Begroting Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur afgerond

19 maart 2026, begroting - De Kamer bespreekt met minister Van Essen en staatssecretaris Erkens de begroting van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en het Diergezondheidsfonds voor 2026.

Het kabinet wil werken aan natuurherstel en het stikstofprobleem. Welke gevolgen hebben de plannen voor boeren en de landbouw? Verder gaat het debat onder andere over dierenwelzijn.

Natuur

De overheid heeft het "verprutst", vindt Ouwehand (PvdD). De natuur is er slecht aan toe. Daarom kan de overheid geen vergunningen meer afgeven. Ze roept het kabinet op om zich te houden aan de uitspraken van de rechter over natuurherstel. Het kabinet zal zich aan de wet houden, bevestigt de minister. Hij is van plan om vergaande maatregelen te nemen om de natuur te herstellen.

Vellinga-Beemsterboer (D66) heeft hoge verwachtingen van het herstel van de natuur. Ze wil dat het kabinet kijkt naar "koppelkansen". Dat betekent: klimaat- of natuurmaatregelen tegelijk doen met werk dat toch al moet gebeuren. De minister gelooft dat dat kan, maar waarschuwt dat het wel veel van de samenleving vraagt.

Grinwis (ChristenUnie) vraagt aandacht voor agrarische collectieven. Zij doen vaak goed werk voor natuur- en landschapsbeheer. Van Essen geeft aan agrarische collectieven financieel te steunen.

Vergunningen en regels

Het kabinet kiest voor een stikstofaanpak met passende oplossingen voor elke regio. Maar Den Hollander (VVD) is bang dat provincies daardoor verschillende regels krijgen. Landbouwbedrijven hebben dan niet overal dezelfde mogelijkheden, is haar zorg. Minister Van Essen belooft eerlijke en gelijke regels voor ondernemers.

Projecten in bijvoorbeeld de bouw, de veehouderij en de industrie krijgen door de stikstofproblemen maar moeilijk vergunningen. Boomsma (JA21) wil weten wanneer dit is opgelost. Wanneer kan Nederland van het stikstofslot? Van Essen kan daar geen duidelijk moment voor geven. Het verschilt per gebied.

Volgens Goudzwaard (JA21) moeten er geen nieuwe Natura 2000-gebieden komen. Anders wordt het verlenen van nieuwe vergunningen nog lastiger, denkt hij.

Volgens Podt (D66) heeft het vorige kabinet niets gedaan voor de PAS-melders. Wat gaat het nieuwe kabinet voor hen doen? Ook Flach (SGP) vraagt om aandacht voor deze groep. Hij vindt dat de overheid de PAS-melders moet legaliseren. In de zomer komt het kabinet met maatregelen, laat de minister weten. Ook voor de PAS-melders.

Jansen (PVV) wil graag weten hoe dwingend het kabinet is. Moeten sommige landbouwbedrijven bijvoorbeeld verplicht stoppen? De minister sluit geen enkele maatregel uit. Hij zal doen wat nodig is om het stikstofprobleem op te lossen.

Het kabinet wil in bepaalde gebieden sommige vormen van landbouw verbieden. Van der Plas (BBB) wijst erop dat de grond van boeren dan minder waard wordt. Ze waarschuwt dat de overheid de schade zal moeten betalen.

De minister antwoordt dat regels voor het gebruik van grond ook voor boeren belangrijk zijn. Ze helpen om de bodem en het water gezond te houden.

Gevolgen voor boeren

Bromet (GroenLinks-PvdA) vraagt de minister om duidelijkheid. Wat kunnen boeren verwachten? In de toekomst moeten sommige boeren hun manier van werken helemaal veranderen en zij moeten dat weten, vindt ze. Minister Van Essen wil eerlijk zijn, zodat boeren weten waarin ze moeten investeren.

Voor kleinere boeren is het soms lastiger om nieuwe technieken te gebruiken, aldus Koorevaar (CDA). Hij wil dat zowel kleine als grote boeren kansen krijgen voor innovatie. De minister vindt het belangrijk om alle ondernemers perspectief te bieden. Hij wijst erop dat kleinere boeren bijvoorbeeld kunnen samenwerken.

Dieren

Doorgefokte dieren, zoals kortsnuiten, hebben vaak veel problemen en pijn, constateert Kostić (PvdD). Zulke dieren fokken is al verboden. Kan er ook een verbod op de handel komen? Staatssecretaris Erkens zegt toe te kijken naar de mogelijkheden.

Wolven die voor problemen zorgen, kunnen nu worden afgeschoten. Graus (PVV) is daartegen. Hij vindt anticonceptie een betere oplossing. De staatssecretaris zegt dat het nu vooral belangrijk is om incidenten met wolven te voorkomen. Op de lange termijn wil hij wel naar anticonceptie kijken, maar op dit moment kan dat nog niet volgens de wet.

Ten Hove (Groep Markuszower) zegt dat sommige experts vinden dat er nog tien wolvenroedels bij moeten voor een gezonde populatie. Ze maakt zich zorgen. Wil de staatssecretaris dat ook? Er loopt nog een onderzoek naar gezonde wolvenpopulaties. De staatssecretaris wil dat afwachten.

De eerste termijn van de Kamer was op 11 maart. De Kamer stemt op 24 maart over de tijdens het debat ingediende moties en de begroting.

Zie ook:

Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
Kijk debatten terug via Debat Direct.