Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Lammers en Claassen over het gebruik van politie-uniformen en de verheerlijking van geweld in een uitzending van 101Barz
Vragen van de leden Lammers en Claassen (beiden Groep Markuszower) aan de Ministers van Justitie en Veiligheid en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het gebruik van politie-uniformen en de verheerlijking van geweld in een uitzending van 101Barz (ingezonden 10 augustus 2026).
Antwoord van Minister Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en de Minister
van Justitie en Veiligheid (ontvangen 6 oktober 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2026–2027, nr. 2855.
Vraag 1
Bent u bekend met berichten dat in een uitzending van 101Barz geweld zou worden verheerlijkt
en daarbij een politie-uniform wordt gebruikt, terwijl de politie heeft verzocht de
betreffende video offline te halen?1
2
Antwoord 1
Ja, echter heeft de politie laten weten dat er geen verzoek gedaan is om de desbetreffende
video offline te halen omdat er geen sprake was van onrechtmatig handelen.
Vraag 2 en 3
Hoe beoordeelt u het gebruik van politie-uniformen in content waarin geweld wordt
verheerlijkt?
Wat is uw oordeel over de stelling dat het misbruiken van politie-uniformen in mediaproducties
waarin geweld en criminaliteit worden verheerlijkt, afbreuk kan doen aan het gezag
van de politie en het vertrouwen in de rechtsstaat?
Antwoord 2 en 3
Het is niet aan het kabinet om de inhoud van mediaproducties te beoordelen. Zie ook
het antwoord op vraag 8.
Vraag 4
In welke gevallen wordt toestemming verleend voor het gebruik van politie-uniformen
in media- en filmproducties? Hoe wordt gecontroleerd dat het uniform uitsluitend voor
het toegestane doel wordt gebruikt?
Antwoord 4
Bij de aanvraag voor het gebruik van politie-uniformen wordt iedere aanvraag vooraf
getoetst aan de gestelde vereisten. De aanvrager dient daarbij te verklaren aan de
gestelde vereisten te zullen voldoen. De uitgebreide voorwaarden voor het huren van
een uniform zijn beschreven op de website van de politie.3 Er wordt dus vooral aan de voorkant geborgd dat het uniform voor het toegestane doel
wordt gebruikt.
Vraag 5
Acht u het toelaatbaar dat toestemming voor het gebruik van politie-uniformen onder
valse voorwendselen wordt verkregen en vervolgens in een productie wordt gebruikt
waarin geweld en criminaliteit worden verheerlijkt? Welke handhavingsmogelijkheden
staan de politie en het Openbaar Ministerie (OM) ter beschikking in geval van dergelijk
misbruik?
Antwoord 5
Het onder valse voorwendselen verkrijgen en gebruiken van een politie-uniform vinden
wij onwenselijk en keuren wijaf. Daarom heeft de politie aan de voorkant voorwaarden
gesteld aan het verhuren van politie-uniformen voor mediaproducties. Wanneer de veiligheidsvoorschriften
van de politie worden overschreden, kan de politie wegens schending van de contractvoorwaarden
overgaan tot een civielrechtelijke toetsing.
Vraag 6
Wordt momenteel onderzocht of aanvullende wet- of regelgeving nodig is om misbruik
van politie-uniformen tegen te gaan? Zo ja, wat zijn de voorlopige bevindingen?
Antwoord 6
De politie gaat op korte termijn in gesprek met de verhuurbedrijven over de voorwaarden
waaronder het politie-uniform wordt verhuurd. Tijdens deze gesprekken worden de huidige
voorwaarden tegen het licht gehouden en wordt bepaald of aanscherping of aanpassing
nodig is. De verantwoordelijkheid voor het juist gebruiken van de politie-uniformen
ligt bij de productie. Wanneer de voorwaarden niet worden nageleefd, kan de politie
civielrechtelijke stappen ondernemen.
In het kader van de uitvoering van de motie van de leden Boswijk (CDA), Van Dijk (SGP)
en Mutluer (GL/PvdA) is in het tweede halfjaarbericht Politie reeds ingegaan op de
bestaande mogelijkheden voor strafbaarstelling en het misbruik van het merkenrecht
wanneer er gebruik wordt gemaakt van nep politie-uniformen.4
Vraag 7
Heeft het OM of de politie onderzocht of de inhoud van de betreffende video aanleiding
geeft tot strafrechtelijk onderzoek wegens opruiing, bedreiging, verheerlijking van
geweld of andere strafbare feiten? Zo ja, wat zijn de resultaten van dat onderzoek?
Antwoord 7
Nee, dergelijke videoproducties komen niet in aanmerking voor een strafrechtelijk
onderzoek wegens het ontbreken van een strafbaar feit. Wel kan de politie zelf overgaan
tot civielrechtelijke toetsing wanneer zij beoordelen dat de producent niet heeft
voldaan aan de voorwaarden voor het huren van een uniform.
Vraag 8
Bent u bekend met de stelling van BNNVARA dat artistieke vrijheid een belangrijk uitgangspunt
is bij de beoordeling van dergelijke uitzendingen?
Antwoord 8
Ja. Omroep BNNVARA heeft mij naar aanleiding van het fragment laten weten dat artistieke
uitingen naar hun mening een sterke bescherming genieten vanwege de vrijheid van meningsuiting,
die is vastgelegd in artikel 10 van het EVRM en de Nederlandse Grondwet. Daarbij geeft
BNNVARA aan dat dit type uitingen wat hen betreft bijdragen aan discussies en het
maatschappelijke debat. Deze uitingen kunnen rauw, hard, of choquerend zijn. Dit betekent
volgens de omroep niet dat kunstenaars of media boven de wet staan, maar dat de vrijheid
van meningsuiting meegewogen dient te worden bij een beoordeling. BNNVARA geeft aan
bij een beoordeling te kijken naar factoren zoals de aard van het programma, de artistieke
vorm, de intentie van de maker en het beoogde publiek.
Ik onderschrijf het uitgangspunt dat artistieke vrijheid een belangrijke waarde is
in onze democratische samenleving, net als de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting.
Artiesten moeten zoveel mogelijk ruimte en vrijheid krijgen om zich artistiek te uiten.
Ook als deze uiting schuurt of mogelijk weerstand oproept bij een deel van de bevolking.
De omroep is daarbij verantwoordelijk voor de inhoud van de uiting en is uiteraard
gebonden aan de wet- en regelgeving, zoals de publieke mediaopdracht en regels rondom
de bescherming van minderjarigen uit de Mediawet 2008, geldende regels binnen de journalistieke
sector en het Wetboek van Strafrecht.
Vraag 9
Welke verantwoordelijkheden acht u van toepassing op de publieke omroep bij het publiceren
van content waarin geweld of criminaliteit wordt verheerlijkt, gelet op de maatschappelijke
verantwoordelijkheid en de financiering uit publieke middelen?
Antwoord 9
Zoals in het antwoord op vraag 8 aangegeven, kan media-aanbod schuren of weerstand
oproepen. Dit betekent niet automatisch dat er sprake is van verheerlijking van geweld
of criminaliteit. Wel kunnensommige mensen media-aanbod met verwijzingen naar criminaliteit
als schokkend of heftig kunnen ervaren.
Omroepen dragen verantwoordelijkheid voor de redactionele en journalistieke afwegingen
rondom de totstandkoming en publicatie van media-aanbod en zijn daarop aanspreekbaar.
Zij dienen te beoordelen in hoeverre content overeenkomt met de eigen doelstellingen,
de publieke mediaopdracht, geldende regels binnen de journalistieke sector en regelgeving
rondom de bescherming van minderjarigen. Daarnaast kunnen kijkers en luisteraars met
klachten over journalistiek handelen terecht bij de Ombudsman Publieke Omroepen.
Persvrijheid is een groot goed en betekent onder andere dat media-inhoud niet op voorhand
getoetst mag worden door de overheid. Media-inhoud mag schuren of uitdagen. Het feit
dat de publieke omroep wordt gefinancierd vanuit publieke middelen doet daar niet
aan af.
Vraag 10
Acht u het wenselijk dat programma's van de publieke omroep die in belangrijke mate
door jongeren worden bekeken, content verspreiden waarin geweld, intimidatie of criminaliteit
worden gerechtvaardigd of positief worden uitgebeeld?
Antwoord 10
Het is belangrijk dat omroepen zich houden aan de geldende regelgeving rondom de bescherming
van minderjarigen, zodat jongeren geen schade kunnen ondervinden bij het kijken van
programma’s van de publieke omroep. BNNVARA beoordeelt elke sessie in het programma
waarnaar de vragenstellers verwijzen afzonderlijk en voorziet deze van passende publieksinformatie,
waaronder een Kijkwijzer-classificatie en een disclaimer, zodat kijkers (en/of ouders)
vooraf een geïnformeerde keuze kunnen maken. Bij twijfel over een uiting in het programma,
kan de omroep besluiten om een opname niet uit te zenden. Het is aan de omroep om
per geval een zorgvuldige afweging te maken.
BNNVARA geeft daarnaast aan dat de omroep een onderscheid maakt tussen het artistiek
verbeelden of beschrijven van bepaalde gedragingen en het rechtvaardigen of positief
verbeelden hiervan. De omroep wil met het programma waarnaar de vragenstellers verwijzen
een podium bieden voor artistieke uitingen die niet te vinden zijn in ander publiek
media-aanbod, zodat jongeren hier toegang tot krijgen.
Vraag 11
Welke afspraken bestaan er tussen de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), omroepen en
het Commissariaat voor de Media over de maatschappelijke verantwoordelijkheid bij
het publiceren van dergelijke content?
Antwoord 11
Vooropgesteld zijn publieke omroepen verantwoordelijk om met hun aanbod invulling
te geven aan de publieke mediaopdracht, zoals beschreven in artikel 2.1 van de Mediawet
2008. Deze opdracht beschrijft de taak van de landelijke publieke omroep en de publieke
waarden die daaraan ten grondslag liggen. Inhoudelijke betrokkenheid bij de redactionele
keuzes van de omroepen past niet bij de rol van de NPO als sturend en coördinerend
orgaan, en die van het Commissariaat voor de Media als externe toezichthouder. Zoals
ik in het antwoord op vraag 9 al aangaf zijn omroepen daarnaast aanspreekbaar op hun
handelen en is het mogelijk om een klacht in te dienen bij de Ombudsman Publieke Omroepen
in het geval dat er sprake is van journalistiek handelen.
Vraag 12
Is de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bereid om met de NPO en BNNVARA
in gesprek te gaan over de redactionele afwegingen rond deze uitzending? Kunt u de
Kamer informeren over de uitkomsten van deze gesprekken en de bevindingen met betrekking
tot de verantwoordelijkheid van de publieke omroep?
Antwoord 12
Nee. Een gesprek met een omroep over redactionele afwegingen past niet bij mijn rol
als Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het is niet aan de overheid of
de politiek om zich te mengen in inhoudelijke keuzes over media-inhoud. Dit is een
rechtsstatelijk uitgangspunt dat we met elkaar moeten beschermen.
Vraag 13
Welke maatregelen worden overwogen om herhalingen van dergelijke situaties in de toekomst
te voorkomen?
Vraag 13
Welke maatregelen worden overwogen om herhalingen van dergelijke situaties in de toekomst
te voorkomen?
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
R.M. Letschert, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap -
Mede ondertekenaar
D.M. van Weel, minister van Justitie en Veiligheid