Plenair verslag
Tweede Kamer, 26e vergadering
Woensdag 18 november 2026
-
Begin10:15 uur
-
Sluiting0:00 uur
-
StatusOngecorrigeerd
Opening
Voorzitter: Krul
Aanwezig zijn leden der Kamer, te weten:
De voorzitter:
Ik open de vergadering van woensdag 18 november 2026.
Mededelingen
Mededelingen
Mededelingen
De voorzitter:
Ik deel aan de Kamer mee dat er geen afmeldingen zijn.
Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.
Begroting Asiel en Migratie 2027
Begroting Asiel en Migratie 2027
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van Asiel en Migratie (XX) voor het jaar 2027 (37020-XX).
Termijn inbreng
De voorzitter:
Ik heet de minister van Asiel en Migratie, wiens stoel nog warm is van gisteravond, denk ik, van harte welkom voor de begrotingsbehandeling van Asiel en Migratie. Dit is wetgeving. We gaan het aantal interrupties dus niet maximeren, maar ik geef de Kamer wel mee dat er vandaag nog drie andere debatten gepland staan, waaronder een andere begroting, dus ik vraag u wel om de interrupties kort en bondig te houden.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Ik wil graag beginnen met de eerste spreker van de zijde van de Kamer. Dat is mevrouw Westerveld. Zij spreekt namens de fractie van PRO.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Dank, voorzitter. Ik hoop dat iedereen een beetje geslapen heeft. En dat geldt natuurlijk helemaal voor de minister, die hier gisteravond laat nog zat en volgens mij ook best een heftig weekend achter de rug heeft.
Voorzitter. Afgelopen weekend begon ik aan het boek Oorlog overleef je nooit alleen, van Marjolein Visser. Zij gaf in 2024 een schrijfworkshop in Ter Apel. Wat ze daar zag, heeft haar zo aangegrepen dat ze er regelmatig terugkwam en het leven in die asielopvang van dichtbij meemaakte. In het eerste hoofdstuk beschrijft ze een gesprek met een buurvrouw die zich in negatieve zin uitlaat over wat zij "gelukzoekers" noemt. Marjolein schrijft daarover: "Terwijl zij praat, schieten de verhalen uit Ter Apel door mijn hoofd. Dat van Femya, die voor haar ogen kinderen levend zag verbranden. Het verhaal van de baby's die voor de ogen van Mahmoud door smokkelaars overboord werden gegooid. Over de handen die bij Lyam naar binnen drongen tijdens een nacht in de cel." Dan vraagt Marjolein Visser zich af: moet ik die verhalen wel vertellen?
Voorzitter. Ik begrijp die worsteling, maar het is ook precies waarom ik mijn bijdrage hier wel mee begin. Deze verhalen laten zien over wie het gaat, over wie ook dit debat gaat: het gaat over mensen die soms vreselijke dingen hebben meegemaakt. Als ik dan soms de ook harteloze woorden hoor in het politieke debat, dan voel ik nogmaals de behoefte om te benadrukken dat PRO staat voor solidariteit, voor medemenselijkheid en voor eerlijk beleid, en dat mensen die veilig terug kunnen snel duidelijkheid krijgen over hun procedure en dat mensen die bescherming nodig hebben zo snel mogelijk gaan bijdragen aan onze samenleving.
Voorzitter. Daarin staan we niet alleen; de meeste mensen in Nederland vinden dat mensen die vluchten voor oorlog en geweld, hier welkom zijn. Maar ik zie natuurlijk ook dat de meeste aandacht gaat naar rellen en naar intimidatie, soms van anti-azc-protesten. Ook daar ligt een grote verantwoordelijkheid voor ons parlement, om geweld af te keuren en om naast onze bestuurders, raadsleden en vrijwilligers te staan, de mensen in de uitvoering die zich inzetten voor een samenleving waarin we naar elkaar omkijken.
Voorzitter. Laat het maar meteen duidelijk zijn: dat de asielketen is vastgelopen, komt niet door vluchtelingen; die onrust komt door slecht beleid. Want terwijl het aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt, licht aan het dalen is, zijn er opvanglocaties afgebouwd, is er bezuinigd op COA en IND en zitten gemeenten in onzekerheid. De gevolgen zien we in beleid, maar die zien we ook in de harde cijfers. Waar de gemiddelde wachttijd in 2022 nog 31 weken was, liep die dit jaar al op tot 127 weken. En waar in 2021 18.000 mensen aan het wachten waren op een beslissing van de IND, zijn dit er nu 48.000. Meer dan 25.000 mensen wachten al langer dan 15 maanden in onzekerheid.
Voorzitter. Voor wie vindt dat er te veel geld gaat naar asiel: zo veel mensen laten wachten terwijl ze niet mogen werken, dat is pas duur. Mensen slepen van plek naar plek, dat is pas duur. En noodopvang, dat is pas duur. Niet voor niets kreeg minister Faber een tik op de vinger van de Rekenkamer, die becijferde dat er een miljard over de balk werd gesmeten voor die dure noodopvang.
Voorzitter. Wij zien in deze begroting eindelijk het begin van een stabiele financiering, die kan zorgen voor rust in de asielketen. We zien ook de inspanningen van deze minister om die Spreidingswet uit te voeren. Tegelijkertijd zien we een nieuwe bron van onrust, namelijk de enorm lange wachttijden voor mensen die voor de invoering van het Migratiepact op 12 juni een asielaanvraag hebben gedaan. Die voortdurende onzekerheid zorgt weer voor nieuwe onrust. Vindt de minister het eerlijk om deze mensen weer onderaan de wachtlijst te plaatsen? Is het mogelijk om gezinnen en kinderen die voor 12 juni een aanvraag hebben gedaan, eerder te behandelen? Dan heb ik het met name over kinderen die in de crisisnoodopvang zitten. Ik vertel meteen waarom dat nodig is. 7.000 kinderen zitten in die noodopvang. Ik vind dat op geen enkele manier acceptabel. Dit zorgt voor langdurige schade aan kinderen en is in strijd met het Kinderrechtenverdrag. Dat er nog steeds geen oplossing is gevonden, legt een pijnlijke dubbele standaard in Nederland bloot. Het is goed dat met de eerste reactie op het OVV-rapport de eerste stappen zijn gezet naar verbetering, maar ik mis nog de concrete actie en urgentie. Ik noem als voorbeeld de opvang op de boot Silja in Rotterdam, waar zo'n 600 kinderen verblijven. Huisartsen slaan alarm over de onveilige situatie. Ze waarschuwen voor hersenschade en verstoorde emotionele ontwikkeling door de voortdurende stress. Besef ook dat het hier gaat over kinderen die vaak een zware en traumatische tocht achter de rug hebben.
