presentaties. Gemma Connell van het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken (UN OCHA) benadrukte dat in 2025 slechts 21% van de wereldwijde behoefte aan humanitaire hulp, als gevolg van de forste bezuinigingen van de donoren. Dit heeft ernstige gevolgen voor de meest kwetsbaren. Bij het leveren van basisbehoeften zoals water, onderdak en voedsel moet OCHA nu keuzes maken tussen crises en zelfs binnen een crisis. Paolo Marchi van UNICEF Turkije wees erop dat in 2023 50 miljoen kinderen ontheemd raakten door conflicten en rampen. In 2025 reageerde UNICEF op 448 humanitaire crises in 104 landen om in essentiële behoeften te voorzien. Boris Dittrich herhaalde zijn oproep ook gedaan tijdens de OVSE PA Wintermeeting in Wenen en de jaarvergadering in Porto in juli 2025 dat de drie Oekraïense OVSE-functionarissen, die al in 2022 door Rusland gevangen werden genomen en veroordeeld tot lange gevangenisstraffen, onmiddellijk moeten worden vrijgelaten. Later had hij een ontmoeting met de vrouw van een van de gevangen. Verder deed hij een oproep aan alle OVSE landen om hun familierecht aan te passen zodat grootouders en ook regenbooggezinnen het recht op ‘ family life’ kunnen uitoefenen.

Mediterrane Forum 

Op 19 november vond het Mediterrane Forum plaats met bijdragen van de Mediterrane partners uit Algerije, Marokko en de delegatie van de Palestijnse Nationale Raad. Prof. Dr. Esra Albayrakoglu, van Basaksehir University sprak in haar inleiding over de complexe omstandigheden en uitdagingen in de verschillende landen in het Midden-Oosten. Karimi onderstreepte dat Europese veiligheid en stabiliteit onlosmakelijk zijn verbonden met ontwikkelingen in het Midden-Oosten. “Het negeren van genocide, bezetting en mensenrechtenschendingen ondermijnt geloofwaardigheid en waarden van humaniteit en internationaal recht.” Ze betreurde dat het verzoek vanuit de OVSE PA-leden om een werkgroep op te richten over het Midden-Oosten en Noord-Afrika werd tegengehouden door de Amerikaanse delegatie gesteund door andere delegaties. Het argument dat de PA zich moet richten op de eigen regio bestempelde ze als gevaarlijk.

Lessen aanpak migratie in Istanbul 

In de ad-hoc commissie inzake migratie bijeen op 17 november en onder voorzitterschap Farah Karimi, werden ervaringen gedeeld van de stad Istanbul met de complexe realiteit van migratie. Sprekers, waaronder Serra Albayrakoğlu van het Turkse Ministerie van Binnenlandse Zaken en Merve Ağca van de Unie van Marmara-gemeenten, informeerden de leden over de migratiebeheerstrategie van Turkije en deelden successen en uitdagingen waarmee lokale autoriteiten worden geconfronteerd bij het leveren van diensten aan de grote en diverse gemeenschappen van vluchtelingen en migranten in de stad. De discussie richtte zich op duurzame terugkeer en langetermijnoplossingen voor Syriërs die in Turkije blijven. De commissieleden bespraken ook komende activiteiten, waaronder een bezoek aan Brussel om de hervormingen van het EU-migratiebeleid te bespreken.

OVSE PA onderwijsproject weerbaarheid 

Tijdens de bijeenkomst van de ad-hoc commissie terrorismebestrijding op 17 november kregen de leden een presentatie over de Turkse aanpak van terrorisme en radicalisering. De commissie lanceerde het project ‘Schooldialogen’, gebaseerd op de Porto-resolutie, om jongeren weerbaar te maken tegen extremistische narratieven via gesprekken op middelbare scholen met parlementariërs, docenten en lokale autoriteiten. Van Toorenburg deelde Nederlandse voorbeelden, zoals ouderinitiatieven om internettoegang van jongeren tot de middelbare schoolleeftijd te beperken, en benadrukte het belang van dialoog. “Als we radicalisering onder jongeren willen voorkomen, moeten we niet alleen grenzen stellen, maar vooral het gesprek aangaan,” aldus Van Toorenburg. Nadat de commissie eerder in de VS had geleerd hoe ver online radicalisering kan gaan, zal Van Toorenburg, met haar Italiaanse collega, het spits afbijten. Zij gaat binnenkort op school met jongeren in gesprek over online radicalisering.

De secretaris-generaal van de OVSE, ambassadeur Feridun H. Sinirlioğlu, Maria Telalian, Director of the OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights, en ambassadeur Jouni Laaksonen, Head of the Finnish 2025 Chairpersonship Task Force van het ministerie van Buitenlandse Zaken van Finland, spraken de Assemblee toe. Aan het einde van de zitting werd Pere Pons uit Spanje gekozen tot nieuwe OVSE PA-president voor de komende twee jaar. De uitgaande president, Pia Kauma, werd uitvoerig bedankt voor haar inzet in de afgelopen twee jaar. Op 3 juli nam de Assemblee unaniem de Porto-verklaring aan, met aanbevelingen binnen de drie OVSE-dimensies: politieke zaken, economische aangelegenheden en mensenrechten. Eenentwintig zogenaamde supplementary items werden aanvaard – resoluties waarin specifieke aandacht wordt gevraagd voor onder meer het erkennen van de Palestijnse staat, het tegengaan van Russische desinformatie, maritieme veiligheid, het versterken van gendergelijkheid, klimaatverandering, corruptiebestrijding en het bevorderen van parlementaire diplomatie en samenwerking om toekomstige generaties te beschermen. En marge van de bijeenkomst sprak de Nederlandse delegatie met ambassadeur Margriet Leemhuis in Portugal. De volgende Annual Session vindt plaats in Den Haag, van 4 tot en met 8 juli 2026.

Vijftig jaar Helsinki Act 

Bij de opening van de jaarlijkse zitting van de Parlementaire Assemblee van de OVSE op 29 juni verwezen de sprekers naar de Slotakte van Helsinki uit 1975. De Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa, de voorzitter van het Portugese parlement José Pedro Aguiar-Branco, OVSE PA-president Pia Kauma, secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres en de Portugese delegatieleider Paula Cardoso herinnerden aan het blijvende belang van dialoog en samenwerking, en aan de vijftig jaar ervaring van de OVSE in het bevorderen van veiligheid via dialoog en consensus – vooral sinds het einde van de Koude Oorlog. Zij betreurden echter dat de oorlog van Rusland tegen Oekraïne deze herdenking overschaduwt. Kauma benadrukte dat Oekraïne prioriteit blijft, en riep de parlementsleden op om niet alleen druk te blijven uitoefenen om een einde te maken aan de gevechten, maar zich ook voor te bereiden op de dag nadat de gevechten zijn gestopt. In zijn videoboodschap sprak de secretaris-generaal van de VN, António Guterres, over de grote en ernstige uitdagingen in de wereld – van lopende conflicten en toenemende ongelijkheid tot de uit de hand gelopen klimaatcrisis. “Door de dialoog tussen parlementen aan te moedigen, hebt u geholpen de democratie te versterken, samenwerking te bevorderen en alomvattende veiligheid te ondersteunen,” aldus Guterres. Tijdens de plenaire behandeling van het supplementary item over vijftig jaar Helsinki-proces, ingediend door OVSE PA-president Kauma, vroeg Dittrich bijzondere aandacht voor drie OVSE-functionarissen die sinds 2022 in Russische gevangenschap verblijven en zijn veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. “We moeten er alles aan doen om Vadym Golda, Maxim Petrov en Dmytro Shabanov zo snel mogelijk vrij te krijgen,” sprak hij.

Oorlogsmisdaden in Oekraïne en Gaza

In de Eerste Commissie inzake Politieke Zaken en Veiligheid, die op 1 juli bijeenkwam, sprak Karimi zich zeer kritisch uit over de – in haar ogen – eenzijdig opgestelde resolutie van rapporteur Tobias Winkler uit Duitsland. Zij vond het terecht dat er scherpe kritiek werd geuit op Rusland en de oorlogsmisdaden die worden gepleegd tegen Oekraïners, maar wees erop dat de feitelijke oorlogsmisdaden tegen Palestijnen in Gaza onbenoemd bleven. “Dit is een uiting van dubbele standaarden, en die ondermijnen de internationale rechtsorde en de geloofwaardigheid van het Westen,” aldus Karimi. Haar amendement, dat opriep tot een onmiddellijke en onvoorwaardelijke staakt-het-vuren, ongehinderde noodhulp aan Gaza door de VN en onafhankelijke hulporganisaties, en de onmiddellijke vrijlating van gijzelaars, werd aangenomen.

Verkiezingswaarnemingen en radicalisering 

Inzake het supplementary item over verkiezingswaarnemingen, dat op 1 juli werd behandeld in de commissie Politieke Zaken, sprak Karimi haar zorgen uit over de voorliggende tekst. “Ons verkiezingswaarnemingswerk is niet bedoeld om straffen uit te delen of politieke oordelen te vellen. Het gaat om het ondersteunen van democratische normen, waar deze ook worden betwist. Wij richten ons op het beoordelen van het proces, niet de uitkomst. De legitimiteit van een verkiezing is uiteindelijk aan de mensen van dat land om te beslissen,” zei Karimi. Van Toorenburg vroeg op 2 juli in de commissie Politieke Zaken aandacht voor het supplementary item Preventing Youth Radicalization into Violent Extremism and Terrorism through Education and Media and Information Literacy. “We moeten letten op de gevaren van algoritmes die onze kwetsbare jeugd vergiftigen,” aldus Van Toorenburg. Als lid van de ad hoc commissie Countering Terrorism heeft zij zich – onder meer onlangs in Washington D.C. – laten informeren over de recente trends en intensief meegewerkt aan deze resolutie.

Versterken parlementaire diplomatie voor toekomstige generaties 

De commissie inzake economische en milieukwesties besprak op 2 juli het supplementary item Strengthening Parliamentary Diplomacy and Co-operation to Safeguard Future Generations, ingediend door Farah Karimi.“Deze resolutie, met een sterke focus op Centraal-Azië, roept ons op om te handelen met verantwoordelijkheid op de lange termijn, om te voldoen aan de behoeften van toekomstige generaties,” aldus Karimi. De resolutie vraagt nationale parlementen om mechanismen in te stellen, zoals jeugdadviesraden en intergenerationele raden. Voorts wordt aangedrongen op versterkte regionale samenwerking in Centraal-Azië, onder andere op het gebied van waterdiplomatie en milieubeheer in klimaatkwetsbare regio’s. De recente grensakkoorden in Centraal-Azië worden verwelkomd als een positieve stap richting vertrouwen en stabiliteit.

Overige 

De Standing Committee keurde op 29 juni de begroting voor 2026 goed en toonde een video van de Nederlandse delegatie met een uitnodiging aan de leden voor de Annual Session in 2026 Den Haag. Als speciaal gezant voor Centraal-Azië sprak Karimi op 29 juni met de delegaties uit Centraal-Azië en op 30 juni nam zij deel aan het side event over vrede in Turkmenistan. Op 30 juni participeerde Karimi in de vergadering van de ad hoc commissie Migration, waarin werd teruggeblikt over het werkbezoek aan Spanje. Van Toorenburg was bij het overleg van de ad hoc commissie Countering Terrorism. Dittrich was bij de ad hoc commissie Parliamentary Support Team for Ukraine. Deze commissie sprak over de ontvoering van Oekraïense kinderen naar Rusland en de gevolgen van het opschorten van de verkiezingen als gevolg van de oorlog. Dittrich, Recourt en Karimi namen deel aan de jaarlijkse genderlunch onder leiding van Hedy Fry uit Canada op 30 juni. Tijdens de lunch deed Dittrich verslag van de hoge kosten van kinderopvang in Nederland en de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Vogels en Van Toorenburg waren op 30 juni bij een side event over het tegengaan van propaganda, misinformatie en interferentie georganiseerd door de Oekraïense, Finse en Zweedse delegaties. Op 30 juni voerde Karimi een gesprek met de speciaal vertegenwoordiger en coördinator van de OVSE voor de bestrijding van mensenhandel, Kari Johnstone. Van Toorenburg bezocht het side event Democratic Winter, georganiseerd door de Oostenrijkse Gudrun Kugler op 1 juli. Dittrich en Karimi waren aanwezig bij het side event Strengthen the Legislative Response to Human Trafficking Risks for Ukrainian Refugees eveneens op 1 juli. In het plenaire debat over het Midden-Oosten op 2 juli veroordeelde Karimi het voortdurende geweld en de oorlogsmisdaden van Israël en stelde zij dat deze acties de internationale rechtsorde en stabiliteit ondermijnen. Karimi woonde op 2 juli het Side Event bij over digitalisering van verkiezingscampagnes en de rol van OVSE PA-waarnemers, georganiseerd door de Zweedse Ödebrink. Het projectteam dat de OVSE PA Jaarvergadering 2026 organiseert, was mee om ervaring op te doen, evenals medewerkers van communicatie en beveiliging van de Tweede Kamer.

Voorafgaand aan de verkiezingsdag waren er twee dagen briefings voor de deelnemers. En marge van de bijeenkomsten sprak de delegatie met de Nederlandse ambassadeur, Reinout Vos en zijn plaatsvervanger Asli Çetinel. Karimi had als speciale coördinator nog ontmoetingen met de President van Albanië, Bajram Begaj en de minister voor Europese en Buitenlandse Zaken.

Verkiezingen in gepolariseerde omgeving 

De verkiezingen vonden plaats in een sterk gepolariseerde omgeving en werden gezien als cruciaal voor de koers richting het lidmaatschap van de Europese Unie van Albanië. Volgens de internationale waarnemers waren de verkiezingen competitief en hadden de kiezers in theorie ruime keuze uit politieke alternatieven. De strijd ging echter vooral tussen de twee grootste politieke partijen, die van de socialistische premier Edi Rama, die een vierde termijn ambieert, en de partij van Sali Berisha, de eerste president die werd gekozen na de val van het communistische regime en leider van de centrumrechtse coalitie en tegen wie nog altijd een onderzoek loopt wegens vermeende corruptie. Tijdens de campagne profiteerde de regerende partij aanzienlijk van het gebruik van staatsmiddelen en gemakkelijke toegang tot de media. De onafhankelijkheid van de media werd ondermijnd door ondoorzichtige financiering en geconcentreerd eigendom, waardoor de twee grootste politieke partijen de berichtgeving domineerden. “Het rechtskader en de institutionele capaciteit maakten goed georganiseerde verkiezingen mogelijk, wat een solide democratische basis versterkte maar de kiezers kregen niet de kans om te luisteren naar een echte uitwisseling van politieke ideeën,” concludeerde Farah Karimi als speciaal coördinator en leider van de OVSE-waarnemers korte termijnwaarnemers. Ook merkte zij op dat de campagne was gericht op vijandige en persoonlijke aanvallen, vooral door de leiders van de twee grootste partijen, in plaats van op een op oplossingen gebaseerd debat. “Dat heeft het wantrouwen van het publiek in de politiek verdiept. Het land verdient eerlijke en constructieve politiek, niet alleen op de verkiezingsdag, maar elke dag,” aldus Karimi.

Waarnemingen in Tirana en omgeving 

De Kamerleden Karimi, Vogels en Gabriëls hebben in Tirana en wijde omgeving de procedures waargenomen in de stembureaus die waren ingericht in voornamelijk basis- en middelbare scholen. Tijdens deze bezoeken werd er gekeken naar de gang van zaken op het stembureau, of de stembureaus voldoende toegankelijk waren voor minder validen en of het stemgeheim voldoende gewaarborgd werd. Ook spraken zij met de door politieke partijen benoemde voorzitter en vicevoorzitter van de stembureaus, en met aanwezigen rondom de stemlokalen. De algemene indruk was dat er een goede en kalme sfeer was in de stembureaus, al was een groot deel van de stemlokalen niet goed toegankelijk voor minder validen, was het er soms druk en kwam het voor dat -tegen de regels in- mensen samen het stemhokje ingingen. Ook werd er met enige regelmaat een wat sturende aanwezigheid van partijwaarnemers in de stembureaus gesignaleerd. Regelmatig bleek dat het onduidelijkheid was waar de mensen hun stem konden uitbrengen en moesten zij worden doorverwezen naar een ander stembureau. “Hoewel de mensen zichtbaar betrokken zijn bij deze verkiezingen, is het wel een zorgelijke ontwikkeling dat de meeste schoolgebouwen die wij bezochten al feitelijk leeg stonden” aldus Geert Gabriëls. “Ondanks de economische ontwikkelingen van het land, zien weinig jongeren kansen op een goed inkomen en op een huis en zoeken de toekomst buiten Albanië,” constateerde hij. Het tellen van de stemmen vond plaats in een centrale locatie, en zou pas aanvangen nadat alle stembussen waren ontvangen.

Voorbereidende briefings 

Op vrijdag 9 en zaterdag 10 mei vonden er voorbereidende briefings plaats van de organisatie in Tirana. Zo kwamen er vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, de media, en de belangrijkste kandidaten van de politieke partijen, waaronder Rama en Berisha toelichtingen gaven en vragen beantwoorden van de waarnemers. De belangrijkste verkiezingsthema’s van de deelnemende partijen is het lidmaatschap van de EU en de bestrijding van corruptie. Rian Vogels was onder de indruk van de samenwerking tussen het SPAK, het Openbaar Ministerie en de Centrale Kiescommissie (CEC) om de integriteit van het verkiezingsproces te waarborgen. “Al zal er nog meer vooruitgang moet worden geboekt in de bredere politieke cultuur en het vertrouwen van burgers,” constateerde Vogels. “De overheid zal er aan moeten werken dat het goed bestuur alle geledingen van de samenleving bereikt," voegde zij daaraan toe. Aanvullend hebben de leden op vrijdagavond gesproken met de Nederlandse ambassadeur in Tirana, Reinout Vos.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Gesprekken in Kirgizië

In de Kirgizische hoofdstad Bishkek ontmoette Farah Karimi de Parlementsvoorzitter van Kirgizië, de Minister van natuurlijke hulpbronnen, ecologie en technisch toezicht, de Ombudspersoon en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. In het gesprek met de Parlementsvoorzitter Nurlanbek Turgunbek uulu stond Karimi stil bij het sluiten van een historische overeenkomst die vorige maand werd gesloten tussen Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan. “Deze overeenkomst is een mooi voorbeeld van vreedzame conflictoplossing. Het biedt hoop, vooral in een tijd waarin er zoveel oorlogen en gewelddadige conflicten zijn. Dit zal ongetwijfeld een positief effect hebben, niet alleen op handel en economische kansen, maar ook op het dagelijkse leven van mensen in de hele regio,” zei Karimi. Op het OVSE-programmabureau werd de delegatie bijgepraat door ambassadeur Alexey Rogov en zijn team over de lopende initiatieven in alle drie OVSE-dimensies, ter versterking van de regionale veiligheid en het bevorderen van een open, veerkrachtige samenleving. Bij de OVSE Academie te Bishkek, een centrum gericht op het bevorderen van regionale samenwerking, conflictpreventie en goed bestuur in Centraal-Azië door het bieden van hoger onderwijs, training en intellectuele uitwisseling, ontmoette de delegatie de directeur Dr. Pal Dunay, docenten en studenten uit de vijf verschillende landen. Karimi gaf een lezing getiteld: ‘De rol van het maatschappelijk middenveld bij het waarborgen van de mensenrechten.’ Het bezoek in Kirgizië werd afgerond met een gesprek over OVSE-projecten ter bevordering van het milieubewustzijn met Eduard Kubatov, een ervaren bergbeklimmer en voorzitter van de federatie voor bergbeklimmen en sportklimmen van de Kirgizische Republiek. “De gesprekken met de diverse gesprekspartners bevestigden dat het land de OVSE ziet als een belangrijke en betrouwbare partner bij het ondersteunen in de ontwikkeling en het nakomen van de OVSE-verplichtingen in de politieke, economische en menselijke dimensies,” aldus Karimi.

Bezoek aan Tadzjikistan 

Onder leiding van OVSE PA-President Kauma legde een delegatie van 15 parlementsleden uit 14 landen een driedaags bezoek af aan Tadzjikistan af om meer inzicht te krijgen in het mandaat en werk van de OVSE in Dushanbe en te spreken met vertegenwoordigers van de regering, het parlement, de internationale gemeenschap en het maatschappelijk middenveld. Het OVSE-programmabureau, al dertig jaar actief in Tadzjikistan, begon haar activiteiten in 1994 ten tijde van de burgeroorlog die van 1992-1997 duurde en richtte zich destijds op het faciliteren van de dialoog, het bevorderen van de mensenrechten en het verlenen van hulp aan het land bij het ontwikkelen van democratische instellingen. Het programmabureau focust nu op wapenbeheersing, terrorismebestrijding, grensbeheer, mensenhandel en gendergelijkheid, in het bijzonder door middel van advisering en kennisuitwisseling. De delegatie bezocht twee belangrijke OVSE-projecten: het Border Management Staff College (BMSC), een centrum dat officieren traint op gebied van veiligheid in de hele OVSE-regio; en het Regional Hazards Explosive Training Centre (REHTC), hetgeen zich bezig houdt met het identificeren en verwijderen van explosieven. Voorts ontmoette de delegatie de ondervoorzitter van het parlement, Shermuhammad Shohiyon, en de minister van Buitenlandse Zaken, Sirodjiddin Muhriddin. Pia Kauma werd ontvangen door de Tadzjiekse President Emomali Rahman. Zij bespraken de strategische prioriteiten van de samenwerking van het land met de OVSE en de regionale veiligheidsagenda. Met de maatschappelijke organisaties werd over de situatie van de mensenrechten gesproken, in het bijzonder in gevangenissen waarin 20% onder verdenking van extremisme vastzitten zonder eerlijke rechtszaken. Tot slot konden de parlementsleden het werk waarnemen van de grenstroepen bij de grenspost ‘Nizhniy Pyanj’ met Afghanistan en zien hoe de OVSE de grenscapaciteiten van Tadzjikistan versterkt.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Geopolitieke veranderingen

Veel landen veroordeelden tijdens de Wintermeeting de uitlatingen van de Amerikaanse regering over de Oekraïne en Rusland. OVSE PA-president Pia Kauma herinnerde eraan dat over slechts enkele dagen de Russische inval in Oekraïne drie jaar geleden is. Kauma merkte op dat er nu hernieuwde pogingen worden ondernomen om de oorlog te beëindigen benadrukte dat Oekraïne daarbij een centrale rol moet spelen., net zoals bij elke discussie over de toekomst van de Europese veiligheid nauw moet worden samengewerkt met de Europeanen. “Als parlementariërs moeten we waakzaam zijn voor pogingen om onze collectieve vastberadenheid te verzwakken,” zei ze “Onze boodschap moet duidelijk zijn: vrede kan niet ten koste gaan van gerechtigheid. Evenmin kan stabiliteit worden bereikt door agressie te belonen. Daarom moeten we de beginselen van zelfbeschikking, territoriale integriteit en het bredere fundament van onze veiligheidsarchitectuur actief verdedigen.” De nieuwe Secretaris-Generaal van de OVSE, Feridun Sinirlioğlu en Ambassadeur Vesa Häkkinen, vertegenwoordiger van het OVSE-voorzitterschap, spraken over de veranderende geopolitieke realiteit in het OVSE-gebied en benadrukten de blijvende relevantie van het oprichtingsdocument van de OVSE, dat sinds 1975 de basis heeft gelegd voor de beginselen van Euro-Atlantische veiligheid. Hiertoe behoren, zo zeiden ze, soevereiniteit en territoriale integriteit, de vreedzame oplossing van geschillen en respect voor mensenrechten en fundamentele vrijheden. Namens de gehele delegatie sprak Farah Karimi tijdens het debat op donderdag 20 februari. “Niet Washington, maar wij bepalen onze toekomst. We blijven vastberaden een vrij en onafhankelijk Oekraïne steunen, wat cruciaal is voor onze veiligheid en welvaart,” zei ze. Ook merkte Karimi op dat er niet over Oekraïne kan worden beslist zonder Oekraïne net zo min als Europa kan worden besproken zonder Europa. “Onze waarden, veiligheid en welvaart mogen niet ten prooi vallen aan brute machtspolitiek. Alleen door eenheid en vastberadenheid kan Europa sterk blijven,” sloot zij af. Tijdens de vergadering van de Standing Committee op 21 februari vroeg Karimi als delegatieleider namens de Nederlandse delegatie aan President Kauma of ze bereid was middels een statement duidelijk te maken dat geen vrede is zonder Oekraïne of zonder Europa.

Russische invasie in Oekraïne 

Op 21 februari deelde speciale gast Vladimir Kara-Murza zijn ervaringen als politiek gevangene in Rusland en bedankte hij de OVSE PA en de bredere internationale gemeenschap voor hun voortdurende druk voor zijn vrijlating. Het streven van de OVSE, een ruimte voor vrede, veiligheid en democratie te creëren van Vancouver tot Vladivostok, lijkt vandaag verder weg dan ooit sprak hij. "Waar geen democratie is, zal er noch veiligheid noch vrede zijn," zei Kara-Murza met een verwijzing naar Rusland. Hij besprak ook de benarde situatie van politieke gevangenen in Rusland, waarbij de snelst groeiende categorie degenen zijn die hebben geprotesteerd tegen de oorlog in Oekraïne. “Elke wapenstilstand in de oorlog in Oekraïne moet voorzien in de vrijlating van alle gevangenen, inclusief krijgsgevangenen, Oekraïense burgergijzelaars, ontvoerde Oekraïense kinderen en Russische politieke gevangenen die zijn opgesloten vanwege hun anti-oorlogspositie,” aldus Kara-Murza. Hierna volgde het debat over de prioritaire uitdagingen voor de Europese veiligheid. Rian Vogels wees op het feit dat we ons op een cruciaal moment in de geschiedenis bevinden waar onze collectieve reactie de toekomst van Europa en daarbuiten zal bepalen. “De oorlog in Oekraïne is niet alleen een conflict binnen de landsgrenzen - onze gedeelde waarden van vrijheid, democratie en menselijke waardigheid worden op de proef gesteld,” zei Vogels. Zij riep op tot eenheid en samenwerking, “Het is tijd voor eenheid en bij te dragen wat kan. We mogen onszelf nu niet verliezen in allerlei discussies over hoe Europa georganiseerd moet worden,” aldus Vogels en zij riep op Oekraïne overal waar nodig te steunen en de diplomatieke inspanningen op te voeren voor een rechtvaardige en duurzame vrede. Boris Dittrich keek tijdens dit debat terug op zijn recente bezoek met het Parlementaire Ondersteuningsteam voor Oekraïne (PSTU) van de OVSE PA aan Kiev waar kort voor de aankomst in het parlement een raket van Noord Koreaanse makelij richting het gebouw was afgevuurd. “Het is bizar en onacceptabel dat Noord-Koreaanse soldaten op Europese grond vechten tegen een Europees land,” zei Dittrich. Tijdens de gesprekken die Dittrich had in Kiev werd benadrukt dat er niet over Oekraïne zonder Oekraïne gesproken mag worden. Dittrich vroeg bijzondere aandacht voor drie OVSE-functionarissen die al in 2022 door Rusland gevangen werden genomen en veroordeeld tot lange gevangenisstraffen, “We moeten er alles aan doen om Vadym Golda, Maxim Petrov, en Dmytro Shabanov zo snel mogelijk vrij te krijgen,” sprak hij.

Syrië 

Als lid van de ad commissie migratie nam Karimi deel aan de vergadering op 20 februari waar uitgebreid werd gesproken over de ontwikkelingen in Syrië na de val van het regime van Bashar al-Assad en de gevolgen voor Syrische vluchtelingen in het OVSE-gebied. Ondanks het vertrek van Assad zijn er nog steeds risico’s lieten de experts weten en er zijn uitdagingen op politiek, sociaal en economisch gebied. Ook zijn er zorgen over mensenrechtenschendingen bij de vervolging van voormalige leden van het Assad-regime. De crisis is nog niet voorbij, constateerden ze en riepen landen die Syrische vluchtelingen opvangen op om de beschermingsstatus van degenen in nood te handhaven en ervoor te zorgen dat terugkeer vrijwillig is. Het belang van voortdurende steun aan landen in de directe omgeving van Syrië, die de meerderheid van de 6 miljoen vluchtelingen opvangen, kwam ook ter sprake en zij wezen op de mogelijkheid van "go and see visits" om duurzame terugkeer te faciliteren.

Overig 

Vogels woonde op 20 februari een side event bij over persvrijheid en verkiezingen, met aandacht voor de veiligheid van journalisten, de impact van online misbruik en desinformatie en de rol van onafhankelijke journalistiek. Ditrrich was op dezelfde dag aanwezig bij een side event over politieke gevangen waar Kara-Murza aangaf hoe hij tijdens zijn gevangenschap veel steun had gehad aan de brieven hij had ontvangen en hoe belangrijk het is dat politieke gevangen weten dat er blijvende aandacht voor ze is. Speciale vertegenwoordiger Centraal-Azië Karimi had op woensdag 19 februari een ontmoeting met de permanente vertegenwoordigers bij de OVSE van Kirgizië, Turkmenistan en Tadzjikistan, en met OVSE-functionarissen van de Central Asia Desk. Op 21 had Karimi als Speciale Vertegenwoordiger een vergadering georganiseerd met de vijf delegaties uit Centraal Aziatische landen waar vervolgactiviteiten zijn besproken in het bijzonder over de implementatie van de Boekarest verklaring. En marge van de vergadering werd de delegatie ontvangen door de (tijdelijk) permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de OVSE, Suzanne de Groot.

Dit was de grootste delegatie van OVSE-parlementariërs sinds de Assemblee in 1993 met verkiezingswaarnemingsactiviteiten begon en de tiende keer dat de PA een waarnemingsmissie stuurde naar de Verenigde Staten. En marge van de briefings in Washington D.C. werd de delegatie ontvangen door de Nederlandse plaatsvervangende ambassadeur, Janna van der Velde, en haar team.

Verkiezingen goed geleid proces in een zeer gepolariseerde campagne

In hun verklaring constateerden de internationale waarnemers dat de presidentsverkiezingen zeer competitief waren en dat de campagne werd gekenmerkt door diepe polarisatie en harde en confronterende retoriek, terwijl het vertrouwen van het publiek werd ondermijnd door desinformatiecampagnes en politiek geweld. De gezamenlijke verkiezingswaarnemingsmissie van ODIHR en de OVSE PA stelde voorts vast dat hoewel de grondwet en een aantal federale wetten een breed en degelijk kader bieden voor het houden van verkiezingen in overeenstemming met democratische normen, het wettelijke kader op federaal niveau sinds de laatste verkiezingen grotendeels ongewijzigd is gebleven, waardoor aan de meeste eerdere aanbevelingen van het ODIHR geen gevolg is gegeven. De verkiezingen werden efficiënt en professioneel georganiseerd, maar bedreigingen, pesterijen en geweld tegen verkiezingsfunctionarissen waren een bron van ernstige zorg en maakten het werven van verkiezingsmedewerkers tot een uitdaging, waardoor extra veiligheidsmaatregelen nodig waren. Hoewel er veel maatregelen waren getroffen om de veiligheid van de verkiezingen te verbeteren, bleven zorgen over de veiligheid en beweringen van zowel buitenlandse als binnenlandse bronnen die twijfel probeerden te zaaien en het verkiezingsproces ongelding wilden verklaren, het vertrouwen van het publiek schaden.

Waarnemingen in Michigan, Maryland, Virginia en Washington D.C. 

De leden namen op verschillende plekken waar. Zo bezochten Boris Dittrich en Robert van Gasteren Washington D.C. en Virginia, Jeroen Recourt was in Maryland. Farah Karimi, Rian Vogels en Madeleine van Toorenburg reisden af naar Swing State Michigan. Dittrich had een gesprek met een politieagent in Leesburg, Virginia die speciaal was aangesteld om in te springen bij ongeregeldheden in en rond stemlokalen. “Bij de politie waren geen verzoeken om hulp en bijstand binnengekomen. Ook de medewerkers van de stembureaus beaamden dat de verkiezingsdag harmonieus en kalm verliep,” aldus Dittrich. Ook Recourt heeft geen bijzonderheden waargenomen. “Het verliep netjes en rustig op de bureaus die wij bezochten,” constateerde Recourt. Van Gasteren was positief verrast door de mogelijkheid die elk van de bezochte stembureaus bood om visueel gehandicapten via een speciale machine te assisteren. “De sfeer binnen en buiten de stemlocaties in Virginia was gemoedelijk en vriendelijk,” zei Van Gasteren. Karimi die samen met Vogels zowel bureaus bezocht in Detroit en Dearborn, waar de grootste Arabische gemeenschap in Amerika woont, heeft ook geen onregelmatigheden gezien. “Het vroege stemmen had hier een positieve impact, geen lange rijen, overal rustige en ordelijke stemlokalen. Alles werd gedaan zodat mensen konden stemmen. Van Toorenburg bezocht onder meer de universiteit van Michigan in Ann Arbor waar ze veel enthousiasme zag onder de studenten om alsnog te registreren op de dag zelf en te stemmen. “Overal troffen we hartelijke mensen en was er een ordelijk verloop in de stembureaus. Iedereen heeft gebruik kunnen maken van hun democratisch recht. Wat voorheen lastig was, bijvoorbeeld het registeren om te stemmen, was nu ook gemakkelijker,” merkte Van Toorenburg op.

Briefings over het verkiezingsproces 

Voorafgaande aan de verkiezingsdag werden de waarnemers zeer uitgebreid gebriefd door vertegenwoordigers van de Amerikaanse autoriteiten, NGOs en door de lange termijnwaarnemers van ODIHR. Ook sprak Senator Ben Cardin, jarenlang lid van de Amerikaanse OVSE PA-delegatie, namens de Democratische partij en de directeur campagnevoering van de Republikeinse partij. Veel informatie werd verstrekt over campagnefinanciering, de wettelijke kaders van het verkiezingsproces en de veiligheid en integriteit van de verkiezingen. Nog nooit is zoveel besteed aan campagneactiviteiten lieten meerdere experts weten. Opmerkelijk zijn de verschillen tussen de staten en de decentrale organisatie van het verkiezingsproces. Zo varieerde het vroeg stemmen in de staten van 45 tot negen dagen van te voren, tot het niet vroeg kunnen stemmen in een drietal staten. Dit keer was het in de meeste staten ook gemakkelijker gemaakt om te stemmen bij afwezigheid, absentee voting, zonder dat daarvoor nog een reden moest worden opgegeven. Veel aandacht ging uit naar het veilig en snel overbrengen van de stemmen per post onder de verantwoordelijkheid van de Amerikaanse postdienst.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Verkiezingen grotendeels eerlijk verlopen, ondanks grote zorgen vooraf 

Tevoren was reeds sprake van zorgen rond Russische inmenging in de verkiezingscampagne. Het Europees Parlement nam op 9 oktober jl. een resolutie aan, waarin ze hiervoor waarschuwde en steun uitsprak voor de strijd van Moldavië tegen misinformatie. Tevens waren er gegronde vermoedens van grootschalig ronselen van stemmen, in het bijzonder ten aanzien van het referendum. Niettemin was de conclusie van de waarnemingsmissie dat de verkiezingen op de dag zelf grotendeels ordelijk en eerlijk zijn verlopen en efficiënt en professioneel waren georganiseerd. De opkomst was met 51,7% hoger dan bij de vorige twee Presidentsverkiezingen. Een complicerende factor daarbij was het grote aantal Moldaviërs dat verblijft of woont in het buitenland. Speciaal voor deze groep waren er 231 stembureaus geopend in verschillende landen en was het voor het eerst mogelijk om in zes landen per post te stemmen. Voor de ongeveer 250.000 stemgerechtigde inwoners van Transnistrië, een eenzijdig uitgeroepen autonoom gebied binnen Moldavië, waren dertig aparte stembureaus ingericht op het door de Moldavische autoriteiten gecontroleerde grondgebied.

Waarnemers grondig voorbereid voor lange dag 

Voorafgaand aan de verkiezingsdag op 20 oktober werden de waarnemers zorgvuldig op de hoogte gebracht van de actuele situatie in Moldavië door de staf van het bureau voor democratische instituties en mensenrechten van de OVSE (ODHIR). Tevens konden de waarnemers van gedachten wisselen met vertegenwoordigers van de verantwoordelijke autoriteiten ter plaatse, maatschappelijke organisaties, de media en een enkele Presidentskandidaat. Als onderdeel van de voorbereiding spraken de Eerste Kamerleden met de Nederlandse ambassadeur in Moldavië, Fred Duijn. De verkiezingsdag begon voor de waarnemers met het aanschouwen van de opening van een stembureau en eindigde met de observatie van de sluiting van een ander stembureau, en de telling van de stemmen aldaar. In de tussentijd bezochten zij ieder ongeveer tien stembureaus in de nabijheid van Chisinau. “De verkiezingen waren een feest van democratie. Bij veel stembureaus werd buiten vrolijke muziek afgespeeld en binnen troffen we burgers aan die de hele dag op gepaste wijze een oogje in het zeil hielden. Elke stembus was van opening tot en met het tellen van de stemmen voorzien van een camera met opnamecapaciteit,” zei Robert van Gasteren die zowel waarnam in de stad als op het platteland. Rian Vogels bezocht op andere plekken stembureaus. ”Vol toewijding werden in de stembureaus de procedures gevolgd, heel professioneel. Bijzonder dat bij de opening van het stembureau het volkslied werd afgespeeld,” aldus Vogels. Het is volgens haar belangrijk in internationaal verband toe te zien op een correct en eerlijk verloop van verkiezingen en te zien dat democratie werkt.

Tweede ronde op 3 november 

Een recordaantal van 11 kandidaten had zich verkiesbaar gesteld voor het Presidentschap. Geen enkele daarvan wist in de eerste ronde een absolute meerderheid te behalen. De twee kandidaten met de meeste stemmen; de zittende President Maia Sandu (42,5%) en voormalig ProcureurGeneraal Alexandr Stoianoglo (26%) zullen het in de tweede ronde op 3 november a.s. tegen elkaar opnemen. Een bijzonder kleine meerderheid van de stemgerechtigden (50,38%) sprak zich uit voor de grondwetswijziging, die nodig is voor toetreding tot de EU. Het verschil met de tegenstanders bedroeg iets meer dan 12.000 stemmen.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Een marge van de conferentie sprak de delegatie met de Nederlandse ambassadeur in Ierland, Maaike van Koldam en haar plaatsvervanger Nora Dessing.

Bewustzijn mandaat OVSE 

Voorzitter van het Ierse Lagerhuis, Seán Ó Fearghaíl, opende de vergadering. “De geest van eenheid die de OVSE in 1975 in Helsinki lanceerde is in 2024 net zo relevant als toen, zo niet relevanter. De ervaringen van Ierland herinneren ons eraan dat vrede en veiligheid nooit als vanzelfsprekend mogen worden beschouwd. President Pia Kauma voegde eraan toe dat het Goede Vrijdagakkoord laat zien wat bereikt kan worden als we onze verschillen benaderen met empathie, vastberadenheid en respect. “Het is er niet alleen in geslaagd een einde te maken aan tientallen jaren van geweld, maar het legde ook de basis voor blijvende stabiliteit door de beginselen van machtsdeling, instemming en respect in te bedden in de structuur van het bestuur,” aldus de president. De Ierse delegatieleider Michael Creed meldde dat parlementen, als directe vertegenwoordigers van de burgers, een actieve rol moeten spelen in het vergroten van het bewustzijn over het mandaat van de OVSE.

Rol van dialoog bij conflictoplossing 

Op 2 oktober sprak de assemblee over de rol van dialoogbevordering, conflictoplossing, verzoening en rehabilitatie na conflicten. Bij de opening merkte President Kauma op dat deze bijeenkomst plaatsvond tegen de achtergrond van een aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de voortdurende uitdagingen in de zuidelijke Kaukasus en in Moldavië. “Terwijl we nadenken over deze actieve en onopgeloste conflicten, is het belangrijk om ook de positieve impact te erkennen die duurzame internationale betrokkenheid kan hebben,” zei ze. Voormalig premier van Ierland, Bertie Ahern, sprak over de ervaringen van Ierland bij het overwinnen van conflicten en verdeeldheid. Overige sprekers Shawn Decaluwe van het Conflictpreventiecentrum van de OVSE en Argyro Kartsonaki van het Centrum voor Onderzoek van de OVSE spraken van een complex geheel van onderling verbonden veiligheidsuitdagingen binnen de OVSE regio, waarbij de oorlog van de Russische Federatie tegen Oekraïne de kernbeginselen van de OVSE op de proef heeft gesteld. Als positief voorbeeld verwezen zij naar de vrede en stabiliteit in de Westelijke Balkan. Farah Karimi constateerde dat politieke wil de sleutel tot vrede is. “We moeten handhaven wat de mensheid heeft bereikt door middel van diplomatie, mensenrechten en internationaal recht, voor iedereen, overal,” zie Karimi.

Oplossingen voor duurzame migratie 

Op donderdag 3 oktober stond het migratiebeleid in de OVSE-regio om duurzame ontwikkeling te bevorderen op de agenda. Onder andere Sarah Léonard, Jean Monnet-leerstoel voor migratie, veiligheid en inlichtingen in de Europese Unie en Amr Taha, Senior Regional Liaison en beleidsadviseur bij de Internationale Organisatie voor Migratie spaken de assemblee toe. Zij benadrukten de vele drijvende krachten achter migratie die het OVSE-gebied blijven beïnvloeden, waaronder conflicten, economische factoren, klimaatverandering en natuurrampen. Onbeheerde en onregelmatige migratie kunnen de openbare middelen onder druk zetten, politieke spanningen veroorzaken en bijdragen tot instabiliteit. Maar wanneer migratie doeltreffend aangepakt wordt, kan het de economische ontwikkeling en stabiliteit bevorderen, aldus de sprekers. Boris Dittrich merkte op dat feiten geen belangrijke rol meer spelen als het onderwerp migratie ter sprake komt, maar angst zaaien en verdraaiing van de waarheid de boventoon voeren. Dittrich wees op de resolutie aangenomen tijdens de jaarvergadering in Boekarest over de versterking van veilige en reguliere migratietrajecten. “Als het om migratie gaat, is een integrale migratie aanpak nodig,” zei hij.

Mediterrane Forum over situatie in het Midden-Oosten 

Op vrijdag 4 oktober vond het Mediterrane Forum plaats in aanwezigheid van de mediterrane partners Algerije en Marokko en een videotoespraak door een vertegenwoordiger van de Palestijnse Nationale Raad. De Israëlische delegatie kon niet deelnemen vanwege de Joodse feestdag Rosj Hasjana. Veel sprekers memoreerden dat het bijna een jaar geleden was dat Hamas in Zuid Israël veel mensen vermoordde en ontvoerde. Ook spraken veel aanwezigen hun bezorgdheid uit over de erbarmelijke humanitaire situatie in Gaza, de vele burgerslachtoffers, de kwaadaardige invloed van Iran en zijn gevolmachtigden en de mogelijkheid dat de militaire operaties - die zich nu hebben uitgebreid naar Libanon - uitgroeien tot een bredere regionale oorlog. “We hebben een morele verplichting om te handelen, niet alleen uit politiek belang, maar uit onze toewijding aan gerechtigheid, menselijkheid en vrede,” sprak Farah Karimi. In zijn bijdrage wees Robert van Gasteren op de steun van Nederland voor het bestaansrecht en verdedigingsrecht van Israël en het streven naar een langdurige vreedzame oplossing die zowel door de wettelijke vertegenwoordigers van het Palestijnse volk als door Israël wordt aanvaard om te komen tot een Tweestatenoplossing. Boris Dittrich memoreerde aan het trauma dat werd toegebracht aan de Israëlische samenleving door de moorddadige aanval van Hamas. “De tegenreactie van Israël bracht ook menselijk lijden en duizenden burgerslachtoffers in Gaza,” zei Dittrich.

Klimaatcrisis 

Op donderdagmiddag 3 oktober bespraken de leden de aanpak van de klimaatcrisis en de rol van parlementsleden bij het nakomen van de wereldwijde verplichtingen in de aanloop naar COP29 met een bijdrage van onder meer Jim Skea, voorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Gesproken werd over de impact van klimaatverandering op de mondiale veiligheid en de rol van parlementariërs om regeringen ter verantwoording te roepen bij de uitvoering van internationale afspraken over klimaatverandering in de aanloop naar COP29.

Overig 

De delegatieleiders bespraken in de Standing Committee op woensdag 2 oktober interne aangelegenheden, waaronder het budget van de organisatie. Met het niet-betalen van de contributie van de Russische delegatie ontstaat er een tekort in het Assemblee-budget. Penningmeester Johan Büser gaf een toelichting op de begroting. Wederom deed hij een oproep aan landen om een vrijwillige bijdrage te doen om het wegvallen van de contributie van Rusland op te vangen. Karimi bezocht de ad hoc commissie inzake migratie op 2 oktober die de opgedane ervaringen van het bezoek aan Marokko doornam. Ook was er een presentatie van de heer Amr Taha van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) over partnerschappen met landen van herkomst en duurzame terugkeer en herintegratie. Dezelfde dag nam Boris Dittrich deel aan de vergadering van het Parliamentary Support Team for Ukraine. Op donderdag 3 oktober ontmoette Farah Karimi in haar rol als OVSE PA speciaal gezant van Centraal-Azië de delegaties uit deze regio. Het gesprek ging over de opvolging van het bezoek aan de regio en de regionale samenwerking

Net als voorgaande jaren waren delegaties uit Rusland en Belarus afwezig vanwege het niet verlenen van visa aan de leden door Roemenië. De Roemeens minister van Buitenlandse Zaken, Luminaita-Teodora Odobescu en Ian Borg, fungerend OVSE-voorzitter uit Malta spraken de leden toe. De Assemblee verlengde het mandaat van de OVSE PA-President, Pia Kauma uit Finland, met nog één jaar. Op 3 juli namen de leden de Boekarest Verklaring aan met aanbevelingen op de drie dimensies inzake politieke zaken, economische aangelegenheden en mensenrechten. Zestien zogenaamde Supplementary Items werden aanvaard, ofwel resoluties waarin specifieke aandacht wordt gevraagd voor o.a. steun voor Oekraïne, het bestrijden van antisemitisme, jongerenperspectieven, rol van maatschappelijke organisaties en klimaatverandering en waterschaarste in Centraal Azië.

Blijvend belang van dialoog en samenwerking 

Bij de opening van de jaarlijkse zitting van de Parlementaire Assemblee van de OVSE op 29 juni werd door de sprekers opnieuw gewezen op de noodzaak om de internationale verplichtingen na te komen door ervoor te zorgen dat de OVSE haar mandaat effectief kan uitvoeren. Voorzitter van de Senaat van Roemenië Nicolae-Ionel Ciucă, hoofd van de Roemeense delegatie bij de OVSE PA Dan Barna en OVSE PA-president Pia Kauma (Finland) herinnerden aan het blijvende belang van dialoog, samenwerking en het herbevestigen van de gedeelde OVSE-beginselen. President Kauma onderstreepte dat veiligheid niet gaat over de afwezigheid van gewapende conflicten. “Echte veiligheid vereist ook economische stabiliteit en een veilige, duurzame omgeving. Het draait om mensenrechten, democratie en de rechtsstaat," zei Kauma. In de aansluitende plenaire bespreking van het Supplementary Item over Oekraïne uitte Karimi haar zorgen over de opkomst van extreemrechtse partijen in verschillende Europese landen, waaronder Nederland. “Sommige steunen Poetin openlijk, terwijl andere, ondanks hun verbale steun aan Oekraïne, de positie van Poetin onbedoeld versterken. Ook maak ik me zorgen over de komende Amerikaanse presidentsverkiezingen, waar één kandidaat openlijk de NAVO ondermijnt met opmerkingen die rampzalige gevolgen kunnen hebben voor Oekraïne en de veiligheid van Europa als geheel.”

Situatie in het Midden Oosten 

In het plenaire debat over het Midden Oosten op 2 juli sprak Karimi. “De terroristische aanval van 7 oktober door Hamas op onschuldige Israëli's was barbaars en we veroordelen deze ten zeerste. Maar geen enkele gruweldaad rechtvaardigt genocide of oorlogsmisdaden die al tien maanden aan de gang zijn, en zelfverdediging kan genocide niet goedpraten,” zei Karimi. Ze riep haar collega’s in het Amerikaanse Congres op hun macht in te zetten om president Netanyahu te stoppen met de oorlog en geen bommen meer te sturen. Boris Dittrich verwees naar het grote menselijke leed dat gaande is en benadrukte de noodzaak van het leveren van grootschalige humanitaire hulp. Hij deed een oproep om de 120 gijzelaars onmiddellijk en veilig te laten terugkeren naar Israël en dat een tweestatenoplossing alleen tot stand kan komen door diplomatieke onderhandelingen en eerlijke dialoog, niet door militair geweld. Ook uitte hij zijn zorgen over fake news, gevoed vanuit Iran, hetgeen een bedreiging is voor onze democratieën. Voorts onderstreepte hij het belang van onderwijs en politiek leiderschap in het bestrijden van antisemitisme.

Klimaatverandering en waterschaarste in Centraal Azië 

Op 1 juli sprak Farah Karimi in de tweede commissie inzake economie en milieu over haar Supplementary Item over klimaatverandering en waterschaarste in Centraal Azië, dit in haar functie als Speciaal Gezant voor de OVSE PA voor Centraal Azië. “Deze regio wordt steeds dringender geconfronteerd met de veelzijdige gevolgen van de klimaatverandering. Het opdrogen van het Aralmeer herinnert ons aan de aantasting van het milieu als gevolg van niet-duurzame praktijken. De landen zullen behalve het verhogen van de waterefficiëntie en het toepassen van moderne besparende technologieën vooral de regionale samenwerking op het gebied van waterkwesties moeten versterken,” aldus Karimi. De parlementariërs uit de vijf Centraal-Aziatische landen riepen de collega’s op de resolutie - ontstaan uit een gezamenlijke inspanning van alle betrokken landen – te steunen die vervolgens unaniem werd aangenomen. Op 2 juli organiseerde Karimi een Side Event over hetzelfde onderwerp met ambassadeur Dzhusupov, coördinator van de OVSE Economische en milieuactiviteiten (OCEEA), ambassadeur Orazbay, voorzitter van het Internationale Fonds voor het redden van het Aralmeer en Dr. Frobarth, Hoofd van het OVSE programma in Astana.

Veilige migratieroutes 

In de bespreking van het Supplementary Item over het versterken van veilige en reguliere migratieroutes op 1 juli sprak Karimi haar steun uit voor de tekst. “Het gaat op doordachte wijze in op de universele mensenrechten van mensen die onderweg zijn, ongeacht de redenen voor hun ontheemding. Of ze nu op de vlucht zijn voor oorlog, natuurrampen of economische tegenspoed, iedereen heeft mensenrechten die gerespecteerd moeten worden. Tegelijkertijd erkent het de belangrijke uitdagingen waarmee gastlanden worden geconfronteerd. Bovenal wordt het solidariteitsprincipe verdedigd, dat cruciaal is om deze uitdagingen aan te gaan en tegelijkertijd de menselijke waardigheid te behouden,” zei Karimi.

Overige 

Boris Dittrich, lid van de Parliamentary Support Team for Ukraine, nam deel aan het overleg van dit team op 30 juni en aan een Side Event over antisemitisme georganiseerd door de Amerikaanse delegatie op 2 juli. De Ad Hoc Committee Migration vergaderde op 30 juni waaraan Karimi als lid deelnam. Deze commissie besloot een bezoek af te leggen aan Marokko in september. De Standing Committee, het overleg van delegatieleiders, nam op 29 juni de begroting voor 2025 aan en stemden verheugd in met het aanbod van de Nederlandse delegatie om in 2026 bijeen te komen voor de jaarvergadering in Den Haag. Eveneens steunden de delegatieleiders met ruime meerderheid de mandaatverlenging van Secretaris Generaal Roberto Montella met nogmaals 5 jaar, hetgeen ingaat op 1 januari 2026. Heijnen, Dittrich en Karimi namen deel aan de werklunch over gender op 30 juni onder leiding van Hedy Fry uit Canada. En marge van de conferentie was er een korte ontmoeting met de mevrouw Van Haaften, de Nederlandse ambassadeur in Roemenië.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

Meer dan 300 waarnemers uit 42 landen, waarvan 72 van de OVSE PA participeerden in de waarneming, die voorafging aan briefings onder meer met de deelnemende partijen en presidentskandidaten aan de verkiezingen alsmede met NGOs en journalisten. En marge van het bezoek hadden de parlementsleden een ontmoeting met de Nederlandse ambassadeur, Dirk-Jan Knop.

Competitieve verkiezingen, maar het proces blijft onvoldoende gereguleerd 

Volgens de internationale waarnemers waren de verkiezingen competitief en heeft een uitgebreide en veelzijdige campagne ervoor gezorgd dat stemmers geïnformeerd een keuze konden maken. Echter werd deze keuze wel ontsierd door de negatieve retoriek met nationalistische slogans, tekortkomingen in de wetgeving en onvoldoende toezicht op de campagnefinanciën. De verkiezingen vonden plaats tegen een achtergrond van ontevredenheid bij de kiezers over het politieke establishment en een algemeen gevoel dat zowel de regering als de oppositie niet de wil hadden om in te gaan op aloude oproepen tot alomvattende hervormingen. De gezamenlijke waarnemingsmissie van het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de OVSE (ODIHR), de OVSE PA, de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa (PACE) en het Europees Parlement (EP) stelde vast dat het wettelijke kader weliswaar de basis legt voor democratische verkiezingen, maar dat er nog veel hiaten en inconsistenties zijn, waardoor verdere hervormingen essentieel zijn.

Verkiezingsdag rustig 

Volgens Dittrich en Vogels verliep de verkiezingsdag rustig en vreedzaam. “Procedures in de stembureaus werden zorgvuldig uitgevoerd. Er waren vrijwel geen problemen met het biomedische apparaat dat voor de tweede keer bij verkiezingen werd gebruikt om de identiteit van de kiezer vast te stellen,” aldus Vogels. Volgens Dittrich was het opvallend dat de meeste politieke partijen maar ook de kiezers enthousiast zijn over de EU en hun land graag willen zien toetreden. “Vaak werd genoemd dat de waarden van de EU van groot belang zijn en dat in Noord-Macedonië corruptie een groot probleem is en moet worden bestreden. Ook is men bezorgd over de emigratie van met name jonge mensen naar EU-landen en hoopt men dat tij te keren,” zei Dittrich. De meeste stemlokalen waren in schoollokalen gevestigd. De opkomst was betrekkelijk laag en het was niet heel druk qua kiezers. Slechts in een geval hebben de waarnemers een lange rij stemgerechtigden gezien.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

In de drie landen werden gesprekken gevoerd met diverse (vice- )ministers, parlementsvoorzitters en –leden, academici en instituties. In Kazachstan ontving de Nederlandse ambassadeur, Nico Schermers, en zijn team de delegatie. Op de laatste dag bezochten de parlementsleden het drooggevallen Aralmeer in het noordwesten van Oezbekistan.

