De Food and Feed Safety Simplification Omnibus
12 mei 2026, debat - De Kamer debatteert met staatssecretaris Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) over het voorstellenpakket van de Europese Commissie dat gaat over voedselveiligheid.
De Europese Commissie doet in een zogeheten Omnibus verschillende voorstellen om de regels over voedselveiligheid te versimpelen. Zo moet het makkelijker worden om groene gewasbeschermingsmiddelen toe te staan en hoeft niet steeds opnieuw beoordeeld te worden of een stof gebruikt mag worden of niet. De vragen van de Kamer gaan onder andere over de balans tussen het eenvoudiger maken van regels, innovatie en het beschermen van de gezondheid van mens, dier en milieu.
Bestrijdingsmiddelen
De gezondheid van mens, dier en milieu moet beter beschermd worden tegen landbouwgif, vindt Kostić (PvdD). Het voorstel van de Europese Commissie zou die bescherming kunnen verslechteren onder het mom van de versimpeling van regels. Erkens antwoordt dat de inzet een gelijk of zelfs beter beschermingsniveau is, via een goed signaleringssysteem voor de risico's van stoffen.
Om te voorkomen dat er giftige stoffen in ons water komen, moet Nederland het recht houden om riskante stoffen opnieuw te beoordelen, vindt Bromet (GroenLinks-PvdA). Heeft het kabinet de gevolgen van de EU-voorstellen voor de voor waterkwaliteit in kaart gebracht? Dat is niet gebeurd, antwoordt Erkens. Wel wil het kabinet dat stoffen die vallen onder de Kaderrichtlijn Water niet gaan vallen onder het nieuwe systeem.
Podt (D66) heeft kritiek op het voorstel om de periode te verdubbelen waarin afgekeurde, aantoonbaar giftige middelen nog gebruikt mogen worden om voorraden op te maken. Die periode zou van anderhalf naar drie jaar gaan. Ze vraagt de staatssecretaris om dit niet te accepteren. Erkens geeft aan ook tegen het verruimen van deze "respijttermijn" te zijn.
Herbeoordeling
In de voorstellen van de Commissie staat geen gegarandeerde herbeoordeling van middelen meer, terwijl soms pas na gebruik blijkt dat die onveilig zijn, zegt Beckerman (SP). Ze pleit daarom voor het behoud van een periodieke herbeoordeling voor alle stoffen en het voorzorgsprincipe van het huidige systeem.
Flach (SGP) is juist voor het afschaffen van de periodieke beoordelingen, omdat die veel capaciteit vergen en het jaren duurt voordat middelen aan de beurt zijn. Bij een beoordeling op basis van risico's kunnen echt problematische stoffen sneller beoordeeld worden en kunnen groene middelen sneller toegelaten worden, stelt hij.
De werklast bij de beoordelaars komt grotendeels door de periodieke herbeoordeling, zegt Erkens. Meer beoordelingscapaciteit moet helpen bij het wegwerken van de achterstanden. Alle stoffen blijven getoetst worden op risico's voor mens, dier en milieu voordat ze op de markt komen. Stoffen moeten wel herbeoordeeld worden bij nieuwe wetenschappelijke inzichten.
Voedselzekerheid en innovatie
Van der Plas (BBB) wijst op het belang van het tegengaan van ziekten en plagen binnen de landbouw voor voedselzekerheid. Ze pleit ervoor om bestaande middelen pas te laten verdwijnen als er alternatieven beschikbaar zijn.
Lohman (CDA) is geschrokken van de negatieve beoordeling van de voorstellen in de wetenschapstoets die is gedaan. Maar hij benadrukt: hoe langer we wachten, hoe langer groene gewasbeschermingsmiddelen niet op de markt komen. Dat raakt niet alleen boeren, maar zet ook het milieu verder op achterstand.
Borg de bescherming en versnel de alternatieven, is de oproep van Den Hollander (VVD).
Erkens vindt het belangrijk dat telers ziekten en plagen kunnen blijven bestrijden, maar wijst erop dat middelen alleen veilig toegepast mogen worden. Er moeten snel alternatieve middelen beschikbaar komen, want de goedkeuring daarvan gaat veel te traag. Erkens ziet dat het gebruik van de meest schadelijke middelen al is afgenomen in Nederland en er dat er wordt geïnnoveerd. Die lijn wil hij in doortrekken in Europa.
Oneerlijke concurrentie
Ten Hove (Groep Markuszower) vraagt hoe het kabinet gaat opkomen voor de belangen van de Nederlandse sector. Nederland moet volgens haar niet strenger willen worden dan de rest van Europa, want dat leidt tot oneerlijke concurrentie.
"We moeten ons de wet niet laten voorschrijven door ongekozen bureaucraten die de Nederlandse realiteit niet kennen", zegt Jansen (PVV). Hij roept het kabinet op om geen bepalingen te accepteren die onze eigen beoordelingsvrijheid inperken of die leiden tot een verslechtering van het vestigingsklimaat voor onze boeren.
Voor Goudzwaard (JA21) is een pijnpunt dat binnen de Europese Unie de toelating van nieuwe gewasbeschermingsmiddelen op kan lopen tot tien jaar, terwijl dat buiten de EU soms in twee jaar kan. Hierdoor blijven telers langer aangewezen op bestaande middelen dan nodig is.
Het doel van de voorstellen is om regelgeving te versimpelen en om Europa daarmee competitiever te maken, antwoordt Erkens. De staatssecretaris stelt dat het kabinet de belangen van alle Nederlanders afweegt bij het maken van beslissingen over de voorstellen.
De Kamer stemt op 19 mei over de tijdens het debat ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct