Rapport-Wennink over toekomstige welvaart

3 september 2026, debat - De Kamer debatteert met minister Herbert (Economische Zaken) over het rapport-Wennink, dat gaat over toekomstige welvaart.

Hoe kan Nederland ook in de toekomst welvarend blijven? Oud-topman van ASML Peter Wennink roept Nederland op om samen met bedrijven te investeren in onder andere digitalisering en kunstmatige intelligentie, veiligheid en energie- en klimaattechnologie. Zonder actie dreigt Nederland achterop te raken.

Alle woordvoerders onderschrijven het belang van investeringen, maar ze verschillen van mening over de aanpak. De vraag is vooral welke keuzes het kabinet moet maken en wie de rekening daarvoor betaalt.

Kunstmatige intelligentie

Oualhadj (D66) wil dat Nederland onafhankelijker wordt op het gebied van kunstmatige intelligentie. In dat kader loont het om vaart te maken met het opzetten van testruimten voor AI-toepassingen, zogeheten sandboxes. Ook de minister ziet het belang hiervan.

Veel rekenkracht in Europese datacenters is in handen van Amerikaanse bedrijven. Europese bedrijven hebben hierdoor onvoldoende toegang tot deze infrastructuur en kunnen dus geen eigen AI-industrie op poten zetten, vreest Dassen (Volt). We zijn, zo zegt hij, de AI-race aan het verliezen. Europa moet zichzelf beschermen, zegt de minister, en bezien in welke niches we concurrerend kunnen zijn.

Energie en klimaat

Het kabinet moet inzetten op duurzame energie en een circulaire economie, benadrukt Van der Lee (PRO). Komt het kabinet hiervoor met een speciale aanpak? Van Brenk (50PLUS) pleit voor slimmere strategische keuzes. Ondanks veel subsidie en publiek geld zijn Nederland en Europa niet leidend geworden in groene, duurzame klimaattechnologie, zoals zonnepanelen, windturbines en batterijen. We moeten daarvan leren, vindt ze.

Voor de Nederlandse industrie is elektriciteit duurder dan voor bedrijven in het buitenland, stelt Grinwis (ChristenUnie). Het wordt tijd dat het kabinets iets doet aan deze hoge nettarieven, vindt hij. Onze industrie, hightechsector en maakindustrie kunnen alleen concurreren als energie voldoende beschikbaar, betrouwbaar en betaalbaar is, stelt Kamerlid Keijzer. Op alle drie de punten schiet Nederland tekort.

De hoge nettarieven voor de industrie ondergraven de Nederlandse concurrentiepositie, beaamt de minister. De regering is bezig met maatregelen om hier iets aan te doen.

Regeldruk

Het kabinet wil 500 regels schrappen voor bedrijven, maar dat is wat Flach (SGP) betreft te mager. Als er jaarlijks duizenden nieuwe regels en verplichtingen bij komen, is het dweilen met de kraan open. De ondernemer van vandaag krijgt te maken met steeds meer regels, verplichtingen, duurzaamheidseisen, belastingen en vergunningstrajecten, benadrukt Prickaertz (PVV). Laat ondernemers ondernemen, is zijn betoog.

Ik doe elke dag mijn best om regels te laten schrappen of te vereenvoudigen, zegt Herbert. Daarbij werkt ze samen met staatssecretaris Van der Burg (Slagvaardige Overheid).

Agrifood

Het kabinet focust zich met zijn nieuwe industriebeleid op zes markten. Maar daar staat agrifood niet tussen, merkt Vermeer (BBB) op, terwijl Wennink wel aandacht vraagt voor Food 2040, een investeringsagenda voor de voedselproductie. Het is volstrekt onduidelijk waarom het kabinet niet niet kiest voor een domein als agrifood , meent Schenk (FVD).

Agrifood is geen focusgebied, erkent de minister. Maar in de machinebouw is er wel aandacht voor agritech.

Veiligheid

Investeren in hoogwaardige technologie maakt ons veiliger, zegt Nanninga (JA21). De oorlogen in Oekraïne, Iran en Israël laten zien dat het overwicht op het slagveld voor een groot deel ligt bij het vermogen om hoogwaardig en laagwaardig technisch materiaal en masse te produceren.

Arbeidsmarkt en economie

Voor groei zijn hervormingen op de arbeidsmarkt nodig, vindt Martens-America (VVD). De loondoorbetaling bij ziekte is in haar ogen "buitensporig" en het ontslagrecht "achterhaald". Op welke hervormingen zet het kabinet in? We moeten knelpunten aanpakken, zegt de minister, zodat meer mensen meedoen en onze economie sterker wordt.

Dijk (SP) vindt het rapport-Wennink eenzijdig, omdat het zich baseert op ceo's, VNO-NCW en consultants. De uitkomst is voorspelbaar: meer schulden en risico's voor mensen, meer winst voor bedrijven. Wat hem betreft maakt het neoliberalisme plaats voor een economie waarin de mens prioriteit krijgt boven winst.

Regionale samenwerking

Een nieuwe economie bouw je niet alleen vanuit Den Haag, benadrukt Bühler (CDA). Volgens haar is regionale samenwerking tussen bedrijven, start-ups, mkb-maakindustrie, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden cruciaal. We zetten in op de regionale innovatieclusters, verzekert Herbert.

De Kamer stemt op 8 september over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort
  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
  • Kijk debatten terug via Debat Direct