Debat over de verslechterende veiligheidssituatie in de wereld

18 november 2026, debat - De Kamer spreekt met minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) en minister Yeşilgöz (Defensie) over de verslechterende veiligheidssituatie in de wereld.

Rusland is in 2022 Oekraïne binnengevallen en valt dagelijks burgers en militaire doelen aan. Ook bedreigt het de Europese veiligheid, bijvoorbeeld met spionage, cyberdreigingen en verdachte activiteiten rond infrastructuur.

Russische hybride aanvallen en sabotage hebben directe gevolgen voor onze vrijheid, onze veiligheid en onze welvaart, zegt Rajkowski (VVD). Daarom staat voor haar één vraag centraal: wat moeten we doen om hybride dreigingen uit landen als Rusland terug te dringen en veilig te blijven?

Hybride dreiging

Het drone-incident in Leipzig, het beschieten van een Deense helikopter en camerahacks: het zijn maar enkele voorbeelden van de toenemende hybride dreiging. Het gebruik van AI maakt dit soort operaties bovendien steeds makkelijker.

Volgens Van Lanschot (CDA) moeten we gewoon durven benoemen wat er gebeurt en er niet geheimzinnig over doen: de acties van Rusland moeten we niet in stilte incasseren. Dat is Yeşilgöz met hem eens. Zij zegt dat we niet alleen reageren op incidenten, maar ook laten zien "dat ze er gewoon niet aan moeten beginnen."

Hoogeveen (JA21) constateert dat je je inderdaad moet voorbereiden op dit soort aanvallen, maar dat er een "precaire balans is tussen paniek en het informeren van burgers". Hij wijst op de grootschalige oefeningen die Zuid-Korea uitvoert en vraagt het kabinet of Nederland daar misschien wat van kan leren.

Meerdere vliegtuigen zijn in het Nederlandse luchtruim korte tijd hun gps-signaal kwijtgeraakt. Ze konden daardoor niet hun precieze locatie doorgeven aan de luchtverkeersleiding op Schiphol. Waarschijnlijk is dit sabotage door Rusland, uitgevoerd vanaf de Noordzee. De Roon (PVV) stelt daarom voor dat we met België en het Verenigd Koninkrijk een plan maken voor een totale zeeblokkade. Dat hoeft niet meteen in te gaan, maar moet wel klaarliggen, vindt hij.

Weerbaarheid

Is Nederland wel goed voorbereid op fysieke en hybride aanvallen? En welke aanpak volgen we bij welk soort aanval? Piri (PRO) wil weten hoe je de samenleving weerbaar kunt maken. Van der Werf (D66) vraagt om burgers duidelijker uit te leggen wat ze zelf kunnen doen.

Maar hoe kun je over dreiging en onze reactie daarop spreken als je die informatie eigenlijk niet kunt delen omdat je vijandige regimes niet wijzer wilt maken dan ze zijn? Dat het kabinet niet alles kan delen, begrijpt de Kamer, maar verschillende woordvoerders vinden dat ze nu te weinig te horen krijgen.

Yeşilgöz beaamt dat het kabinet daar een vorm voor moet vinden, bijvoorbeeld door informatie in vertrouwelijkheid te delen.

Maakt militarisering ons veiliger of kwetsbaarder, vraagt Dobbe (SP) zich af. Volgens haar is investeren in sterke, verbonden gemeenschappen even hard nodig. Zij pleit voor de-escalatie en diplomatie, geen wapenwedloop.

De Kamer stemt op 24 november over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort
  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
  • Kijk debatten terug via Debat Direct