Regionale uitdagingen en samenwerking in Centraal-Azië 

Grensoverschrijdende samenwerking tussen de Centraal-Aziatische landen inzake watermanagement is cruciaal gaven gesprekspartners aan en verloopt steeds beter. "De realiteit van vandaag in Centraal-Azië wordt bepaald door een veelheid aan mondiale, regionale en nationale uitdagingen. De mensen in deze regio ondervinden nu al de ernstige gevolgen van de klimaatverandering. Met stijgende temperaturen, een aanzienlijk verlies aan biodiversiteit en waterschaarste die een dagelijkse realiteit worden, bestaat er een politieke consensus en een diep begrip dat geen van deze landen deze problemen geïsoleerd kan aanpakken," merkte Karimi op. "We zijn getuige geweest van een sterke politieke wil om de regionale en mondiale samenwerking te versterken. In dit streven is het daarom uiterst belangrijk dat we onze interparlementaire samenwerking versterken om te leren van beste praktijken en deze over te nemen." Zorgelijk is de aanleg van de Qosh Tepa kanaal door Afghanistan waarbij water uit de Amy Darya rivier wordt afgetapt, met grote gevolgen voor de stroomopwaartse landen Oezbekistan en Turkmenistan. Zo goed als mogelijk proberen de autoriteiten hierover contacten te onderhouden met de Taliban.

Opdroging van het Aral Meer en Kaspische Zee 

Grootschalige ramp, door mensen veroorzaakt, is de opdroging van het Aralmeer waarvan nog slechts 10 procent over is van de omvang in 1960. Dit is veroorzaakt door irrigatieprojecten voor katoenteelt door de Sovjets. Op 12 april bezocht de delegatie de voormalige vissersplaats Muynak in Oezbekistan waar scheepswrakken liggen en beplanting van de doorgevallen oevers plaatsvindt met saxaulus-vegetatie. Deze winterharde, zouttolerante boomsoort helpt de bodem te stabiliseren, de luchtkwaliteit te verbeteren en de gevolgen van zand-zoutstormen te verminderen. Karimi: “Het is van groot belang bewust te zijn van de gevolgen van door mensen veroorzaakte milieuschade. Dat hebben we met eigen ogen gezien. Zorgelijk is nu ook de opdroging van de Kaspische Zee.” Tijdens de jaarvergadering van de OVSE PA in Boekarest eind juni 2024 zal Karimi alle collega parlementsleden informeren over haar bevindingen en zal zij hierover een zogenaamd Supplementary Item indienen.

Het volledige persbericht is te lezen op de website van de OVSE PA.

“Dit is een cruciaal moment in de geschiedenis. Onze instellingen worden op de proef gesteld,” zei President van de OVSE P, Pia Kauma in haar openingsspeech. Zij riep in haar toespraak op tot het bewaken van de kernwaardes: “over deze waarden valt niet te onderhandelen”. De Russische delegatie namen niet deel, wel de delegatie uit Belarus. De Kamerleden bezochten verschillende commissievergaderingen, waarbij zij werden ingelicht over actuele zaken die spelen op thema’s als mensenrechten, migratie en ecologische veiligheid. De conferentie werd afgesloten met een slotdebat over Europese veiligheid en de toekomst van de OVSE. De organisatie staat sinds de Russische inval in Oekraïne onder druk, maar is tegelijkertijd ook een van de weinige plekken waar landen elkaar nog kunnen spreken. En marge van de conferentie is de delegatie ontvangen door de permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de OVSE, Christophe Kamp, en zijn plaatsvervanger Suzanne de Groot.

Politieke gevangenen en sanctiewetgeving 

Naast de oorlog in Oekraïne stond de conferentie in het teken van politieke gevangenen. Zo hield de Assemblee aan het begin een moment van stilte voor de slachtoffers in Oekraïne en voor Aleksej Navalny, wiens dood in een Russische strafkolonie de week ervoor de wereld geschokt had. De Belarussische oppossitieleider Tichanovskaja sprak over zijn dood en die van Ihar Lednik, een van de leiders van de sociaaldemocraten in Belarus die sinds april 2022 gevangen zat. Ze gaf aan dat duizenden politieke gevangen nog vastzitten in Rusland en Belarus en dat hun lot mede bepaald wordt door de internationale reactie: die moet volgens haar verder gaan dan woorden van medeleven, maar een “sterke en duidelijke reactie richting Loekasjenko en Poetin zijn die ook sancties en volledige isolatie omvat, totdat gevangenen vrijgelaten en daders ter verantwoording geroepen zijn”. In het kader van politiek gevangenschap sprak de delegatie met Bill Browder, die een belangrijke rol gespeeld heeft bij de totstandkoming van de Magnitsky-wet in de Verenigde Staten. De EU heeft, mede op aandringen van Nederland, deze wet in 2020 grotendeels overgenomen. Daarbij spraken zij ook over de mogelijkheden om bevroren Russische tegoeden in te zetten voor de wederopbouw van Oekraïne, waar Browder internationale steun voor zoekt. In een sessie over sanctiewetgeving tegen Rusland gaven experts zicht op de mate waarin sancties tegen Rusland werken. Met name Belarus speelt een cruciale rol in sanctieontwijking en ongeveer een derde van de oorlogsrelevante goederen bereikt Rusland via dat land.

Bredere focus: kunstmatige intelligentie en Centraal-Azië 

Tijdens de Winter Meeting was er ook aandacht voor andere thema’s. Zo was er een speciale themasessie over kunstmatige intelligentie. Experts van het Geneva Centre for Security Policy, Microsoft en Thinkers.ai reflecteerden op veiligheidsuitdagingen. Zij benadrukten het belang om de ontwikkeling en toepassing van dit soort technologie te reguleren om de potentie te benutten maar ook de risico’s ervan te beperken. Als speciaal vertegenwoordiger voor Centraal Azië had Karimi een bijeenkomst met delegaties uit vijf Centraal-Aziatische landen. Daarbij spraken zij over het versterken van de interparlementaire en regionale samenwerking, de uitdagingen van klimaatverandering in de regio en de positie van vrouwen in de politiek.

Verkiezingswaarnemingsmissies 

Tijdens de sessie over verkiezingswaarnemingsmissies presenteerde senator Karimi, hoofd van de OVSE PA-waarnemersmissie in Servië in 2023, de resultaten van de missie. De belangrijkste conclusie van de missie was dat de parlementaire verkiezingen, hoewel technisch goed uitgevoerd en met een keuze tussen politieke alternatieven voor kiezers, gedomineerd waren door de beslissende betrokkenheid van de president. In combinatie met systemische voordelen voor de regeringspartij creëerde dit oneerlijke condities voor de verschillende partijen. De OVSE PA is bereid om de autoriteiten van Servië te ondersteunen in het hervormen van het electorale systeem om het zo meer overeenkomstig met internationale standaarden voor democratische verkiezingen te laten zijn.

Discussie over begroting OVSE PA

De delegatieleiders bespraken in de Standing Committee op vrijdag 24 februari interne aangelegenheden, waaronder het budget van de organisatie. Met het niet-betalen van de contributie van de Russische delegatie is er opnieuw een tekort in het Assemblee-budget. Deelnemers hadden verschillende perspectieven op een mogelijke oplossing: van het bezuinigen op de uitgaven tot het verdelen van de ontbrekende contributie over de 56 lidstaten. Senator Karimi gaf aan dat het van belang is dat Rusland er niet in slaagt de effectiviteit van de organisatie te ondermijnen door te gaan korten op bijvoorbeeld veldmissies. De OVSE PA zal een plan maken hoe dit budgettaire vraagstuk opgelost kan worden en dat later presenteren aan de assemblee.