Begroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, eerste termijn Kamer

27 oktober 2026, begroting - De Kamer bespreekt de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor 2027.

Het verbeteren van de onderwijskwaliteit, kansengelijkheid en verschillen tussen het mbo en het hbo en wo zijn belangrijke thema's die aan de orde worden gesteld door de woordvoerders in de eerste termijn van de Kamer.

Het belang van lezen en schrijven

Rooderkerk (D66) pleit voor het verbeteren van de lees- en schrijfvaardigheid van kinderen. Ze is blij met de inzet van het kabinet. Dat wil bijvoorbeeld dat er op elke school een schoolbibliotheek komt. Bibliotheken zijn inderdaad belangrijk voor de leesvaardigheid van kinderen, zegt Van der Plas (BBB). Ze vraagt hoe de samenwerking tussen scholen en bibliotheken wettelijk kan worden vastgelegd.

Volgens Raijer (PVV) is het problematisch dat kinderen in de klas ook hun thuistaal mogen spreken. Hij vindt het belangrijk dat alle kinderen in Nederland onze taal goed beheersen.

Het verbeteren van de taalscores begint buiten het onderwijs, bij een stabiele thuissituatie, zegt Ceder (ChristenUnie). Hij vraagt daarom om een plan om gezinnen op dit gebied te ondersteunen.

Kansengelijkheid

De bijlesindustrie is ontploft door de dalende onderwijskwaliteit, stelt Moorman (PRO). Ze pleit voor het heffen van btw op betaalde bijles. De opbrengst wil ze investeren in kansengelijkheid. Beckerman (SP) wijst erop dat scholen met veel achterstandsleerlingen veel geld voor het verkleinen van onderwijsachterstanden dreigen kwijt te raken. Ze vraagt het kabinet om dit te herstellen.

De focus op kansengelijkheid in het onderwijs leidt er volgens Van Duijvenvoorde (FVD) toe dat docenten in gemengde brugklassen het niveau aanpassen aan havo- of vmbo-leerlingen. De beste leerlingen presteren daardoor volgens hem minder goed dan zij anders hadden gedaan.

Lang niet alle kinderen maken gebruik van het recht op voor- en vroegschoolse educatie, zegt Kisteman (VVD). Hij vraagt of het mogelijk is om dit te verplichten, zodat kinderen een betere start maken op school.

Mbo

Studenten die iets bijdragen wat Nederland nodig heeft mogen extra beloond worden, vindt De Beer (VVD). Hij wil mbo-studenten beter voorlichten over welke opleidingen maatschappelijk bijdragen. Ook wil hij het collegegeld van opleidingen daaraan aanpassen.

Tseggai (PRO) vraagt aandacht voor de ongelijkheid tussen mbo-studenten en hbo- en wo-studenten. Mbo'ers hebben recht op minder financiële middelen, terwijl in het coalitieakkoord staat dat het mbo gelijkstaat aan het hbo en wo.

Biekman (D66) wijst erop dat studenten op het hbo en aan de universiteit een deel van het collegegeld terugkrijgen als ze stoppen met hun opleiding. Dat kan bijvoorbeeld als ze ziek worden of een andere studie willen volgen. Ze wil dat dit ook gaat gelden voor mbo-studenten.

Lerarenopleidingen

De overheid moet volgens Boomsma (JA21) strengere eisen stellen aan de kennis en vaardigheden van leraren. Hij wil een rijksacademie met een selectief toelatingsbeleid voor leraren. Wie wordt toegelaten, komt direct in dienst en krijgt salaris, zoals bij de politie.

Volgens Stoffer (SGP) moeten we "de rode loper uitrollen" voor elke zijinstromer in het onderwijs. Dat je als zijinstromer minimaal een hbo-diploma moet hebben, vindt hij een onnodige hindernis.

Armut (CDA) wijst op de verharde relatie tussen ouders en scholen. Ze vraagt of het kabinet vindt dat er in de lerarenopleidingen voldoende aandacht is voor de omgang met ouders.

Rente op studieleningen

Het kabinet had beloofd om de rente voor studieleningen van oud-studenten te beperken tot 2,5%. Maar ineens gaat dit niet door, ziet Abdi (PRO). Ze vindt dat het kabinet die belofte niet mag breken. Ook Ergin (DENK) vindt dat de minister had moeten knokken voor deze studenten. Hij wijst erop dat de afspraak zwart-op-wit in het coalitieakkoord staat.

Wetenschap

Onze uitgaven aan kennis en innovatie lopen mijlenver achter in vergelijking met andere landen, stelt Dassen (Volt). Hij vindt het daarom geen goed idee om hier 1,2 miljard op te bezuinigen.

Kostić (PvdD) roept de minister op om het belastinggeld van Nederlanders niet meer te besteden aan "achterhaalde apenproeven". Ze wil dat dit geld naar proefdiervrije innovaties gaat.

De behandeling van de begroting gaat op 29 oktober verder met de reactie van minister Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en staatssecretaris Tielen (Onderwijs en Emancipatie) op de inbreng van de woordvoerders.

Zie ook:

Het overzicht van de laatste debatten in het kort
De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
Kijk debatten terug via Debat Direct