Staat van de Europese Unie

11 juni 2026, debat - Kamerleden en Europarlementariërs debatteren met premier Jetten en minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) over de (toekomst van de) Europese Unie.

In de Staat van de Unie 2026 geeft de regering haar visie op de EU en de plannen van de Europese Commissie. Onderwerpen als concurrentievermogen, veiligheid, defensie, democratische waarden en de internationale positie van Europa komen daarbij aan de orde.

Nederland in de EU

Het is positief dat de regering ambitieus is en in Europa aan het stuur wil zitten, zegt Gerbrandy (EP/D66). Dassen (Volt) streeft naar een verenigde staten van Europa. Het is aan ons om van de EU het succes van 21e eeuw te maken, benadrukt hij.

Stöteler (PVV) denkt heel anders over Europese integratie. Europeanen worden in zijn ogen meegenomen in een richting die ze niet zelf hebben gekozen. Hij waarschuwt voor een Europese superstaat. Kamerlid Keijzer herkent zich daarin. Volgens haar moeten we terug naar een EU die zich vooral richt op economische samenwerking. En het vetorecht zou niet afgeschaft mogen worden.

De kosten van het EU-lidmaatschap zijn voor Nederland veel te hoog, vindt Dekker (FVD). Naast de hoge afdrachten gaat het onder andere om kosten door regeldruk, klimaat- en stikstofbeleid en de open grenzen. Nederland zou de EU en de euro wat hem betreft moeten verlaten.

Economie en markt

Het is bittere noodzaak dat de Europese Unie blijft werken aan strategische autonomie, zegt Becker (VVD). Ook moeten we volgens haar voorkomen dat Europese technologische kennis wordt gekaapt door landen als China.

Europa moet minder afhankelijk worden, zegt Chahim (EP/PvdA). Dit geldt zowel voor energie als voor digitale technologie. Hij pleit voor het opwekken van meer duurzame energie en het stimuleren van Europese techbedrijven.

De EU moet een economische grootmacht worden, zegt Hoogeveen (JA21). Daarvoor is het belangrijk om handelsbarrières weg te nemen, bureaucratische regels te schrappen en te zorgen voor betaalbare energie.

Minder Brussel en meer ruimte voor boeren, vissers, regio's en ondernemers. Dat is de koers waar Smit (EP/BBB) voor kiest. Nederland moet volgens hem niet het "groenste jongetje van de klas" willen zijn.

Europese begroting

De Europese Commissie wil de begroting met 66% verhogen, stelt Ruissen (EP/SGP) vast. Wat hem betreft is dat onaanvaardbaar. Ook omdat er geld gaat naar beleidsterreinen waar de EU helemaal niet over gaat.

De komende tijd wordt er onderhandeld over de nieuwe Europese begroting. Hoe stevig gaat de regering zich verzetten tegen de wens van de Europese Commissie om de budgetten te verhogen, vraagt Van Dijk (SGP) zich af.

Keihard onderhandelen over de Europese begroting is een dure plicht voor de regering, vindt Gotink (EP/NSC). Nederland moet zich wat hem betreft inzetten voor een begroting die modern, betaalbaar en controleerbaar is.

We staan aan de start van een lang onderhandelingstraject, zegt Jetten. Nederland streeft naar modernisering. Een begroting die daar niet aan voldoet en alleen maar groeit, krijgt geen steun.

Veiligheid

Onze soevereiniteit zal Europees zijn of zal niet zijn, zegt Klos (D66). De Amerikaanse veiligheidsparaplu wordt ingeklapt waar we bij staan. Nederland moet daarom het voortouw te nemen bij het komen tot een Europese defensie-unie.

Een onafhankelijke Europese defensie is geen droom maar een noodzaak, betoogt Van Lanschot (EP/Volt). We moeten ons volgens hem verenigen om oorlog te voorkomen. Europa heeft te lang geleund op de VS voor veiligheid, stelt Lenaers (EP/CDA) vast. Daarom moeten we investeren in de Europese defensie-industrie.

Het ontbreekt de EU aan een coherente geopolitieke strategie, zo stelt Van der Lee (PRO) vast. Kijk bij de uitbreiding van de EU, bijvoorbeeld met Oekraïne, ook naar de geostrategische belangen en logica, zo vraagt hij de regering.

De geopolitieke ontwikkelingen zijn te groot om als één land het hoofd te bieden, zegt Jetten. Europa moet de taal van de macht gaan spreken. Nederland ondersteunt volgens hem kandidaat-lidstaten bij het doorvoeren van hervormingen die nodig zijn om toe te treden.

Hongarije

Krul (CDA) is positief over de winst van Péter Magyar bij de verkiezingen in Hongarije. Het land lijkt de weg terug naar de democratie te hebben ingeslagen. Hoe kijkt de minister hiertegen aan?

Het is duidelijk dat de nieuwe Hongaarse regering hervormingen wil doorvoeren, zegt Berendsen. Nederland blijft dit kritisch volgen.

Asiel en migratie

Na bijna twintig jaar is de Europese wetgeving over asiel en migratie aangepast, stelt Azmani (EP/VVD) vast. Maar de uitvoering in de praktijk is ook belangrijk. Zorg ervoor dat alle lidstaten meedoen, zo spoort hij de regering aan.

Het werk is niet klaar, beaamt Jetten. De bedoeling is om met andere landen op te trekken bij de implementatie van het Europese Migratiepact. Nederland wisselt ervaringen uit, bijvoorbeeld met Italië.

Midden-Oosten

De geloofwaardigheid van het Europese buitenlandbeleid staat onder druk, vindt Van Baarle (DENK). Europa kijkt toe bij de genocide die Israël dagelijks pleegt in Gaza, stelt hij vast. Is de regering bereid om zich in te spannen voor extra sancties?

Er zijn aanvullende stappen voorgesteld, zegt de premier, maar daar is binnen de EU geen overeenstemming over. Er wordt gezocht naar de meeste effectieve manier om druk te zetten op de strijdende partijen in het Midden-Oosten.

De Kamer stemt op 16 juni over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
Kijk debatten terug via Debat Direct.