Vier jaar oorlog in Oekraïne

24 maart 2026, debat - De Kamer debatteert met minister-president Jetten, minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) en minister Yeşilgöz (Defensie) over de situatie in Oekraïne nadat daar vier jaar geleden de oorlog met Rusland begon.

Nederland ondersteunt Oekraïne sinds het begin van de oorlog met Rusland financieel en politiek. Hoe moet de druk op Rusland opgevoerd worden om de oorlog te beëindigen? Hoeveel geld moet er naar Oekraïne gaan? Hoe moeten Nederland en Europa omgaan met president Trump, die sancties tegen Rusland intrekt in plaats van verscherpt? Deze en andere vragen komen tijdens het debat aan de orde.

Europa

Na vier jaar oorlog is de strategie van Europa nog steeds niet duidelijk, vindt Dassen (Volt). Waarom laten we de Verenigde Staten en Rusland het speelveld bepalen, vraagt hij. Jetten antwoordt dat de strategie tweeledig is: ervoor zorgen dat Oekraïne de strijd kan voortzetten en de druk op Rusland opvoeren, zodat er serieuze vredesbesprekingen kunnen starten.

We moeten Oekraïne zo sterk mogelijk houden, maar de lasten om dat voor elkaar te krijgen zijn niet eerlijk verdeeld in Europa, vindt Hoogeveen (JA21). Die lasten moeten niet verstopt worden in eurobonds, vindt hij. Nederland is een van de topdonoren wat betreft de steun aan Oekraïne, stelt Jetten. Hij erkent dat een aantal EU-lidstaten veel meer zouden kunnen bijdragen en benadrukt dat ook in gesprekken met die landen.

De Roon (PVV) vindt dat Nederland Oekraïne politiek en militair moet blijven steunen, maar dat betekent niet dat Oekraïne toe mag treden tot de EU en de NAVO, en dus ook niet versneld of gedeeltelijk. We hebben volgens hem namelijk "geen benul van wat dit Nederland zou kosten". Berendsen zegt dat het kabinet aan de bestaande criteria voor eventuele toetreding vasthoudt.

Sancties tegen Rusland

"Straffeloosheid is de motor die deze oorlog draaiende houdt", stelt Piri (GroenLinks-PvdA), maar de Verenigde Staten is de sancties tegen Rusland juist aan het opheffen. Welke tegenmaatregel is Nederland bereid te nemen, vraagt ze.

Volgens Van Lanschot (CDA) moeten er nieuwe sancties komen tegen de Russische schaduwvloot en moet er beter gehandhaafd worden. Hij vraagt naar het voornemen om een twintigste sanctiepakket in te stellen en mogelijkheden om het veto te omzeilen.

Jetten antwoordt dat het kabinet zich blijft inzetten voor het twintigste sanctiepakket en voor de modernisering van de besluitvorming in Europa. Yeşilgöz komt op korte termijn met een brief over mogelijkheden voor wetgeving en maatregelen tegen de Russische schaduwvloot.

De Verenigde Staten

Wat gaat het kabinet doen richting de Verenigde Staten om te laten zien wat Europa waard is, vraagt Bikker (ChristenUnie). We moeten in Europa alle zeilen bijzetten nu de blik naar het Midden-Oosten verschuift en ervoor zorgen dat Oekraïne wint. Volgens Jetten is de betrokkenheid van de Verenigde Staten cruciaal voor het sluiten van een vredesdeal. Wel moeten we deze bondgenoot scherp houden en benadrukken dat je Poetin helpt als je sancties versoepelt.

Oekraïne wordt de dupe van de oorlog die Trump voert in Iran, stelt Van der Werf (D66). Raketten die voor Oekraïne bedoeld waren, worden nu ingezet voor die oorlog. Wat doet Nederland om de Europese productie van luchtafweer op te schalen, vraagt ze. Yeşilgöz antwoordt dat de beschikbaarheid van Europese wapensystemen de volle aandacht van het kabinet heeft.

Economische en maatschappelijke gevolgen van de oorlog

Nederland heeft niets te maken met de oorlog in Oekraïne, zegt Dekker (FVD). We moeten volgens hem stoppen met het uitgeven van miljarden aan dit conflict, waar we volgens hem vrijwel de hele Nederlandse economie en welvaart aan opofferen.

Het kabinet creëert een tweedeling door te bezuinigen op de zorg en op de sociale zekerheid, maar wel snel geld vrij te maken voor Oekraïne, vindt Dobbe (SP). Ziet het welke gevolgen dat heeft voor de solidariteit in onze samenleving met Oekraïne? Jetten antwoordt dat hij geen enkele verbinding legt tussen deze dossiers en dat er niet bezuinigd wordt om geld aan Oekraïne te geven.

Stoffer (SGP) vraagt hoe kleinere kerken en maatschappelijke organisaties betrokken worden bij de hulp aan Oekraïne in het kader van de wederopbouw. We hechten veel waarde aan het betrekken van particuliere initiatieven, zegt Berendsen. Er is een programma van start gegaan waar ook religieuze organisaties gebruik van kunnen maken.

Technologie

Hoe kunnen we maximaal lessen leren van de moderne oorlogvoering van Oekraïne, vraagt Brekelmans (VVD). Nederlandse bedrijven moeten volgens hem meer gestimuleerd worden om actief te zijn in Oekraïne, omdat daar kansen liggen. Het Nederlandse bedrijfsleven wordt daarbij ondersteund door het kabinet, antwoordt Berendsen. Hij zegt toe met bedrijven in gesprek te gaan over belemmeringen die zij daarbij zien.

Struijs (50PLUS) vraagt aandacht voor de gevolgen van een mogelijke hybride oorlog voor ouderen en andere kwetsbare mensen die afhankelijk zijn van medische apparatuur. Hij vraagt wat het kabinet gaat doen om zich beter voor te bereiden op een situatie waarin ons elektriciteitsnet wordt aangevallen.

De Kamer stemt op 31 maart over de ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct