Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Coenradie over de uitzending van Nieuwsuur "Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?"
Vragen van het lid Coenradie (JA21) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de uitzending van Nieuwsuur «Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?» (ingezonden 30 juni 2026).
Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 5 oktober
2026).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Nieuwsuur «Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?»
over de opkomst van afslankmedicatie en de vraag of Nederland daarop is voorbereid?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik mee bekend.
Vraag 2
Welke concrete maatregelen neemt u om te voorkomen dat de toegang tot afslankmedicatie
de komende jaren vooral afhankelijk wordt van de portemonnee van patiënten, terwijl
patiënten zonder voldoende financiële middelen kunnen uitwijken naar buitenlandse
of schimmige websites?
Antwoord 2
Het Zorginstituut is op dit moment bezig met de beoordeling van twee soorten obesitasmedicatie,
namelijk Wegovy (werkzame stof semaglutide) en Mounjaro (werkzame stof tirzepatide).
Het kabinet kan uiteraard niet vooruitlopen op de advisering van het Zorginstituut
en het uiteindelijke besluit over pakketopname, maar eventuele opname van deze middelen
in het basispakket is de meest concrete maatregel die het kabinet kan nemen om te
zorgen dat financiële verschillen niet resulteren in verschillen in toegang tot deze
medicatie. Ons zorgstelsel is gebaseerd op solidariteit, wat onder andere betekent
dat geneesmiddelen in het basispakket toegankelijk zijn voor alle verzekerden, ongeacht
de grootte van hun portemonnee.
Het Zorginstituut beoordeelt de hierboven genoemde geneesmiddelen door middel van
een trapsgewijze aanpak en beoordeelt de middelen eerst voor twee patiëntgroepen waarvoor
op dit moment het meeste bewijs is dat de behandeling met deze medicatie tot gezondheidswinst
leidt.2
Vraag 3
Heeft u een concreet scenario klaarliggen voor de situatie waarin goedkope generieke
varianten van GLP-1- en GLP-1/GIP-middelen op grote schaal online beschikbaar komen
voor Nederlandse patiënten? Zo ja, wat houdt dat scenario in? Zo nee, waarom niet
en wanneer komt dat er wel?
Antwoord 3
Nee, daar heeft het kabinet geen scenario voor klaarliggen. Generieke varianten van
semaglutide of tirzepatide mogen nu niet legaal op de markt gebracht worden in Nederland
omdat de octrooibescherming en/of regulatoire markt- en databescherming van deze geneesmiddelen
in Europa nog niet is afgelopen. Het kabinet zal een eventuele toestroom van dergelijke
verboden generieke producten op dit moment op geen enkele manier ondersteunen. Zie
ook het antwoord op vraag 10.
Het kabinet roept mensen nadrukkelijk op om deze middelen niet via schimmige websites
of illegale aanbieders te bestellen. Wat de reden ook is om deze middelen online te
willen kopen: doe het niet. Ga met medische vragen naar de huisarts en bestel geen
illegale geneesmiddelen online. Je weet niet wat je koopt. Er zijn goede redenen waarom
medicijnen alleen op recept verkrijgbaar zijn en niet zomaar worden voorgeschreven.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van de Geneesmiddelenwet
en treedt op tegen illegale handel in geneesmiddelen en illegaal online aanbod.
Vraag 4
Welke inschatting maakt u van de huidige omvang van het gebruik van afslankmedicatie
buiten de reguliere zorgkanalen, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms
of sociale media?
Antwoord 4
Er is geen betrouwbare inschatting te maken van de omvang van het gebruik van obesitasmedicatie
buiten de reguliere zorgkanalen. Omdat deze middelen worden aangeschaft buiten de
reguliere zorg, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms of sociale
media, is er geen betrouwbaar beeld van hoeveel mensen deze middelen op deze manier
gebruiken.
Er zijn wel signalen over online aanbod en illegale handel in geneesmiddelen. Het
kabinet houdt deze ontwikkelingen in de gaten en zet, samen met betrokken partijen,
in op het tegengaan van illegale online handel in geneesmiddelen.
Vraag 5
Welke prognoses heeft u over de verwachte groei van dit gebruik in 2026 en de jaren
daarna, mede gelet op het vooruitzicht dat goedkopere varianten uit onder meer India
en China beschikbaar komen?
Antwoord 5
Het kabinet heeft geen prognoses over de verwachte groei van het gebruik van obesitasmedicatie
buiten de reguliere zorgkanalen. Een prognose over de komende jaren zou ook erg onzeker
zijn omdat de effecten van een besluit over het (niet) opnemen van deze middelen in
het basispakket grote impact heeft op een dergelijke prognose.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen rond de beschikbaarheid en het gebruik van deze
middelen wel, waaronder de mogelijke komst van goedkopere varianten, en houdt de risico’s
van illegaal online aanbod en handel in geneesmiddelen in de gaten. Waar mogelijk
treedt de IGJ als toezichthouder van de Geneesmiddelenwet stevig op, bijvoorbeeld
door het uit de lucht laten halen van websites en het opleggen van boetes. Daarnaast
werkt het Kabinet aan een integrale aanpak om illegale handel tegen te gaan, samen
de IGJ, het Openbaar Ministerie (OM), politie en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA).