Voorzitter. Ik heb een paar vragen. Ik wil de minister vragen wat het concrete plan is. Hoelang verblijven deze kinderen op de Silja? Is daar een maximale termijn voor? Klopt het dat het contract dit jaar afloopt? Zo ja, wat gaat er dan gebeuren? Is de minister het met ons eens dat de Spreidingswet noodzakelijk is om het gesleep met kinderen in de noodopvang te stoppen? Wanneer komt de reactie van de minister op de uitspraken van de Raad van State, die vindt dat Nederland meer rekening moet houden met het belang van kinderen in de asielprocedure?
Voorzitter. Wil de minister ook met zijn collega van VWS zorgen dat de hulp aan deze kinderen beter wordt? Al die verhuizingen hebben namelijk niet alleen impact op de kinderen, maar ook op leraren en op hun klasgenoten. Ze hebben ook een ander gevolg. Als kinderen die op de wachtlijst staan voor jeugdzorg moeten verhuizen naar een andere gemeente, komen ze opnieuw onderaan de wachtlijst terecht. Al jaren geleden is er een motie van collega Podt van D66 aangenomen die vraagt om betere psychosociale hulp voor kinderen. Die financiering is echter niet structureel geborgd. Ik lees ook dat in 2028 75% van die hulp gaat wegvallen met de huidige begroting. Waarom wordt dat niet geborgd?
De heer Ceder (ChristenUnie):
Wat betreft de Spreidingswet vind ik het goed dat de minister staat voor zijn zaak. Het is belangrijk dat we de gemeenten in met name het noorden en oosten kunnen ontlasten. Vanuit verschillende gemeenten waar de discussie over de Spreidingswet speelt, krijg ik geregeld het geluid terug dat zij het wel willen, maar dan wel op een manier die past bij hen, bij de politieke draagkracht en bij de draagkracht van de gemeente, het dorp of de stad. Een van die zaken is bijvoorbeeld kleinschalige opvang, dus niet één groot complex, waarbij je op een creatieve manier zorgt dat je een x-aantal mensen kan opvangen. Ik ben benieuwd hoeveel flexibiliteit mevrouw Westerveld ziet om tegemoet te komen aan gemeenten die wel willen, maar ook te maken hebben met het ingewikkelde politiek-bestuurlijke draagvlakvraagstuk. Ik zou namelijk graag willen dat de Spreidingswet werkt en dat er genoeg plek is. Zoals u zegt, is wat we nu doen krankzinnig, ook qua geld. Maar laten we wel de flexibiliteit opzoeken. Daarmee helpen we ook de bestuurder.
De voorzitter:
Meneer Ceder, deze interruptie was 1 minuut en 15 seconden. Dat is echt te lang voor de rest van de dag, dus laten we proberen dat korter te houden.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Het is wel een hele terechte interruptie. Ik herken dit namelijk ook. Er zijn natuurlijk verschillende categorieën. Een aantal gemeenten willen echt niet. Die zijn daar trots op en hebben dat ook in hun gemeentelijke akkoord opgeschreven. Laten we heel duidelijk zijn: zij moeten de wet ook gewoon uitvoeren, om andere gemeenten te ontlasten. Er zijn ook gemeenten die ertegen aanlopen dat het een tijd duurt voordat vergunningen op orde zijn. Er zijn ook gemeenten die nog steeds in onderhandeling zijn met het COA. Die willen wel, maar het lukt hun niet op de hele korte termijn. Ik hoop vooral dat er vaart gemaakt gaat worden en dat er versnelling kan komen in dat proces. Er zijn ook een behoorlijk aantal gemeenten die op hun eigen manier aan de gang willen en die aangeven dat een bepaalde groep mensen beter bij hen past dan een andere. Heel vaak gaat het dan over gemeenten die aangeven dat gezinnen met jonge kinderen wel welkom zijn en andere groepen niet. Dat zorgt dat het COA iedere dag opnieuw die puzzel moet leggen: wie verhuizen we nou naar welke locatie? Dat vind ik ingewikkeld. Als heel veel gemeenten aangeven dat bijvoorbeeld alleen gezinnen met jonge kinderen welkom zijn of alleen een andere doelgroep welkom is, dan zorgt dat voor een enorme puzzel aan de uitvoeringskant.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Die puzzel erken ik. Daarom stel ik die vraag aan PRO. Erkent u dat het inderdaad ingewikkeld is, maar dat het in ieder geval het proberen waard is om te kijken of je die puzzel met elkaar kan leggen? Of sluit u uit dat gemeenten categoriaal kunnen aangeven in welke samenstelling zij bereid zijn om bij te dragen aan de totale opgave van de Spreidingswet?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Zolang de tekorten in de opvang zo groot zijn, denk ik dat iedere mogelijkheid aangegrepen moet worden om daar mensen te huisvesten. Afgelopen weekend kreeg ik bijvoorbeeld nog een e-mail van iemand die bezig is om een pilot op te zetten in Eindhoven om het COA te ontlasten. Die persoon is daar met de gemeente in gesprek en vraagt ook aan ons wat wij kunnen doen om dit soort initiatieven te ondersteunen. We hebben hier al een aantal keren gesproken over andere initiatieven — meneer Van Dijk van de SGP is daar ook hard mee bezig — om te zorgen dat mensen als gastgezin willen fungeren. Takecarebnb en Thuis in Oss worden hier vaker genoemd. Ik hoop dat we veel meer van dit soort initiatieven van mensen, van particulieren, maar ook van kerken die hun pastorieën openzetten — ik vind het echt fantastisch dat ze dat doen — kunnen ondersteunen. Ik hoop dat we alle zeilen daarvoor gaan bijzetten.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dat onderschrijf ik volledig. Ook ik vind het fantastisch dat kerken hun deuren openen en dat gastgezinnen dit doen. Dat onderschrijf ik. Ik krijg terug dat dit ook vraagt om een flexibele houding vanuit de Kamer. Er wordt vaak gezegd: wij willen opvang, maar dit zijn onze voorwaarden. Daarbij wordt gedacht aan draagkracht en draagvlak bij de achterban die mensen vertegenwoordigen. Wil PRO ook kijken waar die grenzen liggen? Ik denk dat je dan ook veel meer goodwill in de samenleving wakker kunt maken. Dat zou ik graag ondersteunen.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ja.
De heer Ceulemans (JA21):
Ik hoor mevrouw Westerveld tot nu toe alleen maar over hoe de opvang in Nederland beter vormgegeven moet worden en moet worden uitgebreid: het is te sober, het moet op landlocaties, want boten deugen niet en er moet worden voldaan aan de Spreidingswet, want gemeenten moeten hun verantwoordelijkheid nemen, zoals dat in dat jargon heet. Mijn vraag aan mevrouw Westerveld is heel simpel: vindt zij dat het met de huidige instroom houdbaar is? Afgelopen week zijn er weer ongeveer 900 asielzoekers ons land binnengekomen. Is deze instroom houdbaar, of zijn er zaken die mevrouw Westerveld aan de instroom wil doen, in plaats van alleen het verspreiden van de lasten over het land?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik heb net in mijn bijdrage aangegeven dat we een dalende trend zien in het aantal mensen dat binnenkomt. Ik begrijp heel goed wat de heer Ceulemans zegt. Ik zou liever willen dat er minder mensen Nederland binnenkomen, want dat betekent dat er elders in de wereld minder oorlogen, minder rampen enzovoorts zijn. Dat is volgens mij het punt waarop wij verschillen met rechtse partijen. Wetenschappers geven heel duidelijk aan: je hebt als Nederland eigenlijk maar heel weinig te zeggen over het aantal mensen dat binnenkomt, omdat dat in hele grote mate samenhangt met wat er elders in de wereld gebeurt. Ik zie dat rechtse partijen massaal willen bezuinigen op ontwikkelingshulp. Dat vind ik dan een dubbele standaard.
De heer Ceulemans (JA21):
Mevrouw Westerveld zegt dat we een dalende trend zien, maar het hele probleem is dat we helemaal geen dalende trend zien. De instroom is op dit moment even hoog als, zo niet hoger dan in de weken voorafgaand aan de implementatie van het Europese Migratiepact, dus over welke dalende trend heeft mevrouw Westerveld het? Tegelijkertijd zegt ze dat je als land eigenlijk weinig invloed hebt op hoeveel mensen er naar je toe komen. Waarom zien we dan in de ene na de andere Europese lidstaat — neem bijvoorbeeld België — de instroom wel fors dalen? Ik herhaal dus mijn vraag: is mevrouw Westerveld, los van al het beleid dat zij nu weer op de gemeenten wil afwentelen, met die hele uitbreiding van opvang en al die lasten die zij bij gemeenten over de schutting wil gooien, bereid om ook maar iets te doen aan instroombeperking?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Er wordt ongelofelijk veel gedaan aan instroombeperking. Kijk maar naar bijvoorbeeld het Europees Asiel- en migratiepact, waarvoor wij de implementatiewet afgelopen zomer hebben besproken en die afgelopen zomer is ingegaan. Dat is de grootste wijziging in het stelsel in de afgelopen 30 jaar. Ik zou meneer Ceulemans willen vragen om de asielcijfers gewoon eens na te kijken op de website van de IND. Ik kan de cijfers erbij pakken. In 2023 bedroeg het aantal eerste asielaanvragen bijna 38.377. In 2025 waren het er 24.000. Het aantal nareizigers was in 2023 10.125; in 2025 was dat 16.496.
Aan de vraag van de heer Ceulemans of wij meer willen doen aan instroombeperkende maatregelen gaat de veronderstelling vooraf dat dit soort maatregelen bijdragen aan een daling van het aantal mensen dat hiernaartoe komt. Daar zou best iets van waar kunnen zijn, maar het grootste deel van de mensen die hier komen, komt hier vanwege omstandigheden elders. Daar zit ons verschil van mening in.
De voorzitter:
Afrondend.
De heer Ceulemans (JA21):
Ja, tot slot, afrondend. Mevrouw Westerveld spreekt zichzelf enorm tegen. Ze zegt dat we met het Migratiepact de grootste stelselwijziging in jaren achter de rug hebben en dat we een dalende trend zien, maar als ik dan doorvraag over die dalende trend, komt ze met cijfers van jaren geleden. Het hele punt is dat de implementatie van het Migratiepact niet tot een dalende trend heeft geleid. Dat is het grote probleem. Ik vind het onbegrijpelijk dat een partij als PRO hier op zegt te komen voor Nederlanders met een smalle beurs, bijvoorbeeld Nederlanders die zijn aangewezen op een sociale huurwoning. Kennelijk vindt PRO het acceptabel dat een op de drie vrijkomende sociale huurwoningen naar statushouders gaat. Dat is allemaal het gevolg van instroom. Dat is allemaal het gevolg van een trend waar mevrouw Westerveld op geen enkele manier afbreuk aan wil doen, die ze op geen enkele manier wil stuiten, anders dan het verdelen van de last over het hele land. Dat vind ik op mijn beurt stuitend.
Mevrouw Westerveld (PRO):
In deze vraag zit een aantal onwaarheden. Ik zal daar niet verder op ingaan, maar de manier waarop we hier worden neergezet klopt niet. Die is ook in tegenspraak met wat ik net zelf heb gezegd. Ik geef aan dat wij hopen dat het aantal mensen omlaaggaat, omdat dat betekent dat het beter gaat met de wereld. Ik geloof niet dat het Nederlandse beleid er echt voor kan zorgen dat we een substantiële daling krijgen, want als er elders in de wereld een oorlog uitbreekt, dan komen mensen naar Europa toe. Dat is gewoon de harde werkelijkheid die we al tientallen jaren zien. Je kan dan twee dingen doen: je kan daarvan wegkijken of je kan nadenken over hoe wij de opvangcapaciteit zo op orde brengen dat wij ervoor zorgen dat mensen die hier komen zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen. Dat gaf ik ook al in mijn inleiding aan.
Mevrouw Vondeling (PVV):
Mevrouw Westerveld heeft het erover dat we er eigenlijk niets aan kunnen doen dat al die tienduizenden asielzoekers naar Nederland komen. Hoe verklaart mevrouw Westerveld het dan dat meer dan 96% van al die asielzoekers in Nederland aankomt via een veilig land als België of Duitsland? Vaak hebben ze nog zes of zeven andere veilige landen in Europa doorgereisd voordat ze in Nederland zijn. Hoe kunt u dan nog spreken over vluchtelingen?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik heb net niet gezegd dat we er helemaal niets aan kunnen doen. Zullen we een beetje uitkijken en elkaar geen woorden in de mond leggen in dit debat? Ik heb aangegeven dat de grootste invloed op de aantallen mensen die naar Europa komen te maken heeft met de situatie in de rest van de wereld. Dat is wat ik heb aangegeven. Dan de vraag. De vraag is hoe het kan dat mensen zo veel landen doorreizen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. De bedoeling is dat mensen asiel aanvragen in het eerste land in Europa waar ze binnenkomen. We weten denk ik allemaal dat dat al tientallen jaren niet goed genoeg gebeurt.
Mevrouw Vondeling (PVV):
Ik hoor allemaal constateringen, maar de vraag is dan: waarom gebeurt dat? Nou, ik zal u vertellen waarom dat gebeurt. Dat gebeurt omdat het in Nederland allemaal iets te goed geregeld is. Asielzoekers krijgen meer dingen voor elkaar dan Nederlanders. Statushouders krijgen met voorrang op Nederlanders een woning. Deze minister is alleen maar bezig om voldoende bedden te regelen in de opvang. U werkt daar ook aan mee. Dat is de reden dat gelukzoekers Nederland uitkiezen. Dus uw verhaal dat het hier gaat om allemaal mensen die vluchten voor oorlog en geweld is pertinent niet waar. Meer dan 96% van de asielzoekers is door meerdere veilige landen naar Nederland gereisd en is dus geen vluchteling.
De voorzitter:
Ik heb eigenlijk veel liever dat u een vraag stelt.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik wil hier wel op reageren?
De voorzitter:
Nee, dat hoeft niet. Meneer Russcher.
De heer Russcher (FVD):
Ik vind het eigenlijk allemaal een beetje geneuzel in de marge. 2023, 2024, 2025 kenden 30.000, 40.000 en 50.000 asielzoekers. In de laatste vijftien jaar is Nederland netto gegroeid met 1,5 miljoen inwoners, uitsluitend door immigratie. Dat zijn de aantallen waarover we het hebben. Ik mis bij PRO een beetje het gevoel van welke problemen dit in Nederland oplevert, bijvoorbeeld als we kijken naar het aantal seksuele misdrijven en de bevolkingsgroepen die daarin oververtegenwoordigd zijn. Syriërs: 4,5 keer. Eritreeërs: 7,5 keer. Irakezen: 8,5 keer. Afghanen: 11 keer. Somaliërs zijn 20 keer vaker vertegenwoordigd wat betreft seksuele misdrijven dan autochtone Nederlanders. Erkent PRO dit? Erkent PRO überhaupt dat de massale immigratie gigantisch veel problemen oplevert?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Er zitten een aantal veronderstellingen in deze vraag. Ik vind het ook wel heel bijzonder dat een Kamerlid van Forum voor Democratie mij hier vragen durft te stellen over seksuele misdrijven. Als we kijken naar wat er binnen Forum voor Democratie gebeurt, zou ik u willen vragen daar ook eens aandacht voor te hebben. De meeste seksuele misdrijven worden gepleegd door jongemannen. Ja, dat erken ik. Daar moeten we heel hard wat aan doen. Dat geldt voor alle mannen, in Nederland en in de rest van de wereld. Dat geldt overigens ook voor vrouwen die seksuele misdrijven plegen. Seksuele misdrijven moeten we keihard aanpakken. We moeten daar heel veel beleid op inzetten en we moeten vooral de slachtoffers helpen. Ik mis Forum voor Democratie overigens ook in debatten over seksuele misdrijven in de brede zin van het woord en over hulp aan slachtoffers. Voor iemand die slachtoffer is van een seksueel misdrijf maakt het niet uit wat de achtergrond is van die persoon. Wat wel uitmaakt, is dat er hulp komt.
De heer Russcher (FVD):
Ik hoor geen antwoord op mijn vraag. Nogmaals: Syriërs vierenhalf keer vaker dan een autochtone Nederlander, Eritreeërs zevenenhalf keer, Afghanen elf keer, Somaliërs twintig keer. Dat zijn toch gewoon de cijfers? Dat zijn de problemen waar Nederland mee te maken krijgt door de massale immigratie. Ik kan alleen maar concluderen dat PRO hiervan weg blijft kijken.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Er worden hier cijfers genoemd buiten een enorme context. Daar wens ik verder niet op in te gaan.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Een op de vijf mensen die hun eerste sociale huurwoning krijgen, is een statushouder. Die krijgen voorrang, alleen maar om het feit dat ze statushouder zijn. Dat is dan de urgentie. Vindt mevrouw Westerveld ook niet dat dit oneerlijk is tegenover mensen in Nederland die misschien al tien, vijftien jaar op een wachtlijst staan, een gescheiden moeder of vader die een huis nodig heeft met hoge urgentie? Wat vindt mevrouw Westerveld daarvan?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik vind dat hartstikke oneerlijk. Ik vind het oneerlijk voor iedereen die een woning zoekt in Nederland dat die persoon geen woning kan vinden. Wat daar ook een oorzaak van is, is dat er de afgelopen jaren veel te weinig is gebouwd. Over een paar weken zijn hier de begrotingsdebatten over wonen. Dan gaan we hier ongetwijfeld over door. Ik vind het voor iedereen die in Nederland een woning zoekt en die niet kan vinden, om welke reden dan ook, oneerlijk. Ik begrijp dat personen boos zijn en dat ze dat heel oneerlijk vinden.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dat er te weinig wordt gebouwd wordt altijd op het stikstofprobleem gegooid, maar er is in de afgelopen jaren veel te weinig gebouwd, onder andere door de opgelegde extra regelgeving, onder meer om meer duurzaam te bouwen. Daardoor kunnen bouwers eigenlijk gewoon niet bouwen. Het is voor hen te duur om te bouwen. Die mensen moeten ook een inkomen verdienen. Dat is de grootste reden waarom er te weinig gebouwd is. Die regels, die allemaal worden opgelegd, komen vaak van de partijen aan de linkerkant, terwijl er altijd wordt gewaarschuwd: pas op, want dit gaat gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de woningbouw. Is mevrouw Westerveld het daarmee eens?
De voorzitter:
Ik heb erg veel zin in het begrotingsdebat Volkshuisvesting, maar ik heb nog meer zin in het begrotingsdebat Asiel en Migratie.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Natuurlijk ben ik het hier niet mee eens. Wat ik ingewikkeld vind, ook aan dit debat, is dat er allerlei problemen worden genoemd en er dan wordt gewezen naar vluchtelingen die de schuld hebben, mensen die nog nooit een voet in Nederland hebben gezet die de schuld hebben of linkse partijen die de schuld hebben, terwijl mevrouw Van der Plas zelf in het vorige kabinet zat, terwijl we de afgelopen jaren alleen maar rechtse kabinetten hebben gehad. Ik vind het dan best ingewikkeld om een debat te hebben over de begroting van Asiel en Migratie en het dan te hebben over allerlei andere problemen en dan te zoeken naar wie daar de schuldigen van zijn. Ik pas ervoor om dat debat hier te voeren.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Voorzitter, u zegt net: het is een asiel- en migratiedebat, maar mevrouw Westerveld komt zelf met het bouwen. Daar kan ik gewoon op reageren, neem ik aan. Anders wordt het wel heel erg vernauwd, want alles hangt met elkaar samen.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Zeker.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Maar ik kom terug op de statushouders. Tegen mensen in Nederland die een huis zoeken en om wat voor reden dan ook urgentie hebben wordt vaak gezegd: u kunt gewoon bij vrienden en familie logeren, dus u kunt gewoon onderdak vinden. Maar statushouders in Nederland hebben hier vaak al vrienden en familie wonen. Vaak is dat ook een reden voor mensen waarom ze graag naar Nederland willen komen. Zouden die mensen dan niet ook gewoon hetzelfde te horen moeten krijgen "ga maar bij vrienden en familie wonen, totdat u op de lijst bent gestegen en in aanmerking komt voor een woning"? Het kan toch niet zo zijn dat Nederlandse mensen dat te horen krijgen en een statushouder gewoon een woning krijgt omdat hij statushouder is, alleen maar omdat hij statushouder is? Dat kan toch niet?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Mensen krijgen niet zomaar een woning. Maar ik proef in deze vraag wel de vooronderstelling dat mensen zomaar een woning krijgen. Het dilemma is natuurlijk dat we veel te weinig woningen hebben in Nederland. Het aantal statushouders dat sociale huur krijgt is al heel lang een dilemma. Dat weten we al heel lang. Die cijfers zijn niet veranderd. De enige oplossing daarvoor is dat er meer gebouwd gaat worden. Dat is de afgelopen jaren te weinig gebeurd. Daar worden hele grote groepen mensen het slachtoffer van. Ik vind het echt heel ingewikkeld om dan te wijzen naar vluchtelingen en statushouders, mensen die een reden hebben om in Nederland te blijven, en te doen alsof zij daar de schuld van zijn. Daarmee maken we volgens mij de polarisatie in dit land groter, omdat we wijzen naar een groep die er niets aan kan doen. Ik vind dat politici verantwoordelijk zijn voor het beleid en dat politici verantwoordelijk zijn voor het feit dat er de afgelopen jaren in Nederland veel te weinig is gebouwd. Laten we nu geen groepen mensen die een woning zoeken, tegen elkaar uitspelen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik was gebleven bij de psychosociale hulp. Ik ga door met de geplande sluiting van Veldzicht, waar gespecialiseerde transculturele zorg wordt geboden aan mensen die zware problemen hebben. Als Veldzicht wordt gesloten zonder dat er alternatieven zijn, houd ik mijn hart vast. Want het gaat over mensen die intensieve zorg nodig hebben, mensen die wanhopig zijn en forse psychische problemen hebben. Als dat zo is en er is geen vangnet, dan kan dat ertoe leiden dat ze in hun onmacht zichzelf of een ander wat aandoen. Daarom is mijn oproep aan de minister: zorg voor een alternatief voordat Veldzicht sluit. Als dit misgaat, zie ik de krantenkoppen al voor me. Dan zie ik ook berichten van een aantal collega's in deze zaal voor me. Dat moeten we te allen tijde voorkomen.
Het ging net al even over mensen die zorgen voor overlast. Ik weet dat gemeenten zoals Utrecht en Arnhem een integrale aanpak hebben ontwikkeld. Zij investeren in stevige netwerken rondom jongeren, waarbij professionals op allerlei terreinen — we hebben het over voogden, coaches, het onderwijs, de politie — samen optrekken. Gemeenten lopen ertegen aan dat zij de kosten zelf moeten betalen. Mijn vraag aan de minister is wat hij kan doen om deze gemeenten beter te ondersteunen.
Voorzitter. Het meest recente nieuws. Maandagmiddag kwam naar buiten dat Nederland asielzoekers wil uitzetten naar Rwanda. Dat is een land waar ze over het algemeen nog nooit zijn geweest. Dat wordt eufemistisch een "terugkeerhub" genoemd. Ik heb al gezegd dat ik die term misleidend vind, want het gaat niet om terugkeer; het gaat om het dumpen van mensen. Het is een symboolmaatregel die mensenrechten schaadt, die duur is, die ineffectief is en die de deur openzet naar extreemrechts.
De heer Boomsma (JA21):
Dit vind ik wel heel merkwaardig zware aantijgingen. Dit is een voorstel van meerdere Europese landen, waaronder Nederland. Zeggen dat de minister de deur openzet voor extreemrechts vind ik echt kant noch wal raken. Ik zou mevrouw Westerveld willen verzoeken om dat terug te nemen.
Mevrouw Westerveld (PRO):
De tendens die we nu in Europa zien, is dat er steeds meer xenofobie is. Er is steeds meer vreemdelingenhaat. Ik vind dat een ernstige ontwikkeling. Ik vind dat we te allen tijde moeten staan voor mensenrechten. Het is helemaal niet mijn bedoeling om de minister onder vuur te nemen, maar ik wil wel zwaar aanzetten dat wij vinden dat mensenrechten te allen tijde worden geborgd en dat ik mijn hart vasthoud als dit voorstel erdoorheen komt. Ik denk ook dat het geen stand houdt bij de rechter.
De heer Boomsma (JA21):
Dan dat punt. Hoe komt mevrouw Westerveld erbij dat mensenrechten zouden worden geschonden van deze mensen? Er worden gewoon afspraken gemaakt. Die zijn uitgebreid uit de doeken gedaan in alle informatie die we hebben gekregen. Er worden goede afspraken gemaakt. Het kan ook prima. Of suggereert mevrouw Westerveld dat het in een land als Rwanda, in Afrika, onmogelijk is om mensenrechten te beschermen?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Er wordt een deal gemaakt met een autoritair regime, dat bijna geen kritiek tolereert en dat media censureert. Daarbij is het nog maar de vraag of mensenrechtenorganisaties in dat land autonoom kunnen werken. Ik heb nog onvoldoende antwoorden over het toezicht op wat er gebeurt in dat land. Uit de brief kan ik ook niet opmaken hoe wordt gegarandeerd dat er onderwijs en zorg wordt gegeven. Ik heb daar grote zorgen over, omdat er met veel bombarie een deal wordt aangekondigd, waarin ik nog nergens een zekerheid zie dat mensenrechten worden gewaarborgd. Dat vind ik zorgwekkend. Ik vind dat wij in dit parlement ook te allen tijde ervoor moeten zorgen dat mensenrechten worden gewaarborgd en ik vind dat we verantwoordelijk zijn voor deals die wij sluiten met andere landen. We zijn dus ook verantwoordelijk voor wat er gebeurt met de mensen die daar komen.
De heer Boomsma (JA21):
Tot slot. Ik vind het buitengewoon betuttelend, om niet te zeggen denigrerend, richting Afrikaanse landen om te veronderstellen dat het onmogelijk is om daar afspraken mee te maken om de mensenrechten te beschermen. Ik vind dat echt verwerpelijk. Daar wonen ook heel veel mensen. Er kunnen ook asielzoekers komen uit Rwanda, die worden afgewezen. Die gaan gewoon terug naar Rwanda. Zou dat dan ook niet meer kunnen? De consequentie van de gedachtegang van mevrouw Westerveld is dat je mensen alleen in Europa kunt opvangen en dat in de hele rest van de wereld mensenrechten worden geschonden, waardoor het onmogelijk is om daar te wonen en om er mensen naar terug te sturen. Ik vind dat eigenlijk niet passend.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Daar neem ik afstand van. Dat is niet wat ik heb gezegd. We hebben er een land uit gehaald waar nu een deal mee is gesloten. Daar heb ik zorgen over. Dat zegt helemaal niets over alle andere landen in Europa.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Er wordt al jaren gesproken over een terugkeerhub, maar het lijkt nu concreter te worden. Dat zijn legitieme zorgen van mevrouw Westerveld. Maar ik probeer toch het standpunt van PRO helder te krijgen. Vindt u een deal waarbij de mensenrechten niet gewaarborgd zijn, onacceptabel, of vindt u principieel dat mensen die uitgeprocedeerd zijn, ook op een andere plek binnen de Nederlandse grenzen gehuisvest kunnen worden, zodat daar gewerkt kan worden aan hun terugkeer? Is het voor u een principieel punt of gaat het voor u om de mensenrechten, die volgens u niet gewaarborgd zijn in deze specifieke deal?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik begrijp de vraag, maar ik vind het wel ingewikkeld om daar antwoord op te geven, omdat ik dan iets moet zeggen over als-dansituaties, terwijl het nu specifiek gaat om een deal met Rwanda. Ik wil daar nog wel iets bij zeggen, want er is in de afgelopen jaren natuurlijk vaker geprobeerd om deals te sluiten met andere landen. Vaak zijn die pogingen mislukt en dat had vaak te maken met óf de mensenrechtensituatie, óf dat landen zoals Engeland door de rechter worden teruggefloten, óf dat andere landen zaken van Nederland vragen waar wij als parlement of waar de bewindspersonen niet achter kunnen staan. Er is dus heel vaak geprobeerd om dit soort deals te maken. Heel vaak zijn die niet gelukt, maar mijn kritiek gaat nu specifiek over de deal waar we maandag over werden geïnformeerd.
De voorzitter:
De antwoorden mogen ook iets korter.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dit vind ik wel ingewikkeld, want de in potentie grootste partij van het land kan geen duidelijkheid geven of zij buiten Nederland aan terugkeer werken principieel een probleem vindt of dat ze het problematisch vindt als het niet gekoppeld is aan een basisstandaard van mensenrechten. Dat is toch wel een wezenlijk verschil. Ik kan u volgen als het erom gaat dat elke deal, met welk land dan ook, aan de minimale standaarden van humanitaire verdragen en mensenrechten moet voldoen. Daarin kunnen we elkaar helemaal vinden. Maar het lijkt alsof mevrouw Westerveld en PRO er een principieel punt van maken dat iedere persoon die uitgeprocedeerd is, alleen vanuit Nederland uitgezet zou kunnen worden en dus principieel niet vanuit een ander land. Ik probeer erachter te komen of dát het standpunt is van PRO.
Mevrouw Westerveld (PRO):
In principe zijn wij er niet voor dat mensen gaan naar een land waar ze nooit eerder voet aan de grond hebben gezet en vinden wij ook dat er veel meer aandacht moet uitgaan naar zorgen erover dat we in Nederland eindelijk eens de opvangcapaciteit maar ook de doorlooptijden op orde krijgen. Ik begon net over mensenrechten, maar ik heb ook nog een aantal andere vragen aan de minister, bijvoorbeeld over de kosten hiervan. Ik begrijp dus niet zo goed waar ik nou verder op zou moeten reageren, omdat ik hier specifiek inga op wat wij hebben gelezen in die brief over Rwanda. Daar hebben wij vragen over, onder meer over de mensenrechtensituatie.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Ja, tot slot. Het is wel relevant, want PRO, een pro-Europese partij, lijkt hier voor te sorteren op een collectief Europees standpunt, al moeten we natuurlijk eerst kijken hoe de stemmingen gaan. Maar het lijkt erop dat PRO als grootste partij voorsorteert op een andere weging inzake terugkeerhubs of de mogelijkheid om vanuit een plek buiten het eigen grondgebied een terugkeer mogelijk te maken. Daarom vind ik het relevant. Ik kan u goed volgen dat elke deal, waar dan ook ter wereld, of het in Rwanda is of in België, aan minimale standaarden moet voldoen. Ik heb zelf ook vragen over Rwanda. Maar ik meen te bespeuren, en volgens mij bevestigt u dat, dat PRO, ongeacht of het om Rwanda of België of Curaçao gaat, sowieso vindt dat alleen vanuit Nederlands grondgebied teruggestuurd kan worden. Dat zou volgens mij voorsorteren op een punt dat volgens mij haaks staat op de Europese beweging. Dat probeer ik bevestigd of ontkracht te krijgen.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik reageer hier specifiek op de brief van maandag. We hebben het hier nu over "terugkeerhubs", maar eigenlijk zijn het natuurlijk uitzetcentra, en wij hebben er ook vragen over in hoeverre dat effectief is. Daarom stel ik dadelijk ook vragen over wat dat nu kost. Maar ook in verschillende evaluatierapporten die er liggen, wordt altijd gezegd: investeer in duurzame relaties met de landen waar mensen vandaan komen. Zorg daar nou eens voor. Zorg ervoor dat mensen daar perspectief hebben. Volgens mij is dat een veel effectievere methode om mensen die uitgeprocedeerd zijn uiteindelijk te begeleiden naar het land waar ze vandaan komen.
De heer Ellian (VVD):
Ik wilde eigenlijk niks zeggen, maar ik ga dat wel doen. Mevrouw Westerveld begon haar betoog met: let op je woorden in dit debat, want het gaat over mensen. Ik heb even heel precies geluisterd en zij zegt net dat je de deur openzet naar extreemrechts als je voor de terugkeerhub in Rwanda bent. Ik laat me dat niet aanpraten, hoor. Ik vond de interrupties van de collega's van JA21 mild. Je kunt prima voor zo'n terugkeerhub zijn, omdat we proberen voor mensen die geen recht hebben op verblijf hier en weigeren mee te werken naar nette maatstaven iets buiten de Europese grenzen op te zetten. Ik vraag heel precies: naar wie zet je deur open? Waarom zegt mevrouw Westerveld dat ik, het CDA en andere partijen de deur openzetten naar extreemrechts?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik had het over symboolmaatregelen. Als het gaat om het debat in deze Kamer en om hoe dat debat gaat, weet meneer Ellian net als ik dat het debat steeds heftiger en feller wordt en dat ik ook zie dat er steeds meer symboolmaatregelen zijn die niet effectief mensen helpen, maar waarvan ik wel merk dat die de overhand krijgen, ook in de samenleving. Daar wil ik voor waarschuwen. En ik … Ik laat het daarbij.
De heer Ellian (VVD):
Toch even. Dan zou mevrouw Westerveld in het vervolg wat betreft mensen hier die zo'n terugkeerhub inhoudelijk een goed idee vinden, moeten uitkijken … Overigens vinden de collega's van mevrouw Westerveld in Denemarken dit een goed idee. Die werken als eerste dit plan uit, dus het heeft niets te maken met wat je politieke achtergrond is. Je kunt dit een goed idee vinden omdat je vindt dat mensen die geen recht hebben op verblijf hier op een nette manier in een ander land in een centrum kunnen blijven. Het heeft niets te maken met het openzetten van de deur naar extreemrechts. Nogmaals, staat mevrouw Westerveld achter die woorden, of niet?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik heb die net gezegd en ik heb net uitgelegd waarom ik dat vind.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Ellian (VVD):
Ik hou het kort, voorzitter, want u houdt ons terecht kort.
Waarvan akte, zeg ik dan. Ik hoop dus dat iedereen meekijkt, dus waarvan akte. Er wordt hier over van alles gedebatteerd, maar ik moet nu dus pikken dat PRO mij "extreemrechts" noemt, want zo ervaar ik het. Oké, waarvan akte. Ik zal het onthouden. Wij zijn voor die terugkeerhub. Ik weet dat een aantal mensen hier die daar ook voor zijn niet extreemrechts zijn, maar Nederland beter willen maken door mensen die geen recht hebben op verblijf hier naar een nette plek terug te sturen. Ik vind het ver gaan wat mevrouw Westerveld hier doet.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Gelukkig heb ik de heer Ellian dan ook niet "extreemrechts" genoemd, niet in dit debat en niet in vorige debatten. Ik heb letterlijk gezegd dat wij dit een dure symboolmaatregel vinden, die deur openzet naar extreemrechts. Dat is wat anders dan wat hier net werd gezegd.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik ga daar even op door, want dan snap ik 'm niet. "Een dure symboolmaatregel die de deur openzet naar extreemrechts." Dan zeg je hier toch dat fracties en Kamerleden die dit een goed idee vinden bij de extreemrechtse groep horen, waar de deur voor wordt opengezet? Leg het dan even heel goed uit, want ik denk dat niemand dit begrijpt. Ik denk namelijk dat het wél zo bedoeld was. Leg het uit aan ons.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik zeg dat de deur wordt opengezet door dit soort maatregelen. Waarom zeg ik dat? Omdat dit in onze ogen een dure en ineffectieve symboolmaatregel is, die niet bijdraagt aan een oplossing.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dit slaat echt helemaal nergens op. "Het is een dure symbooloplossing, waarmee de deur wordt opengezet naar extreemrechts." Leg dat verband dan eens even uit. Volgens mij snapt niemand het hier namelijk. Niet alleen ik snap het niet, maar de andere Kamerleden ook niet. Ik denk dat de mensen op de tribune en de mensen die thuis kijken het ook niet snappen. Misschien snappen ze een klein deel, maar leg dan uit wat het verband is tussen die twee.
Mevrouw Westerveld (PRO):
We zijn recent gewaarschuwd door verschillende veiligheidsinstanties over de opkomst van extreemrechts. Ik denk dat we daarom heel erg moeten waken voor hoe wij mensen zien die vluchten voor oorlog en geweld en voor hoe wij over hen praten. Ik zie dat de afgelopen jaren het debat is verhard. Ik heb de indruk dat we hier te weinig praten over oplossingen die daadwerkelijk bijdragen aan het welzijn van deze mensen, aan goede opvang en aan mensenrechten, maar dat we wel steeds meer praten over symboolpolitiek. Daarom maakte ik net die opmerking. Ik neem afstand van mensen die zichzelf nu aangevallen voelen, want dat is niet wat ik heb gezegd.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Van der Plas. Daarna wil ik graag dat mevrouw Westerveld haar betoog afrondt.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Maar dit is dus iets anders, wat mevrouw Westerveld nu zegt. Nu zegt ze: ik vind dat de manier waarop er over asielzoekers en vluchtelingen wordt gesproken polariserend is en kan leiden tot extremistische gedachten. Zo vat ik het even samen. Tegelijkertijd legt mevrouw Westerveld net een rechtstreekse link tussen de terugkeerhub in Rwanda, die ze symboolpolitiek vindt, en de deur openzetten naar extreemrechts. Maar nu komt er een heel ander verhaal, dus eigenlijk zou mevrouw Westerveld moeten zeggen: ik heb dat inderdaad verkeerd gezegd, maar ik maak me wel zorgen over de opkomst van extreemrechts door symboolpolitiek. Dat is echt iets anders dan wat er net werd gezegd.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Hier wordt geprobeerd om mij woorden in de mond te leggen en ophef te creëren, terwijl dit helemaal geen nieuw standpunt is. Wij waarschuwen al jaren voor de opkomst van extreemrechtse partijen en voor autoritaire regimes; dat is helemaal niet nieuw. We hebben ook bij het vorige kabinet voortdurend kritiek gehad op oud-minister Faber, die naar ons idee ook veel symboolmaatregelen doorvoerde. Daar waarschuwen wij voor en dat is wat ik heb gezegd. Dat is niet nieuw. Ik neem echt afstand van de woorden die mij in de mond worden gelegd, want ik heb heel duidelijk gezegd wat ik heb gezegd. Dat is geen nieuw standpunt; dat is echt iets waar we al jaren voor waarschuwen. Ik hoop dat we allemaal beseffen dat we op onze woorden moeten letten, maar ook dat we moeten letten op wat mensen wordt beloofd en op hoe mensen tegen elkaar worden uitgespeeld.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt.
Mevrouw Westerveld (PRO):
Over mensenrechten gesproken. De regering stelt mensenrechten te waarborgen, maar welke garanties zijn er eigenlijk? Welke onafhankelijke organisaties en ngo's krijgen toegang tot de uitgeprocedeerde asielzoekers? Mogen deze organisaties ook daadwerkelijk onafhankelijk opereren en kritiek uiten op het Rwandese regime? Mogen de asielzoekers zelf kritiek uiten op het regime, of kunnen zij dan, net zoals de vluchtelingen die een paar jaar terug demonstreerden, doodgeschoten worden? Wordt het memorandum of understanding eerst aan de Kamer voorgelegd, voordat het wordt getekend? Wat is de verantwoordelijkheid van Nederland vanaf het moment dat mensen landen in Rwanda? Op welke manier verzekert Nederland zich ervan dat in Rwanda het internationale recht wordt nageleefd?
Voorzitter. Mijn fractie wil ook graag weten om hoeveel geld het nou eigenlijk gaat. Hoeveel kost het nou per uitgezette asielzoeker? Als ik de brief mag geloven, gaat het eerst om een pilot van 100 plekken. Hoeveel geld gaat daar nou in? Is dat geen tijd, geld en moeite die ook gestoken kunnen worden in het maken van betere afspraken met landen, in zorgen dat mensen perspectief krijgen en in de begeleiding van mensen? Als ik kijk naar bijvoorbeeld de antwoorden op de feitelijke vragen, zie ik dat er een vraag werd gesteld over een aantal ngo's die een bedrag van, uit mijn hoofd, 4,6 miljoen kregen en mensen begeleiden naar het land waar ze vandaan komen. Ik zie dat het in 2025 en 2026, of in de twee jaar daarvoor, gaat om bijna 4.000 mensen. Ik begrijp dat het gaat over wat andere groepen. Tegelijkertijd zie je daar volgens mij wel dat begeleiding, het bieden van perspectief, helpt bij een goede terugkeer.
Voorzitter. Ik wil afronden met een shout-out en een enorm dankwoord aan mensen die zich keihard inzetten voor hun naasten. Ik noem de kerken die de pastorieën openzetten voor de opvang, alle vrijwilligers van Kerkasiel Kampen, Takecarebnb, mensen met initiatieven om het COA te ontlasten — dat noemde ik net al — Thuis in Oss en alle vrijwilligers en alle mensen die werken bij organisaties die zich inzetten voor elkaar. Ik doe er nog heel veel tekort. Dank dus aan alle mensen die vluchtelingen zien als mens en niet als cijfers. Mijn vraag aan de minister is of hij dit soort initiatieven nog verder kan ondersteunen. Zij werken namelijk aan een samenleving waarin we voor elkaar klaarstaan en in zo'n samenleving voel ik me thuis.
Mevrouw Straatman (CDA):
Ik heb bewust even gewacht tot het einde van het betoog van mevrouw Westerveld. Mevrouw Westerveld zegt: veel problemen in de asielketen komen niet door vluchtelingen, maar door de politiek en door beleid. Ik kan haar daar voor een groot deel in volgen, maar als ik het betoog van mevrouw Westerveld hoor, hoor ik dat het veel gaat over opvang en meedoen, maar als het gaat over terugkeer hoor ik vooral heel veel kritische geluiden en heel weinig over wat er wel kan, in plaats van alleen investeren in partnerschappen, waarvan zij ook goed weet dat dit hele langdurige trajecten zijn. Mijn concrete vraag aan mevrouw Westerveld is dus: welke concrete maatregelen op terugkeer stelt zij voor die er op korte termijn voor gaan zorgen dat er meer mensen teruggaan naar het land van herkomst?
Mevrouw Westerveld (PRO):
Ik begrijp die vraag. We hebben die vraag ook gesteld toen ik op werkbezoek was bij de vreemdelingendetentie in Rotterdam, waar mensen zitten die dagelijks bezig zijn met de begeleiding en terugkeer van mensen die nu in Nederland zijn en in vreemdelingendetentie zitten. Zij gaven aan: wat echt helpt, is mensen perspectief geven en zorgen dat ze iets in handen hebben als ze teruggaan. Een voorbeeld is ervoor zorgen dat ze een certificaat of diploma hebben. Dat helpt. Goede begeleiding helpt, door iemand die begrijpt wat de cultuur is in het thuisland. Wat natuurlijk ook werkt, maar niet op korte termijn, is investeren in duurzame relaties met andere landen. Ik besef wel dat dat niet van de ene op de andere dag geregeld is, maar ik hoor wel van professionals dat dat een oplossing is.
Mevrouw Straatman (CDA):
Wat mis ik heel erg in de analyse van PRO? Ze zijn heel kritisch over de terugkeerhub. Ze noemen het "dure symboolmaatregelen" en "de deur openen naar extreemrechts". Het CDA ziet dit absoluut anders. Het CDA ziet dit als een historische doorbraak in het terugkeerbeleid.