Inbreng verslag schriftelijk overleg : Inbreng verslag schriftelijk overleg over het plan tegen huwelijkse gevangenschap van Nederlanders in het buitenland (Kamerstuk 32175-72)
2026D49499 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken hebben de onderstaande fracties
de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over het Plan tegen huwelijkse gevangenschap van Nederlanders in het buitenland
(Kamerstuk 32 175, nr. 72).
De voorzitter van de commissie,
Klaver
Adjunct-griffier van de commissie,
Dekker
Inhoudsopgave
I
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PRO-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de JA21-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
II
Antwoord/Reactie van de Minister
III
Volledige agenda
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Algemeen
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief van
de Minister van Buitenlandse Zaken van 19 augustus 2026 over het plan tegen huwelijkse
gevangenschap van Nederlanders in het buitenland, opgesteld naar aanleiding van de
motie-Dobbe (36 800 V, nr. 24). Deze leden verwelkomen de voorgenomen intensivering van de inzet. Zij hebben hierover
de volgende vragen en opmerkingen.
Registratie en zichtbaarheid
De leden van de D66-fractie lezen dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de
afgelopen jaren, op een enkel geval na, geen losstaande hulpvragen heeft ontvangen
van slachtoffers van huwelijkse gevangenschap in het buitenland. Tegelijkertijd erkent
de Minister van Buitenlandse Zaken dat veel situaties onzichtbaar blijven en dat slachtoffers
drempels ervaren om zich bij de overheid te melden, onder meer door schaamte, sociaal-culturele
druk en zorgen over hun verblijfsstatus of nationaliteit. Deze leden vrezen dat het
geringe aantal hulpvragen daarom weinig zegt over de werkelijke omvang van het probleem.
Hoe weegt de Minister het feit dat het ministerie nauwelijks hulpvragen ontvangt tegen
het feit dat veel situaties onzichtbaar blijven? Is dit niet vooral een teken dat
slachtoffers het ministerie niet weten te vinden, zo vragen deze leden.
Communicatie en bereikbaarheid
De leden van de D66-fractie lezen dat het ministerie iedere zomer een onlinecampagne
organiseert die potentiële slachtoffers op of rond de luchthavens Schiphol, Düsseldorf
en Brussel via geotargeting wijst op de mogelijkheden voor hulp. Deze leden waarderen
deze inzet, maar constateren dat de campagne zich daarmee richt op slachtoffers die
al onderweg zijn. Juist in de fase voor vertrek bestaat vaak nog de meeste ruimte
om slachtoffers te informeren en te beschermen. Wat is het bereik en de effectiviteit
van deze campagne gebleken, bijvoorbeeld in het aantal vertoningen, doorklikken en
meldingen? Wat wordt er gedaan om slachtoffers ook binnen Nederland al te bereiken,
zo vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie herinneren eraan dat tijdens het mondelinge vragenuur
van 1 juli 2025, naar aanleiding van vragen van het lid Van der Werf over vrouwelijke
genitale verminking, huwelijksdwang en achterlating, de toenmalige Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid benadrukte dat niet hoefde te worden gewacht op een beleidsreactie
en dat er op korte termijn concrete maatregelen konden worden genomen, naast campagnes.
Hij noemde daarbij onder meer de training van de Koninklijke Marechaussee aan de hand
van profielen en indicatoren, heldere protocollen voor professionals om te melden
en het nogmaals wijzen van scholen op signalen voor de zomervakantie (Handelingen
II 2024/25, nr. 102, item 4). Deze leden constateren dat de inzet in de voorliggende brief zich nog grotendeels
beperkt tot campagnes en vinden dat de destijds genoemde praktische maatregelen inmiddels
zichtbaar resultaat moeten opleveren. Kan de Minister, in samenspraak met de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid, aangeven hoe het staat met de uitvoering van deze maatregelen,
welke daarvan inmiddels zijn ingevoerd en wat hun effect is gebleken, zo vragen deze
leden.
Training en bewustwording
De leden van de D66-fractie lezen dat binnen de Consulaire Service Organisatie (CSO)
in Den Haag trainingen plaatsvinden voor medewerkers die beslissen over aanvragen
voor reisdocumenten en visa, zodat zij praktijken als huwelijksdwang, achterlating
en huwelijkse gevangenschap leren herkennen. Deze leden vinden het van groot belang
dat juist de medewerkers die in het buitenland rechtstreeks met slachtoffers in contact
komen deze signalen herkennen en weten hoe zij moeten handelen. Zijn ook medewerkers
op de ambassades en consulaten getraind? Zo nee, waarom niet en wanneer gebeurt dat?
Consulaire bijstand
De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister benadrukt dat huwelijkse gevangenschap,
huwelijksdwang en achterlating de zelfbeschikking, keuzevrijheid en lichamelijke integriteit
aantasten. Deze leden delen die analyse volledig en vinden dat zij moet worden gevolgd
door hulp die vrouwen en meisjes ook in het buitenland daadwerkelijk bereikt. Welke
concrete mogelijkheden heeft Nederland om vrouwen en meisjes die hiermee te maken
krijgen daadwerkelijk te helpen wanneer zij in het buitenland zitten? Waar ziet de
Minister nog lacunes in de huidige consulaire bijstand?
Juridische ondersteuning bij ontbinding van het huwelijk
De leden van de D66-fractie lezen dat juridische ondersteuning bij de ontbinding van
een religieus of burgerlijk huwelijk in het buitenland buiten het consulaire mandaat
valt. Deze leden begrijpen dat Nederland zich niet kan mengen in de rechtsgang van
andere landen, maar maken zich zorgen over de gevolgen hiervan. Een vrouw die wel
naar Nederland kan terugkeren, maar haar huwelijk in het buitenland niet kan beëindigen,
blijft feitelijk gevangen in dat huwelijk. Dat is precies de situatie die dit plan
beoogt te bestrijden. Hoe voorkomt het kabinet dat deze vrouwen feitelijk gevangen
blijven in hun huwelijk? Ziet de Minister mogelijkheden om hen vanuit Nederland beter
juridisch te ondersteunen, zo vragen deze leden.
Internationale en Europese inzet
De leden van de D66-fractie lezen dat Nederland zich internationaal inzet voor het
strafbaar stellen van huwelijkse gevangenschap en dat Nederland volgens de Minister
momenteel het enige land is dat dit wettelijk heeft vastgelegd. Deze leden zien hierin
een voortrekkersrol voor Nederland en vinden dat de bescherming van vrouwen en meisjes
niet mag afhangen van de lidstaat waarin zij wonen. Is de Minister bereid om binnen
de Europese Unie te pleiten voor een EU-brede aanpak van huwelijkse gevangenschap,
huwelijksdwang en gedwongen achterlating, zodat vrouwen en meisjes in alle EU-lidstaten
beter worden beschermd? Denkt de Minister dat hiervoor draagvlak bestaat binnen de
EU? Zo nee, waarom niet en van welke lidstaten verwacht de Minister weerstand?
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief inzake
de inzet tegen huwelijkse gevangenschap van Nederlanders in het buitenland. Deze leden
onderschrijven het uitgangspunt dat iedere Nederlander vrij moet zijn om zelf keuzes
te maken over het eigen leven, huwelijk en lichaam. Huwelijkse gevangenschap, huwelijksdwang
en gedwongen achterlating zijn daarmee fundamenteel in strijd.
Zicht op de omvang
De Minister schrijft dat huwelijkse gevangenschap niet afzonderlijk wordt geregistreerd.
Daardoor kan op basis van de beschikbare registraties geen betrouwbare uitspraak worden
gedaan over de omvang van het probleem. Tegelijkertijd wordt aangegeven dat veel situaties
niet zichtbaar zijn en dat slachtoffers drempels ervaren om zich te melden, onder
meer vanwege schaamte, sociale druk en zorgen over hun verblijfsstatus of nationaliteit.
De leden van de VVD-fractie vinden het zorgelijk dat juist bij een ernstige vorm van
vrijheidsbeperking onvoldoende zicht bestaat op de omvang. Waarom kiest de Minister
er niet voor om huwelijkse gevangenschap binnen de consulaire dienstverlening als
afzonderlijke categorie te registreren? Welke mogelijkheden ziet de Minister om de
registratie te verbeteren zonder slachtoffers onnodig bloot te stellen? Kan de Minister
daarnaast aangeven hoeveel gevallen van huwelijkse gevangenschap de afgelopen vijf
jaar bij Nederlandse ambassades en consulaten bekend zijn geworden, ook wanneer deze
onder een andere categorie zijn geregistreerd?
Preventie
De Minister zet in op communicatie op luchthavens en bij Nederlandse vertegenwoordigingen
in landen waar deze problematiek relatief vaak voorkomt. Ook worden mensen die documenten
aanvragen voor een huwelijk of een nieuw reisdocument gewezen op beschikbare informatie.
De leden van de VVD-fractie vragen of deze aanpak voldoende gericht is op potentiële
slachtoffers voordat zij naar het buitenland vertrekken. Wordt bijvoorbeeld actief
informatie verstrekt aan Nederlanders die in het buitenland willen trouwen over hun
rechten, de risico’s van huwelijksdwang en de mogelijkheden om hulp te krijgen? Kan
de Minister aangeven hoeveel mensen met de huidige campagnes daadwerkelijk worden
bereikt en hoeveel hulpvragen daaruit voortkomen?
Internationale inzet
Nederland is volgens de Minister momenteel het enige land dat huwelijkse gevangenschap
wettelijk heeft gecriminaliseerd. Nederland heeft daarom internationaal aandacht gevraagd
voor het onderwerp. De leden van de VVD-fractie vragen hoe Nederland deze internationale
inzet verder wil concretiseren. Met welke landen wil Nederland specifiek samenwerken
om huwelijkse gevangenschap tegen te gaan? Is de Minister bereid om binnen de Europese
Unie (EU) en met gelijkgezinde landen te komen tot een gezamenlijke aanpak voor consulaire
bescherming en juridische bijstand? Kan de Minister daarnaast aangeven of hij mogelijkheden
ziet om de erkenning van Nederlandse echtscheidingsbeschikkingen internationaal verder
te verbeteren, bijvoorbeeld via bilaterale afspraken of bestaande internationale verdragen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PRO-fractie
De leden van de PRO-fractie hebben met belangstelling en ook teleurstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken over het plan tegen huwelijkse
gevangenschap van Nederlanders in het buitenland. Zij menen dat deze brief nauwelijks
recht doet aan de motie-Dobbe (Kamerstuk 36 800 V, nr. 24). Erger nog, de brief doet ook geen recht aan de ernst van de situatie van huwelijkse
gevangenschap en de belangen van slachtoffers.
In de genoemde motie wordt geconstateerd dat aan eerdere moties en toezeggingen aan
de Kamer met betrekking tot huwelijkse gevangenschap nauwelijks opvolging is gegeven.
De motie verzoekt de regering daarom om voor de behandeling van de begroting Buitenlandse
Zaken een plan tegen huwelijkse gevangenschap naar de Kamer te sturen waarin de uitwerking
van eerder aangenomen moties is meegenomen. De leden van de PRO-fractie moeten nu
helaas constateren dat de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken niet veel meer
is dan een opsomming van de bestaande inzet en enige versterking daarvan. Voorts wordt
er in de genoemde brief verwezen naar het nog op te stellen Nationaal Actieplan van
de Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. De aan het woord
zijnde leden zouden erop willen wijzen dat de Kamer in de voorgenoemde motie gevraagd
heeft om nog vóór de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken met een plan en
uitwerking van eerdere moties te komen. Daaraan wordt in de brief van de Minister
van Buitenlandse Zaken niet voldaan. Evenmin hebben deze leden enig inzicht gekregen
op welke wijze en wanneer het Nationaal Actieplan wel tegemoet zou gaan komen aan
de moties van de Kamer. De aan het woord zijnde leden zijn er niet gerust op dat met
het Actieplan wel uitvoering gaat worden gegeven aan de motie-Dobbe en de eerdere
moties over huwelijkse gevangenschap. Kan het kabinet aangeven welke garanties er
gegeven kunnen worden dat in het Nationaal Actieplan wel uitvoering wordt gegeven
aan die moties? En dat daarin – niet limitatief bedoeld – wel de al eerder gevraagde
dochterregeling of het opnemen van huwelijkse gevangenschap in het mensenrechtenbeleid
worden opgenomen? Wordt er externe expertise bij het opstellen van het Nationaal Actieplan
ingeschakeld? Zo ja, wordt met betrekking tot het onderwerp huwelijkse gevangenschap
onder andere Femmes for Freedom betrokken? Zo nee, waarom niet en waaruit blijkt dat
het kabinet zelf over voldoende expertise beschikt?
De leden van de PRO-fractie zouden willen verwijzen naar de uitvoering van die eerdere
moties zoals Femmes for Freedom die in een matrix heeft geschetst1. Kan het kabinet per genoemde motie reageren op de conclusies die Femmes for Freedom
daaraan verbindt en ingaan op de stand van de uitvoering van die moties?
De leden van de PRO-fractie vragen het kabinet om ook in te gaan op het door Femmes for Freedom2 gestelde dat het kabinet de begrippen huwelijksdwang, huwelijkse gevangenschap en
huwelijkse uitbuiting door elkaar haalt, onvoldoende heeft gedefinieerd, onjuist toepast
en ten onrechte als onderling uitwisselbaar gebruikt. Is daar inderdaad sprake van?
Zo ja, hoe komt dat? Zo nee, waar blijkt dan het tegendeel uit en kan de Minister
de door Femmes for Freedom genoemde voorbeelden dan per stuk ontkrachten? Deelt de
Minister de mening van de aan het woord zijnde leden dat heldere begrippen nodig zijn
om te bepalen welke gedragingen onder een wettelijke regeling vallen, welke slachtoffers
worden erkend en beschermd, welke bewijsvereisten gelden en welke bevoegdheden politie,
Openbaar Ministerie, hulpverlening en andere uitvoeringsorganisaties hebben? Zo ja,
waarom? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie danken de Minister voor de brief en wensen van de gelegenheid
gebruik te maken om enkele vragen te stellen.
De leden van de PVV-fractie willen graag iets meer duiding bij de cijfers over het
aantal slachtoffers van huwelijksdwang en achterlating dat in de brief voor 2025 wordt
vermeld. Allereerst willen de leden weten hoe deze cijfers zich verhouden tot die
van eerdere jaren. Blijft het aantal jaarlijkse slachtoffers gelijk, is er een toename
of juist niet?
Voorts willen de leden van de PVV-fractie de cijfers over 2025 uitgesplitst zien per
land of diplomatieke post waar de slachtoffers zich hebben gemeld. Graag ontvangen
deze leden een uitputtend overzicht. Meer in het algemeen hebben zij de volgende vraag:
in welke landen komen praktijken zoals huwelijksdwang en achterlating veel voor en
waarom speelt de problematiek vooral in die landen? Welke specifieke culturele en
religieuze factoren spelen hierbij een rol?
In de brief lezen de leden van de PVV-fractie dat er ook bijstand wordt verleend aan
niet-Nederlandse paspoorthouders met een verblijfsstatus in Nederland. Om hoeveel
van dit soort gevallen ging het de afgelopen jaren en in welke landen bevonden deze
slachtoffers met een verblijfstatus zich? Even verderop in de brief wordt gemeld dat
de consulaire bijstand aan slachtoffers ook kan bestaan uit het faciliteren van terugkeer
naar Nederland. Deze leden willen weten of de kosten hiervoor al dan niet door de
overheid betaald worden? Maken slachtoffers met een verblijfsstatus, en zonder Nederlands
paspoort, ook aanspraak op deze vorm van consulaire dienstverlening?
Tot slot valt het de leden van de PVV-fractie op dat de brief vrijwel uitsluitend
gaat over de slachtoffers van huwelijksdwang en gedwongen achterlating en niet over
de daders. Welke maatregelen neemt het kabinet om te voorkomen dat de daders zich
uiteindelijk naar Nederland begeven, via gezinshereniging naar Nederland worden gehaald
of voor een visum in aanmerking komen? Als de dader geen Nederlands paspoort heeft,
maar wel een verblijfsstatus, kan deze dan worden ingetrokken als vast is komen te
staan dat de betrokkene zich schuldig heeft gemaakt aan huwelijksdwang, huwelijkse
gevangenschap en (gedwongen) achterlating?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het Plan tegen
huwelijkse gevangenschap van Nederlanders in het buitenland. Deze leden hebben hierover
nog enkele vragen.
Huidige inzet
Consulaire bijstand
De Minister schrijft dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken slachtoffers van huwelijkse
gevangenschap consulaire bijstand biedt en daarbij vaak nauw samenwerkt met het Landelijk
Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA). De leden van de CDA-fractie vragen
wat deze hulp in de praktijk oplevert. Zijn er cijfers bekend van hoeveel slachtoffers
in de afgelopen jaren daadwerkelijk zijn geholpen om terug te keren naar Nederland
en hoe vaak dat niet is gelukt?
Internationale aandacht
Voor slachtoffers is van groot belang of een Nederlandse echtscheiding in het buitenland
daadwerkelijk wordt erkend. De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister dit
onderdeel maakt van de gesprekken met landen waar dit problemen oplevert. Welke concrete
vooruitgang is de afgelopen jaren op dit punt geboekt?
Intensivering van huidige inzet
Versterken van netwerken en doorverwijzing
Tijdens het notaoverleg Mensenrechtenbeleid van 25 september 2023 gaf de toenmalige
Minister van Buitenlandse Zaken aan dat er een noodfonds bestond voor onder meer reis-,
opvang- en medicijnkosten van slachtoffers van huwelijksdwang, huwelijkse gevangenschap
en achterlating. De leden van de CDA-fractie vragen of dit noodfonds nog steeds bestaat
en, zo ja, welke kosten daar momenteel uit kunnen worden vergoed. Kunnen noodzakelijke
juridische kosten eveneens onder dit noodfonds vallen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de JA21-fractie
De leden van de JA21-fractie hebben met bijzondere interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister van Buitenlandse Zaken van 19 augustus 2026 over het plan tegen
huwelijkse gevangenschap van Nederlanders in het buitenland. Deze leden vinden huwelijkse
gevangenschap, huwelijksdwang en gedwongen achterlating zeer ernstige schendingen
van de vrijheid en zelfbeschikking en zien het als een belangrijke verantwoordelijkheid
om dergelijke praktijken te bestrijden, niet alleen binnen Nederland, maar ook als
het gaat om Nederlanders in het buitenland. Wie in Nederland is opgegroeid moet erop
kunnen rekenen dat de Nederlandse staat haar niet aan haar lot overlaat. Bij de behandeling
van de Wet modernisering en uitbreiding strafbaarstelling mensenhandel (Kamerstuk
36 547) is eerder aandacht gevraagd voor transnationale huwelijkse uitbuiting, betere consulaire
bijstand en een dochterregeling voor vrouwen die door achterlating hun Nederlanderschap
verloren. Zij constateren echter dat de brief niet zozeer een uitgewerkt plan is zoals
de Kamer met de motie-Dobbe (Kamerstuk 36 800 V, nr. 24) vroeg, maar vooral een overzicht van bestaande activiteiten en enkele voornemens,
terwijl de motie juist ook was ingegeven door het feit dat aan eerdere toezeggingen
onvoldoende invulling was gegeven. Deze leden hebben daarover de volgende vragen.
De motie-Dobbe (Kamerstuk 36 800 V, nr. 24) verzocht om een plan waarin de uitwerking van eerder aangenomen moties herkenbaar
is opgenomen. Kan de Minister aangeven waar in de brief die uitwerking per motie te
vinden is, zo vragen de leden van de JA21-fractie. Kan de Minister alsnog een plan
sturen met per maatregel een doel, verantwoordelijk ministerie of bewindspersoon,
termijn, budget en toetsbaar resultaat? De Minister schrijft dat de nadere uitvoering
van de motie-Dobbe wordt betrokken bij het Nationaal Actieplan van de Nationaal Coördinator
Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld. Wanneer verschijnt dat actieplan? Krijgt
huwelijkse gevangenschap daarin een eigen hoofdstuk met eigen maatregelen?
De leden van de JA21-fractie vragen het kabinet expliciet per hieronder genoemde motie,
amendement en toezegging aan te geven: (a) wat er is uitgevoerd, (b) wat nog niet,
(c) wie verantwoordelijk is en binnen welke termijn, en (d) indien niet of gedeeltelijk
uitgevoerd: op welke inhoudelijke en juridische gronden wordt afgezien van uitvoering,
en waarom de Kamer daarover niet eerder is geïnformeerd.
– Gewijzigde motie-Van Nispen/Boomsma over een dochterregeling (oorspronkelijk Kamerstuk
36 547, nr. 39) Deze motie wordt in de motie-Dobbe uitdrukkelijk genoemd, maar in de brief niet.
Waarom niet? Is inmiddels samen met deskundigen, waaronder de organisatie Femmes for Freedom, in kaart gebracht hoe een regeling ter bescherming van achtergelaten en uitgehuwelijkte
vrouwen eruit kan zien? Wanneer ontvangt de Kamer dat voorstel?
– Motie-Boomsma/Verkuijlen over transnationale huwelijkse uitbuiting (Kamerstuk 36 547, nr. 30). Deze motie vroeg de regering preventie, signalering en consulaire en juridische
ondersteuning van slachtoffers significant te verbeteren, en op ambassades en consulaten
goede voorlichting te bieden over rechten, risico’s en hulp. Welke concrete verbeteringen
zijn sindsdien doorgevoerd? Is de voorlichting op posten ook specifiek gericht op
huwelijkse gevangenschap en huwelijkse uitbuiting, of alleen op huwelijksdwang en
achterlating?
– Motie-Jasper van Dijk/Valstar (Kamerstuk 32 735, nr. 347). De Kamer verzocht huwelijkse gevangenschap onderdeel te maken van het mensenrechtenbeleid
en het buitenlandbeleid, en met Iran, Egypte, Pakistan en de Filipijnen in overleg
te gaan over de erkenning van Nederlandse echtscheidingsbeschikkingen. Met welke landen
is sindsdien gesproken, wanneer, op welk niveau en met welk resultaat?
– Amendement-Ten Broeke c.s. (Kamerstuk 34 550 V, nr. 52), waarmee € 1,5 miljoen beschikbaar kwam voor een Forced Marriage Unit bij het Ministerie
van Buitenlandse Zaken, met als taken onder meer het opsporen, opvangen en repatriëren
van slachtoffers, het verstrekken van reisdocumenten en contact met lokale autoriteiten.
Bestaat deze eenheid nog in die vorm? Hoeveel fte en budget zijn er nu structureel
voor beschikbaar? Wat is de stand van zaken nu van het ticketfonds voor de voorfinanciering
van terugkeer?
– Toezegging van Minister van Weel tijdens het debat over de Wet modernisering en uitbreiding
strafbaarstelling mensenhandel (5 juni 2025) dat iedereen die zich meldt binnen de
wettelijke kaders goede zorg en aandacht krijgt, en dat de Kamer knelpunten en concrete
casussen kan voorleggen. Hoeveel casussen zijn sindsdien voorgelegd en hoe zijn die
afgehandeld?
De Minister noemt, zo lezen de leden van de JA21-fractie, circa vijftien meldingen
van huwelijksdwang, 180 van achterlating en tien van beide in 2025. Hoeveel van deze
slachtoffers zijn daadwerkelijk teruggekeerd naar Nederland? In hoeveel gevallen kon
het Ministerie van Buitenlandse Zaken niets doen, en waarom niet? Wat doet een ambassade
concreet voor een vrouw die wél naar Nederland kan terugkeren, maar gevangen blijft
in een buitenlands of religieus huwelijk dat zij niet kan beëindigen?
Tijdens het debat over het Wetsvoorstel modernisering en strafbaarstelling mensenhandel,
stelde de Minister van Justitie en Veiligheid dat er maar één casus bekend was van
een vrouw die haar nationaliteit door achterlating verloor, terwijl de Kamer en Femmes
For Freedom van meer gevallen weten. Ook meldt Femmes For Freedom dat cliënten van
ambassades te horen kregen dat er niets voor hen kon worden gedaan. Herkent de Minister
dit? Is onderzocht hoe vaak posten hulpvragen afwijzen met een verwijzing naar het
mandaat, zo vragen de leden van de JA21-fractie.
Huwelijkse gevangenschap wordt niet als aparte categorie geregistreerd. Hoe kan de
Minister dan stellen dat er «op een enkel geval na» geen losstaande hulpvragen zijn
ontvangen? Wat wordt verstaan onder een «losstaande» hulpvraag? Is de Minister bereid
huwelijkse gevangenschap voortaan wel als aparte categorie te registreren, bij het
Ministerie van Buitenlandse Zaken en in overleg met het LKHA en het Landelijk Expertisecentrum
Eergerelateerd Geweld (LEC EGG)? Zo nee, waarom niet? Hoe worden hulpvragen geregistreerd
van slachtoffers die in Nederland wonen, maar voor het beëindigen van hun huwelijk
informatie, documenten of contacten in het buitenland nodig hebben? Welke organisaties
en experts leveren de kennis voor de trainingen van CSO-medewerkers? Krijgen ook medewerkers
op de posten in landen met relatief veel casuïstiek, zoals Marokko, Pakistan, Egypte
en Turkije, specifieke training over huwelijkse gevangenschap?
Hoe geeft Nederland opvolging aan Resolutie 2481 (2023) van de Parlementaire Assemblee
van de Raad van Europa, «Finding solutions for marital captivity», en aan de aanbevelingen
van het CEDAW-Comité (Committee on the Elimination of Discrimination against Women)
aan Nederland over huwelijkse gevangenschap? Welke rol speelde BZ bij het side-event
tijdens de sessie van de Commission on the Status of Women in maart 2026? Klopt het,
zoals FFF stelt, dat de Permanente Vertegenwoordiging het event aanvankelijk niet
wilde faciliteren en niet aanmeldde voor het officiële programma? Graag ontvangen
de leden van de JA21-fractie een toelichting.
Is de Minister bereid huwelijkse gevangenschap en de erkenning van Nederlandse echtscheidingen
structureel te agenderen in bilaterale contacten met de belangrijkste landen van herkomst,
en posten te laten rapporteren over problemen bij erkenning? Zijn de geo-targetingcampagnes op Schiphol, Düsseldorf en Brussel en de postercampagne ook gericht op huwelijkse
gevangenschap, of alleen op huwelijksdwang en achterlating? Hoe wordt het effect van
deze campagnes gemeten? Welke signalen van huwelijksdwang, achterlating en huwelijkse
gevangenschap komen specifiek naar voren in de mvv- en visumprocedures, en worden
die gedeeld met het LKHA en de politie? Wordt bij het Pharos-onderzoek en bij de voorlichting
op posten ook gekeken naar de rol van huwelijksmigratie bij het ontstaan van deze
situaties?
De leden van de JA21-fractie zien de antwoorden van de Minister met grote belangstelling
tegemoet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de Brief van de Minister van 19 augustus
2026 en danken de Minister hiervoor. Deze leden merken op dat de titel van de brief
het woord «plan» bevat, maar merken uit de inhoud van de brief geen plan op. Deelt
de Minister de mening van deze leden dat er nog geen uitvoering is gegeven aan de
motie-Dobbe (Kamerstuk 36 800 V, nr. 24), die om een plan tegen huwelijkse gevangenschap vraagt, en kan de Minister bevestigen
dat dit plan alsnog komt voor de behandeling van de begroting Buitenlandse Zaken,
zoals verzocht in de aangenomen motie?
De leden van de SP-fractie merken op dat de aangenomen motie Dobbe, waar deze brief
een antwoord op is, niet alleen om een plan vraagt, maar ook verzoekt hier de eerder
aangenomen moties in mee te nemen. Deze leden constateren dat de genoemde brief van
de Minister niet ingaat op de uitvoering van eerder aangenomen moties. Zou de Minister
per aangenomen motie, amendement, verzoek en toezegging inzichtelijk kunnen maken
op welke wijze daaraan uitvoering is of wordt gegeven, welke concrete acties nog moeten
plaatsvinden, welk ministerie, welke bewindspersoon of welke instantie daarvoor verantwoordelijk
is, welke mensen en middelen daarvoor beschikbaar zijn; binnen welke termijn uitvoering
plaatsvindt, hoe de voortgang en de bereikte resultaten worden gemeten en aan de Kamer
worden gerapporteerd, en wanneer geen of slechts gedeeltelijke uitvoering wordt gegeven,
op welke inhoudelijke en juridische gronden daarvan wordt afgezien?
De leden van de SP-fractie begrijpen uit de brief dat huwelijkse gevangenschap niet
als afzonderlijke categorie wordt geregistreerd. Hoewel het fijn is dat Minister hierover
informeert, zouden deze leden de Minister willen vragen hoe hij een plan kan maken
wanneer veel situaties rondom huwelijkse gevangenschap niet zichtbaar zijn, zoals
de Minister in de brief kenbaar maakt.
De leden van de SP-fractie vragen voorts aan de Minister om een reactie op de brief
van Femmes for Freedom van 1 september 20263.
II Antwoord/Reactie van de Minister
III Volledige agenda
− Minister van Buitenlandse Zaken, T.B.W. Berendsen, d.d. 19-08-2026, Plan tegen huwelijkse
gevangenschap van Nederlanders in het buitenland (Kamerstuk 32 175, nr. 72)
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
J.F. Klaver, voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken -
Mede ondertekenaar
S.L. Dekker, adjunct-griffier