Debat over de Europese top van 15 en 16 oktober

13 oktober 2026, debat - De Kamer debatteert met minister-president Jetten over zijn inzet op de aankomende Europese bijeenkomst van regeringsleiders in Brussel op 15 en 16 oktober.

De onderhandelingen over de EU-begroting, oftewel het Meerjarig Financieel Kader (MFK), beheersen het debat. Daarin is ook veel aandacht voor geopolitieke ontwikkelingen. Grote wereldwijde uitdagingen op het gebied van defensie, innovatie en concurrentievermogen dwingen de Europese lidstaten tot moeilijke keuzes over de verdeling van geld. Een voorstel van voorzitter Ierland is door Nederlandse regering is afgewezen.

Daarnaast zijn bestuurlijke hervormingen met betrekking tot vetorechten en uitbreiding van de EU onderwerp van gesprek, evenals de oorlog in Oekraïne en Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Meerjarig Financieel Kader

Kan de premier beloven dat Nederland blijft inzetten op een slankere en moderne begroting, vraagt Becker (VVD). Zij vindt het huidige voorstel niet serieus, omdat het niet-effectieve posten intact laat en geld weghaalt bij onderdelen waar veel om te doen is.

Krul (CDA) vindt dat lidstaten in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor hun eigen begroting. Hij wil daarvoor geen EU-leningen verstrekken en lidstaten met hoge schulden aanspreken op het doorvoeren van noodzakelijke hervormingen.

Iedere keer dat Brussel aan een nieuw MFK begint, lijkt de uitkomst dat de rekening voor lidstaten verder oploopt, schetst Van der Plas (BBB). De belastingbetaler moet niet opdraaien voor de almaar groeiende begroting, vindt ze.

Dekker (FVD) hekelt dat het kabinet zich neer lijkt te leggen bij een stijging van de afdrachten. Hij meent dat Nederland daar enkel meer centralisatie, meer regels en meer bemoeienis voor terugkrijgt en pleit voor een intelligente nexit.

Jetten onderschrijft dat de bezuinigingen in het Ierse begrotingsvoorstel op de verkeerde plekken terechtkomen, namelijk bij concurrentievermogen, innovatie en defensie. Nederland wil zich inzetten voor een slankere en controleerbare begroting.

EU-hervormingen

Met de hervormingen dreigen wij als Nederland het vetorecht bij uitbreiding te verliezen, zegt Stöteler (PVV). Heeft de premier niet geleerd uit het verleden, toen er ook landen bij kwamen die er niet klaar voor waren?

Kamerlid Keijzer ziet het vetorecht als laatste garantie dat Nederland bij cruciale beslissingen zelf aan het roer zit. We moeten onze soevereiniteit niet uit handen geven, vindt ze, want dat betekent het einde van een zelfstandig Nederland.

Uitbreiding kan de slagkracht van de EU versterken, maar alleen als landen er klaar voor zijn, stelt de premier. Nederland is terughoudend over een meerderheidsstem. Voor daadkrachtiger optreden in het buitenlandbeleid steunt Jetten die stap wel.

Internationaal recht

Klos (D66) ziet in de sancties van de Verenigde Staten tegen het Internationaal Strafhof een aanval op de waarden van de EU. Hij is blij dat de premier duidelijk heeft gezegd het Strafhof te verdedigen, maar dat schept verwachtingen.

Het is goed dat Europese banken onderzoeken hoe ze het betalingsverkeer voor het Strafhof kunnen garanderen, vindt Van Dijk (SGP). Maar hij waarschuwt voor lichtzinnige omgang met tegenmaatregelen vanwege het risico op conflict met de VS.

Nederland voelt als gastland een verantwoordelijkheid om het Strafhof te beschermen, stelt de minister-president. De sancties gaan pas over zes maanden in. Dat geeft ruimte om gevolgen in kaart te brengen en reacties voor te bereiden, schetst Jetten.

Rusland en Oekraïne

De minister van Defensie noemde deze week Rusland "de vijand". Heel veel Nederlanders hebben helemaal geen vijand en zijn de oorlogshitserij zat, meent Van Baarle (DENK). Hij wil dat de premier pleit voor vredesbesprekingen.

De EU staat weer klungelig aan de zijlijn terwijl de VS diesel koopt uit Rusland en zo de oorlogskas spekt, is de kritiek van Dobbe (SP). We moeten stoppen aan de leiband van de VS te lopen, vindt ze.

Jetten wijst erop dat Nederland wereldwijd steun bij elkaar schraapt voor Oekraïne. Er zijn geen indicaties dat de steun uit de VS wordt stopgezet, maar aan Russische zijde is er ook geen bereidheid tot vredesbesprekingen, benadrukt de premier.

China en de wereldeconomie

Dassen (Volt) vindt het voor AI gereserveerde geld een grap, gezien wat er nodig is. Zo kunnen we niet concurreren met China en de VS, waarschuwt hij.

China is in verschillende industrieën met veel staatsteun Europese bedrijvigheid en het verdienvermogen aan het ondermijnen, stelt Van der Lee (PRO). De EU heeft meer instrumenten nodig om de eigen markt te beschermen, denkt hij.

Hoogeveen (JA21) is geen voorstander van afspraken om de import van Chinese auto's beperken. We versterken volgens hem onze positie niet door Chinese producten buiten te sluiten, maar door de eigen markt te versterken.

Nederland steunt een Frans-Duits voorstel tegen oneerlijke concurrentie van buiten de EU, zegt de premier. Volgens Jetten is een balans nodig tussen druk en dialoog, maar moeten we niet naïef zijn over de enorme impact van de handelsdisbalans.

De Kamer stemt op 14 oktober over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct