Debat over de ontstane politieke situatie

17 november 2026, debat - Hoe gaat het kabinet samenwerken, ondanks de verschillen van mening over de financiële plannen? De Kamer debatteert erover met minister-president Jetten en vicepremiers Yeşilgöz en Van den Brink.

De afgelopen weken ontstond er een kabinetscrisis rondom de stemming over het Belastingplan. In de Tweede Kamer kreeg het plan maar net genoeg steun. De VVD-fractie stemde tegen het plan van minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg, ondanks dat die partij deelneemt aan de coalitie.

Na enkele dagen van constructieve gesprekken is het vertrouwen hersteld, liet minister-president Jetten vanochtend weten in een persconferentie. Voortaan moet de partijen volgens hem anders en beter samenwerken, zowel binnen de coalitie als met de Tweede Kamer. Het kabinet vraagt de heer Buma, de vicepresident van de Raad van State, om hulp bij het maken van afspraken over financiële besluiten.

Beter samenwerken

Paternotte (D66) is blij dat het kabinet niet is gevallen en dat er in plaats daarvan nieuwe afspraken gemaakt worden over de samenwerking. Dat is volgens hem nodig om Nederland weer vooruit te helpen.

Het kabinet moet de blokkades op samenwerking met PRO en op de belasting van vermogen opheffen om echt een nieuwe start te kunnen maken, vindt Klaver (PRO). Hij wil weten of dat ook gebeurt. De VVD moet van houding veranderen, vindt ook Dassen (Volt). "Accepteer dat je het samen moet doen en dat je niet honderd procent je zin krijgt."

Minister-president Jetten zegt dat het kabinet wil samenwerken met alle constructieve partijen die bereid zijn om over de inhoud te onderhandelen. Er is dus geen blokkade voor bepaalde thema's of constructieve partijen, stelt hij. Ook Yeşilgöz zegt met partijen van links tot rechts afspraken te willen maken.

"De Kamer is geen snackmuur voor meerderheden", zegt Vermeer (BBB). Wie stemmen nodig heeft, moet ook inhoudelijk luisteren en meebewegen. Ook Stoffer (SGP) vindt dat het kabinet rekening moet houden met punten die bij andere partijen gevoelig liggen. Is het kabinet bereid om echt te luisteren naar wat constructieve partijen willen?

Het is in de gesprekken met oppositiepartijen niet echt tot onderhandelen gekomen, antwoordt de premier. Het kabinet heeft blijkbaar niet altijd goed begrepen wat de wensen van partijen waren. Wel is het coalitieakkoord meerdere keren aangepast om brede steun te krijgen. Maar dat had volgens hem ook invloed op de balans binnen de coalitie.

Nieuwe verkiezingen

Het kabinet moet opstappen en er moeten snel verkiezingen komen, vindt Wilders (PVV). De kosten voor burgers worden namelijk steeds hoger en "het kabinet verandert ons land in één groot azc". Dekker (FVD) verwijst naar de uitspraak van Yeşilgöz dat het experiment met een minderheidskabinet is mislukt. Daar is hij het mee eens. Ook volgens hem is het tijd voor verkiezingen.

Bontenbal (CDA) wijst juist op de oproep van maatschappelijke organisaties aan het kabinet om elkaar vast te houden en nieuwe verkiezingen te voorkomen. Hij wil nog steeds een succes van het kabinet maken.

Een financieel fundament

Brekelmans (VVD) vindt het belangrijk dat hardwerkende mensen en ondernemers zich niet bij iedere begroting hoeven af te vragen of de rekening bij hen wordt neergelegd. Daarom wil hij duidelijke afspraken over financiële besluiten. De heer Buma gaat daarbij helpen. Nederland wil duidelijkheid over financiële keuzes, stelt Struijs (50PLUS). Wat bedoelt het kabinet precies met dit nieuwe "financieel fundament"?

"Dit minderheidskabinet vaart in een boot vol met gaten en Buma is de nieuwe kurk", zegt Dijk (SP). Waarom vraagt de minister-president de heer Buma om zijn werk te doen? Kamerlid Keijzer vindt het onverstandig dat het kabinet advies krijgt van de heer Buma, omdat de Raad van State volgens haar daarmee aan de instabiliteit van het kabinet wordt verbonden.

We vragen de heer Buma hoe het kabinet beter kan samenwerken met het parlement bij financiële besluiten, antwoordt Jetten. Het is daarna aan het kabinet hoe het daarmee omgaat. Buma bepaalt grotendeels zelf op welke manier hij helpt. Volgens Jetten is het heel gebruikelijk dat de Raad van State op verschillende manieren advies geeft.

Linksaf of rechtsaf

De inhoudelijke tegenstellingen in het kabinet zijn volgens Bikker (ChristenUnie) groot: de VVD kijkt naar rechts, D66 en CDA naar het midden en naar links. Hoe voorkomt het kabinet dat de volgende inhoudelijke botsing weer tot een crisis leidt?

Eerdmans (JA21) vraagt wat de ruimte is binnen de coalitie om naar rechts te kijken. Nog meer links beleid kan niet de oplossing zijn, stelt hij. Markuszower (Groep Markuszower) roept de fracties op rechts op om samen een vuist te maken, anders worden de linkse partijen volgens hem de baas over Nederland.

Het kabinet had duidelijk moeten kiezen met welke partij of partijen het wilde onderhandelen, zegt de minister-president. Dat wil het in de toekomst dan ook doen. Zo komt er meer rust en kunnen de partijen uitgebreider praten.

Appjes

De oorzaak van de politieke chaos over het Belastingplan ligt in de bestuurscultuur van de VVD, vindt Van Baarle (DENK). VVD'ers verwijten coalitiegenoten volgens hem dat ze zakendoen met andere partijen, terwijl ze dat zelf ook probeerden met zijn partij.

Teunissen (PvdD) vraagt of het klopt dat de minister van Financiën appjes heeft gestuurd naar een fractie om die tegen het Belastingplan te laten stemmen. Als dat zo is, wil ze weten welke gevolgen dat voor hem heeft.

De afspraak is dat leden van het kabinet en het parlement informatie vertrouwelijk met elkaar kunnen delen, zegt Jetten.

De Kamer stemt op 19 november over de tijdens het debat ingediende motie.

Zie ook:

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort
  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
  • Kijk debatten terug via Debat Direct