Debat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving

26 mei 2026, debat - De Kamer debatteert met minister-president Jetten, minister Van Weel (Justitie en Veiligheid), minister Van den Brink (Asiel en Migratie) en minister Heerma (Binnenlandse Zaken) over de gewelddadige demonstraties op verschillende plekken in Nederland.

De afgelopen weken werd er geweld gebruikt tijdens demonstraties tegen de komst van nieuwe asielopvanglocaties in onder andere Loosdrecht, IJsselstein en Apeldoorn. Zo werd de brandweer tegengehouden en werd de politie bekogeld met vuurwerk.

Relschoppers steviger aanpakken

Paternotte (D66) vindt het "niet te verteren dat er zo wordt omgegaan met de politie en de brandweer". Welke maatregelen neemt het kabinet om hulpverleners, politie en gemeenten beter toe te rusten om dit aan te pakken? We moeten harder ingrijpen en zwaarder straffen bij dit soort geweld, vindt Brekelmans (VVD). Zo moeten burgemeesters kunnen ingrijpen als er online wordt opgeroepen tot dit soort geweld en demonstraties die uit de hand lopen.

Van Weel antwoordt dat er wordt ingezet op cameratoezicht en op instrumenten voor burgemeesters om mee te kijken in chatgroepen. Ook is er een ondersteuningsteam dat lokale bestuurders bijstaat bij incidenten en bedreigingen, laat Heerma weten.

Te veel relschoppers lijken goed weg te komen met hun daden doordat ze niet in beeld zijn of lage straffen krijgen, zegt Stoffer (SGP). Wat doet het kabinet om ze op te pakken en maximale straffen te geven? 

Op dit moment zijn er 50 aanhoudingen verricht naar aanleiding van de rellen bij asielzoekerscentra, antwoordt Van Weel, en waarschijnlijk worden dit er nog meer. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om strenger te straffen dan nu het geval is.

"Extreemrechtse terreur." Daarvan is volgens Van Baarle (DENK) sprake bij deze rellen. Hij vraagt het kabinet om een gerichter plan te maken tegen extreemrechts geweld en dat zo snel mogelijk uit te voeren. Van Weel benadrukt dat niet iedereen die aanwezig is bij demonstraties die uit de hand liepen extremistisch is, maar dat sommige demonstraties worden gekaapt door mensen die rechts-extremistische leuzen en symbolen gebruiken. En er bestaat al een gericht plan voor het bestrijden van extremisme. 

Voorbeeldfunctie van politici

De daders van de rellen van de afgelopen weken zijn opgejut, aangemoedigd en gesteund door collega's in de Tweede Kamer, zegt Klaver (GroenLinks-PvdA). Hij wijst erop dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding spreekt van vreemdelingenhaat en extreemrechts geweld, en niet van incidenten.

We moeten stoppen om steeds te doen alsof de grootste schreeuwers de mening van "het volk" vertegenwoordigen, want dat doen ze niet, stelt Bontenbal (CDA). Hij vindt het belangrijk om onderscheid te maken tussen reële zorgen en vreemdelingenhaat.

De toename van geweld is een breder probleem in de samenleving die niet alleen te maken heeft met asiel, zegt Struijs (50PLUS). Het scheelt volgens hem heel veel geweld tegen bijvoorbeeld de politie als politici in de Tweede Kamer weer een beetje normaal met elkaar omgaan.

Haat mag geen voedingsbodem vinden, zegt Dijk (SP). Maar dat krijgt het nu wel, doordat de sociale zorg wordt uitgekleed en doordat er wordt gewezen naar asielzoekers als het grote probleem. 

Oplossen opvangprobleem

Tot 1 januari 2027 zijn er 88.000 opvangplekken nodig, zegt Kamerlid Keijzer. Ze vraagt waar voor dit kabinet de grens ligt, want Nederland kan dit volgens haar niet aan.

Markuszower (Groep Markuszower) vergelijkt het asielprobleem met een huis dat aan alle kanten lekt: er komen steeds loodgieters die het probleem op zeggen te lossen maar dat vervolgens niet doen.

Het kabinet werkt hard aan een stabiele opvangketen, zegt Jetten. Er is een grote wetswijziging aangenomen op het gebied van asiel en migratie en het kabinet is in gesprek met gemeenten en provincies over het fatsoenlijk organiseren van de opvang. Maar het probleem kan niet in een paar weken tijd volledig opgelost zijn.

Zolang mensen die in een asielprocedure zitten hier zijn, hebben we de plicht om ze netjes op te vangen, vindt Bikker (ChristenUnie). Ze suggereert om kerken hierbij om hulp te vragen. Minister Van den Brink zegt dat maatschappelijke en kerkelijke initiatieven zeer worden verwelkomd. Het zou volgens hem goed zijn als die zich richten op statushouders, omdat die al een verblijfsvergunning hebben.

Reactie van het kabinet

Ouwehand (PvdD) had verwacht dat premier Jetten meteen zijn mededogen zou uitspreken richting de vluchtelingen die het slachtoffer zijn geworden van de brandstichting bij de noodopvang in Loosdrecht, maar dat gebeurde niet. Hoe kijkt hij terug op zijn optreden, vraagt ze. Elke vorm van geweld rondom dit soort locaties veroordeel ik keihard, zegt Jetten. De gebeurtenissen in Loosdrecht noemt hij ontwrichtend en intimiderend.

Er moet gepraat worden over de asielmaatregelen in plaats van over de onwenselijkheid van de protesten, zegt De Vos (FVD). Volgens haar leidt juist het kabinetsbeleid tot geweld, omdat "Nederlandse tieners en twintigers worden geofferd op het altaar van de massale immigratie". 

Van der Plas (BBB) vindt dat de premier weinig begrip toont voor de zorgen van inwoners die de gevolgen van de asielinstroom dagelijks ervaren. Ze vraagt hem om minder tijd door te brengen op het internationale podium en meer in de Nederlandse buurten. Het allerleukste aan mijn werk vind ik de werkbezoeken in het land, antwoordt Jetten. Hij probeert dan ook zo vaak mogelijk op werkbezoek te gaan.

Spreidingswet

Dassen (Volt) stelt dat er onduidelijkheid bestaat over het handhaven van de Spreidingswet. Hij vraagt of er structurele financiering komt om die onduidelijkheid weg te nemen. Eerdmans (JA21) roept het kabinet op om gemeenten niet langer via de Spreidingswet te dwingen om asielzoekers op te vangen. Er is niet voldaan aan de belofte om de asielinstroom terug te dringen en dat moet alsnog gebeuren, vindt hij.

Van den Brink geeft aan de Spreidingswet toe te passen. Gemeenten kunnen zichzelf overslaan als ze daar afspraken over kunnen maken met andere gemeenten, maar er moet wel sprake blijven van een eerlijke verdeling over alle gemeenten.

De Kamer stemt op dinsdag 2 juni over de ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct