Wet startprocedure b3-scholen en hardvochtigheden vso en pro
13 mei 2026, wetgeving - Staatssecretaris Tielen (Onderwijs) regelt het toezicht op nieuwe particuliere scholen. De Kamer debatteert over haar wetsvoorstel, dat ook enkele hardvochtigheden in het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs aanpakt.
Het wetsvoorstel regelt strengere controles op nieuwe particuliere b3-scholen voordat ze starten. De onderwijsinspectie gaat vooraf beoordelen of een school veilig is en goed onderwijs biedt. Ook worden regels soepeler voor leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en praktijkonderwijs (pro). Sommige leerlingen, zoals nieuwkomers die de Nederlandse taal goed beheersen, kunnen hierdoor sneller passend onderwijs volgen.
Goed en veilig onderwijs
Op school leren kinderen niet alleen rekenen en schrijven, zegt Rooderkerk (D66), maar ook met elkaar samenleven. Het is daarom goed dat het wetsvoorstel leerlingen van particuliere scholen beter gaat beschermen tegen slecht, onveilig en ondemocratisch onderwijs.
Ook Kisteman (VVD) is positief over het wetsvoorstel. Hij pleit voor goed contact tussen gemeenten en privéscholen, ook om te voorkomen dat gemeenten worden verrast door de sluiting van een b3-school. De staatssecretaris beaamt dit, maar ziet daarin geen rol voor zichzelf.
Kinderen moeten deugdelijk onderwijs krijgen en veilig zijn op school, zegt Armut (CDA). Ook aan privéscholen moeten eisen worden gesteld, benadrukt ze, bijvoorbeeld aan het burgerschapsonderwijs. Tegelijkertijd wil ze onnodige drempels voor het oprichten van nieuwe scholen voorkomen.
Toegevoegde waarde
Er zijn helemaal geen antirechtsstatelijke en antidemocratische privéscholen, zegt Boomsma (JA21). Bovendien is een toets vooraf een papieren tijger: scholen kunnen iets anders doen dan ze opschrijven. Voorkomen is beter dan het moeten sluiten van een school, reageert de staatssecretaris.
Stoffer (SGP) heeft twijfels over de toegevoegde waarde van inspectietoezicht voor startende b3-scholen. Hij vreest bovendien dat het de vrijheid van onderwijs aantast, zoals die geregeld is in artikel 23 van de Grondwet, en waarschuwt voor te veel staatsbemoeienis.
Het is belangrijk dat de overheid ruimte laat voor afwijkende mens- en wereldbeelden, zegt Van Duijvenvoorde (FVD). Het naar voren halen van de controle bij het stichten van een nieuwe school werpt in zijn ogen een onwenselijke extra drempel op.
Ook Ceder (ChristenUnie) ziet niet in wat het inspectietoezicht toevoegt. Er zijn volgens hem geen indicaties dat er nu zaken fout gaan. Daarnaast vindt hij het, net als andere woordvoerders, onjuist dat dit punt in dezelfde wet wordt geregeld als de hardvochtigheden: de onderwerpen hebben weinig met elkaar te maken. Tielen trekt het boetekleed aan: dit moeten we niet meer zo doen.
Islamitisch onderwijs
Claassen (Groep Markuszower) vindt het goed om kinderen te beschermen tegen ideeën die ingaan tegen de rechtsstaat en de Grondwet. In dat licht vraagt hij aandacht voor de "enorme opmars van islamitisch onderwijs en de ideologische infrastructuur die daarachter schuilgaat".
Thuisonderwijs
Niet alleen op particuliere scholen maar ook bij thuisonderwijs kunnen kinderen verkeerde ideeën meekrijgen, zegt Moorman (GroenLinks-PvdA). Vrijstelling van de leerplicht zou wat haar betreft alleen mogen vanwege lichamelijke of psychische redenen. Waarom wordt de motie hierover niet uitgevoerd?
De staatssecretaris is bezig met de uitvoering van de motie. Ze wijst erop dat er ook een motie over dit onderwerp is aangenomen die op dit punt juist iets anders vraagt.
Vso en pro
Te veel leerlingen in het vso vallen na school tussen wal en schip, zegt Van der Plas (BBB). Ze pleit voor maatwerk en voldoende mogelijkheden voor dagbesteding.
Het praktijkonderwijs staat al onder druk, stelt Raijer (PVV) vast. Ze heeft daarom bedenkingen bij de mogelijkheid voor nieuwkomers om sneller deel te nemen aan het pro. Dit kan volgens haar leiden tot verdringing van Nederlandse leerlingen.
De Kamer stemt op 26 mei over het wetsvoorstel en de tijdens het debat ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct