Advies van het Nationaal Burgerberaad Klimaat
12 november 2026, debat - De Kamer debatteert met minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei), minister Heerma (Binnenlandse Zaken) en staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) over het advies van het Nationaal Burgerberaad Klimaat.
Het Nationaal Burgerberaad Klimaat, bestaande uit 175 gelote Nederlanders, heeft geadviseerd over klimaatvriendelijker eten, spullen gebruiken en reizen. De aanbevelingen gaan onder meer over minder voedselverspilling, producten die langer meegaan, betere mogelijkheden voor reparatie, duurzamer vervoer en bewuster vliegen. Het doel is om de CO2-uitstoot te verminderen en duurzame keuzes toegankelijker te maken.
Aanbevelingen
We moeten de aanbevelingen van het burgerberaad serieus nemen, vindt Klos (D66). Het kabinet heeft niet alle voorstellen overgenomen, stelt hij vast. Hij spoort de bewindslieden aan om meer adviezen uit te voeren. Die adviezen wegen zwaar, vindt ook Teunissen (PvdD), ook omdat het burgerberaad breed is samengesteld. Kijk ook naar de geest van de aanbevelingen, zo benadrukt ze.
Het kabinet neemt niet alles over, erkent Bertram, maar steunt wel de richting: onafhankelijker en duurzamer worden.
Rechtvaardig klimaatbeleid
De vervuiler moet betalen, de kosten moeten passen bij iemands inkomen en maatregelen mogen niet leiden tot het mislopen van basisbehoeften. Deze principes zijn volgens Jumelet (CDA) belangrijk voor een rechtvaardig en sociaal klimaatbeleid. De nadruk ligt volgens hem nu vaak vooral op het eerste principe.
Van Veldhoven-van der Meer is het ermee eens dat mensen niet gestraft moeten worden als ze geen andere keuze hebben.
Fossiele subsidies
Een van de aanbevelingen is het afbouwen van fossiele subsidies, zodat er een eerlijke markt voor duurzame producten ontstaat. Van Oosterhout (PRO) spoort het kabinet aan om dit uit te voeren. Wat gaat het kabinet extra doen om fossiele subsidies af te schaffen, los van Europese maatregelen?
Ook Van Veldhoven-van der Meer is voor het afbouwen van fossiele subsidies. Maar het is volgens haar vaak effectiever om dat internationaal te regelen. Als voorbeeld noemt ze de belasting op brandstof voor de scheepvaart, waarover ze met buurlanden wil overleggen.
Europa
Müller (VVD) denkt dat het op verschillende punten beter is om op Europees niveau maatregelen te nemen. Zo zou Brussel meer haast kunnen maken met groene innovaties in de landbouw. En als voor producten in alle Europese landen dezelfde regels gelden, kunnen mensen spullen makkelijker repareren.
Kritiek
De uitkomst van het burgerberaad stond al bij voorbaat vast, zegt Kops (PVV), die kritisch is. Er zijn volgens hem miljoenen uitgegeven aan het formuleren van adviezen die simplistisch, moeilijk te begrijpen en niet passend zijn.
De mensen die deelnamen aan het burgerberaad, zijn in de ogen van Van Meijeren (FVD) misbruikt om destructief beleid wit te wassen. Het doel van het beraad was volgens hem om meer draagvlak te vinden voor de "heilige" energietransitie, voor het "peperdure en onzinnige" klimaatbeleid.
De deelnemers aan het Nationaal Burgerberaad Klimaat zaten aan weerszijden van het politieke spectrum, zegt minister Heerma, die juist positief is over het instrument. Het kan de politiek helpen om keuzes te maken bij moeilijke onderwerpen waar veel discussie over is, denkt hij.
De Kamer stemt op 17 november over de tijdens het debat ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct.