Samenhangende aanpak landbouw, natuur en stikstof

1 juli 2026, debat - Het kabinet heeft een pakket gepresenteerd met maatregelen om Nederland van het stikstofslot te halen. De Kamer debatteert erover met minister Van Essen en staatssecretaris Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

Het stikstofslot betekent dat veel projecten in de bouw, infrastructuur en landbouw vertraging oplopen of zelfs niet doorgaan. Dit komt doordat Nederland de uitstoot van stikstof moet verminderen om kwetsbare natuur te beschermen. Zolang niet duidelijk is dat projecten de natuur niet extra belasten, worden vergunningen vaak geweigerd. Hierdoor zit er een rem op economische en ruimtelijke ontwikkeling.

Met de aangekondigde maatregelen wil het kabinet de stikstofuitstoot verminderen en ruimte creëren voor landbouw, bedrijven, woningbouw en natuur. Boeren krijgen steun bij het verduurzamen van hun bedrijf en het omgaan met strengere regels voor uitstoot. Kwetsbare natuur wordt beter beschermd en hersteld, stelt het kabinet. Deze aanpak moet de vergunningverlening in Nederland weer vlottrekken.

Minderheidscoalitie

De coalitiepartijen steunen het pakket van het kabinet, want stilstand kunnen we ons niet langer veroorloven, zegt Podt (D66). Daarbij wil ze "zeker niet lichtzinnig doen" over het feit dat deze plannen veel vragen van Nederland.

Ook Koorevaar (CDA) vindt dat de stikstofblokkade uit de weg moet om verder te kunnen komen. Den Hollander (VVD) heeft er vertrouwen in dat dit pakket gaat leiden tot een oplossing, zodat Nederland weer in beweging komt. Zij erkent dat het plan mensen zal raken, maar dat het ook heel veel mensen perspectief zal geven.

Er zitten inderdaad moeilijke en ingrijpende keuzes in dit pakket, bevestigt Van Essen, maar die keuzes moeten we maken. En de boeren staan er niet alleen voor, verzekert hij. Het kabinet trekt er 20 miljard voor uit.

Startpunt

Dit pakket een startpunt, maar geen eindpunt ,vindt Dassen (Volt). Hij mist nog een overkoepelende visie over de vraag hoe de voedselproductie in Nederland eruit moet zien. En is dit echt voldoende? Hoe voorkomen we dat er over een aantal jaar alsnog hard ingegrepen moet worden, vraagt ook Ergin (DENK). Hoeveel juridische zekerheid geeft dit pakket?

Ouwehand (PvdD) ziet "een paar goede stappen in de goede richting", maar vindt dat er nog altijd wordt doorgegaan met een "landbouwsysteem dat niet houdbaar is en niet bijdraagt aan een gezonde toekomst". Ook Beckerman (SP) mist een visie op de landbouw. Er wordt gezegd dat boeren extensief, duurzaam of biologisch moeten gaan produceren, maar sommige voorstellen pakken juist negatief uit voor boeren die dit al doen.

De plannen van het kabinet zijn niet perfect, zegt Bromet (PRO), maar ze steunt ze toch mits ze niet afgezwakt worden, omdat het probleem "eindelijk opgelost moet worden". Ze vraagt wel om zekerheid en doorrekening van het pakket: als het niet genoeg blijkt te zijn, moet er een schepje bovenop.

Aanpassing

Flach (SGP) vindt de "opgetogenheid" van het kabinet en de coalitie niet passend. Hij ziet "grote onrust op het boerenerf". Volgens hem wordt de rekening door boeren betaald. Hij vindt dat het kabinet de plannen moet aanpassen.

Ook Grinwis (ChristenUnie, mede namens 50PLUS) hoopt dat er nog aanpassingen in de plannen aangebracht kunnen worden, want die beschouwt hij als een "conceptuele janboel". Hij wil minder generieke maatregelen en meer gebiedsmaatregelen.

We zijn behoorlijk kritisch op dit pakket, zegt Goudzwaard (JA21),maar "wij steken onze hand uit". Als het kabinet JA21 niet tegemoet komt, dan zullen zij de wetten die na de zomer komen niet gaan steunen.

Weerstand

De Vos (FVD) vindt de plannen desastreus voor de agrarische sector. Net als Jansen (PVV) vindt zij dat er helemaal geen stikstofprobleem is in Nederland. Kamerlid Keijzer wil stoppen met de Haagse modellenwerkelijkheid. Ze pleit voor innovatie en maatwerk per natuurgebied als uitweg uit de impasse. Ze heeft er geen vertrouwen in dat de kabinetsplannen de vergunningverlening vlot gaan trekken.

De bewindslieden hebben met hun plannen "lachend het einde van duizenden boeren aangekondigd", zegt Van der Plas (BBB). Het instellen van zones rond natuurgebieden en de norm voor een maximum van 2,6 koeien per hectare zijn in haar ogen "een doodvonnis" voor boerenbedrijven.

"Ik weet niet of ik boos, verdrietig, teleurgesteld of alles tegelijk ben", zegt Heutink (Groep Markuszower). Als ik me al zo voel, hoe moeten de boeren zich dan wel niet voelen, is zijn vraag.

De Kamer stemt op 2 juli over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct