Brief Presidium : Brief van het Presidium over een verzoekonderzoek door de Algemene Rekenkamer naar de uitgaven aan digitalisering en digitaliseringsbeleid

Nr. 1570
BRIEF VAN HET PRESIDIUM

Aan de Leden

Den Haag, 28 oktober 2026

Het Presidium legt hierbij, conform artikel 7.35 lid 2 van het Reglement van Orde,
aan u voor een verzoek van de vaste commissie voor Digitale Zaken d.d. 30 september
2026 om een onderzoek te laten verrichten door de Algemene Rekenkamer naar uitgaven
aan digitalisering en digitaliseringsbeleid.

De brief van 30 september 2026 en het daarin nader uitgewerkte voorstel treft u als
bijlage bij deze brief aan.

Het Presidium stelt u voor om met dit voorstel in te stemmen.

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, Van Campen

BIJLAGE 1 BRIEF VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR DIGITALE ZAKEN

Den Haag, 30 september 2026

Geachte leden van het Presidium,

De vaste commissie voor Digitale Zaken heeft op 30 september 2026 ingestemd met een
aan de Kamer voor te leggen verzoek aan de Algemene Rekenkamer tot een onderzoek naar
de vraag hoeveel het kabinet uitgeeft aan digitalisering en digitaliseringsbeleid.
Het voorleggen van de wens voor dit verzoekonderzoek ziet de commissie als belangrijke
stap binnen de huidige ontwikkeling van en de verantwoording over het digitaliseringsbeleid
en over de kosten van digitalisering door de overheid. Het onderzoeksvoorstel treft
u aan als bijlage bij deze brief.

Het Reglement van Orde van de Tweede Kamer, artikel 7.4, vierde lid, bepaalt dat de
Kamer een dergelijk verzoek alleen kan doen na advies van de commissie voor de Rijksuitgaven.
Op 16 september 2026 heeft de commissie voor de Rijksuitgaven een positief advies
uitgebracht over het conceptverzoek (2026Z18970).

In haar advies schrijft de commissie dat onderzoek door de Algemene Rekenkamer meerwaarde
kan hebben omdat de Rekenkamer bij uitstek goed gepositioneerd is om onderzoek te
doen naar het totaal aan uitgaven aan digitalisering en digitaliseringsbeleid dat
over de verschillende departementale begrotingen en jaarverslagen is verspreid.

Omdat de commissie voor de Rijksuitgaven inschat dat achter deze onderzoeksvraag een
complexe wereld schuilt, onderschrijft zij de voorgestelde deelvragen naar 1) wat
het kabinet verstaat onder digitalisering en digitaliseringsbeleid en 2) wat het kabinet
nu doet om inzicht in de uitgaven voor digitalisering en digitaliseringsbeleid te
geven. De commissie voor de Rijksuitgaven verwacht dat de Algemene Rekenkamer vanwege
haar kennis en expertise concrete aanbevelingen kan doen over de mogelijkheden om
de verantwoording aan het parlement te verbeteren.

Namens de leden van de vaste commissie voor Digitale Zaken verzoek ik u aan de Kamer
voor te stellen, de Algemene Rekenkamer te verzoeken onderzoek te doen naar uitgaven
aan digitalisering en digitaliseringsbeleid. Ik verzoek u te bevorderen dat de Kamer
hierover zo spoedig mogelijk een beslissing neemt.

Hoogachtend,

De voorzitter van de vaste commissie voor Digitale Zaken, Dekker

De griffier van de vaste commissie voor Digitale Zaken, Boeve

BIJLAGE 2 ONDERZOEKSVOORSTEL

De vaste commissie voor Digitale Zaken (hierna: DiZa) wenst meer inzicht te krijgen
in de budgetten voor digitalisering van de overheid. De commissie heeft daartoe een
begrotingsrapporteurschap ingesteld met als opdracht een verzoekonderzoek voor te
bereiden aan de Algemene Rekenkamer met als hoofdvraag: hoeveel geeft het kabinet
uit aan digitalisering en digitaliseringsbeleid? Het voorleggen van de wens voor dit
verzoekonderzoek ziet de commissie als belangrijke stap binnen de huidige ontwikkeling
van en de verantwoording over het digitaliseringsbeleid en over de kosten van digitalisering
door de overheid.

Versnippering budgetten maakt controle op verantwoording complex

De Kamer zet zich sinds de oprichting van de vaste commissie voor Digitale Zaken in
2021 in voor een coherente behandeling van digitale onderwerpen. Dat is nodig om grip
op de impact van digitalisering op de samenleving te versterken en om het budgetrecht
van de Kamer in het volgen van de doelen en voortgang van het digitaliseringsbeleid
en digitaliseringsuitgaven zo goed mogelijk uit te kunnen voeren. De commissie DiZa
voert sinds Prinsjesdag 2022 wetgevingsoverleggen over ontwerpbegrotingen en jaarverslagen.
De commissie DiZa behandelt daarin de departementale begrotingsonderdelen van Binnenlandse
Zaken (BZK), Justitie en Veiligheid (JenV) en Economische Zaken en Klimaat (EZK) die
digitalisering betreffen en waarop de commissie DiZa het voortouw heeft. De commissie
heeft geen «eigen» begrotingshoofdstuk, maar door deze aanpak worden digitaliseringsonderwerpen
wel in samenhang behandeld.

De spreiding van digitaliseringsonderwerpen over de begrotingen maakt het moeilijk
de digitaliseringsagenda van het kabinet in samenhang te zien en als zodanig ook te
controleren. Bovendien is de mate waarin de commissie inzicht kan krijgen beperkt
tot de verantwoording die het kabinet communiceert in zijn verschillende departementale
begrotingen. Uit deze begrotingscijfers is geen compleet beeld te compileren van hoeveel
het kabinet uitgeeft aan digitalisering, zoals IT-budgetten. Noch bieden de departementale
begrotingen overzicht van hoeveel het kabinet uitgeeft aan digitaliseringsbeleid.

Onder «budgetten voor digitale zaken» verstaat de commissie enerzijds de rijksbrede
uitgave aan informatietechnologie, oftewel IT (waaronder ICT: informatie- en communicatietechnologie).
Hiermee bedoelt de commissie de uitgaven aan alle hardware, software(-licenties),
randapparatuur en netwerken. Anderzijds gaat het om middelen die door het kabinet
worden ingezet voor de uitvoering van acties en programma’s op het beleidsterrein
van de commissie Digitale Zaken. Dit zijn bijvoorbeeld de acties die voortvloeien
uit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), de Nederlandse Cybersecuritystrategie
(NLSC) en de Strategie Digitale Economie (SDE). Oftewel de budgetten voor beleidsprogramma’s.
Volgens de commissie ligt uniformering van de financiële verantwoording van in ieder
geval de drie belangrijkste digitaliseringsstrategieën voor de hand om grip te vergroten
op de verantwoording van digitaliseringsonderwerpen in de rijksbegrotingen.

Waarom een verzoek aan de Algemene Rekenkamer?

DiZa wenst een verzoekonderzoek te laten uitvoeren door de Algemene Rekenkamer met
als hoofdvraag hoeveel het kabinet uitgeeft aan digitalisering en digitaliseringsbeleid.
De Algemene Rekenkamer onderzoekt de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het
gevoerde beleid van het Rijk, zoals vastgelegd in de comptabiliteitswet. De Rekenkamer
heeft unieke en speciale bevoegdheden om onderzoek te doen naar de inkomsten, uitgaven
en inzet van wettelijke bevoegdheden van de rijksoverheid, die de Rekenkamer in staat
stelt diepgaander verantwoordingsonderzoek te doen dan waartoe de commissie of externe
onderzoekers bevoegd zijn. In 2023 zette de Rekenkamer haar bevoegdheden bijvoorbeeld
in voor een vergelijkbaar onderzoek naar de uitgaven van klimaatbeleid.

Al sinds 1991 doet de Rekenkamer onderzoek naar digitalisering en de inzet van ICT
bij de overheid. Door dit palet aan onderzoek naar digitale onderwerpen heeft de Rekenkamer
brede expertise opgebouwd over waar digitaliseringsuitgaven bij de overheid gezocht
moeten worden. De commissie DiZa wenst daarom de Rekenkamer te verzoeken om bij te
dragen aan het verbeteren van het functioneren en presteren van de rijksoverheid op
digitaliseringsonderwerpen, door haar unieke onderzoeksbevoegdheden in te zetten om
de Kamer in de effectieve uitvoering van haar budgetrecht te versterken.

Inzicht in budgetten én aanbevelingen verbeteren verantwoording

In de uitwerking van het onderzoek denkt de commissie aan een vergelijkbare insteek
als het onderzoek dat de Rekenkamer in 2023 uitvoerde naar hoeveel het kabinet uitgeeft
aan klimaatuitgaven. Naast inzicht in de budgetten ziet de commissie dat het nuttig
kan zijn, vergelijkbaar met klimaatbeleid, te onderzoeken wat het kabinet verstaat
onder digitalisering en digitaliseringsbeleid en welke werkwijze door het kabinet
wordt gehanteerd om inzicht in deze uitgaven te geven. Op deze manier kan onderzoek
door de Rekenkamer enerzijds bijdragen aan inzicht in de budgetten voor digitalisering
en digitaliseringsbeleid en anderzijds aanbevelingen opleveren om de verantwoording
beter in te richten. Een dergelijk onderzoek komt daarmee ten gunste van kabinet én
Kamer, en daarmee van de samenleving waarin digitalisering aan de orde van de dag
is.