Vraag 6
Welke cijfers zijn beschikbaar over meldingen van verkeerd gebruik, bijwerkingen,
vergiftigingen of ziekenhuisopnames door afslankmedicatie bij onder meer de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, Lareb,
huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen en kunt u deze cijfers uitsplitsen
over 2023, 2024, 2025 en 2026 en daarbij waar mogelijk onderscheid maken tussen geregistreerde
middelen, off-labelgebruik, online bestelde middelen, vermoedelijk vervalste middelen,
zelf geïmporteerde middelen en middelen waarvan de herkomst onbekend is?
Antwoord 6
Er zijn cijfers beschikbaar bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC)
en het Lareb. Deze zijn niet uit te splitsen in de door u gevraagde categorieën.
Het NVIC heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de telefonische informatieverzoeken
die het NVIC krijgt over injecteerbare obesitasmiddelen. Het NVIC rapporteerde in
de jaaroverzichten van 2024 en 2025 een toename in het aantal vergiftigingen met injecteerbare
obesitasmedicatie. Deze trend zet zich voort in 2026. Voor meer gedetailleerde informatie
zijn deze jaaroverzichten te raadplegen via de website van het NVIC.3
Het Lareb heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de 2802 meldingen van vermoedens
van bijwerkingen van obesitasmedicatie (GLP-1-agonisten en/of tirzepatide) die zij
ontving in de periode 2023–2026. Dit betreft zowel gebruik door diabetespatiënten
en gebruik voor gewichtsverlies of beiden, voor off-label gebruik, en online aankopen.
Het aantal meldingen is gestegen van 295 (2023), 374 (2024), 741 (2025) naar 1398
(2026 tot augustus).
Voor de spoedeisende hulp zijn deze gegevens op dit moment nog niet bekend. De beroepsvereniging
van SEH-artsen (NVSHA) heeft aangegeven bereid te zijn om op dit thema een vrijwillige
uitvraag te organiseren onder de leden. Daarbij wordt over een korte periode bijgehouden
wanneer er patiënten binnenkomen met een klacht gerelateerd aan obesitasmedicatie.
Soortgelijke uitvragen werden eerder ook gehouden rondom alcohol en vuurwerk. De NVSHA
verwacht binnen uiterlijk 6 maanden enkele observaties te kunnen publiceren.
De IGJ heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd dat haar cijfers niet op de gevraagde
manier uitgesplitst kunnen worden. In de registraties van de IGJ kan niet worden nagegaan
of meldingen betrekking hebben op de in de vraag genoemde categorieën, zoals off-labelgebruik,
online bestelde of vermoedelijk vervalste middelen. Omdat deze data alleen op geaggregeerd
niveau kunnen worden bekeken, kan de IGJ geen betrouwbare uitsplitsing geven voor
cijfers over 2023, 2024, 2025 en 2026.
Het Ministerie van VWS heeft navraag gedaan bij vereniging InEen over bekende data
bij de huisartsenposten. Zij geven aan dat bij hen geen data beschikbaar en bekend
zijn over dit onderwerp.
Vraag 7
Klopt het dat het Zorginstituut Nederland nog bezig is met beoordelingen van nieuwe
obesitasmedicatie, waaronder Wegovy en Mounjaro? Waarom moet dit proces zo lang duren,
mede gelet op de snelle groei van de markt en het toenemende gebruik buiten de reguliere
zorg?
Antwoord 7
Het klopt dat het Zorginstituut bezig is met de beoordeling van beide geneesmiddelen.
Advisering over de opname van deze geneesmiddelen in het basispakket moet zorgvuldig
zijn gezien de verwachte maatschappelijke effecten, zowel voor de behandeling van
patiënten als voor de kosten van de zorgverzekering. Daarnaast is het Zorginstituut
voor elke vergoedingsaanvraag afhankelijk van een volledig en compleet vergoedingsdossier
van de leverancier. Voor Mounjaro is dat complete dossier aangeleverd in maart 2026
en voor Wegovy in juli 2026. Omdat er zeer complexe modellen over de kosteneffectiviteit
zijn ingediend, heeft het Zorginstituut meer tijd nodig dan normaal.
Vraag 8
Wanneer verwacht u de publicatie van de adviezen over Wegovy en Mounjaro voor de behandeling
van obesitas? Bent u bereid het Zorginstituut te vragen deze publicatie te versnellen?
Zo nee, waarom niet en welke afweging ligt daaraan ten grondslag?
Antwoord 8
Het kabinet verwacht de publicatie van de adviezen begin volgend jaar. Zoals aangegeven
in het antwoord op de vorige vraag is het belangrijk dat deze advisering zorgvuldig
gebeurt. Het Zorginstituut is zich bewust van het gewicht van deze adviezen. Om deze
reden is het kabinet niet bereid het Zorginstituut te vragen de publicatie te versnellen.
Vraag 9
Wat gaat u concreet doen om te voorkomen dat het beleid in de praktijk neerkomt op
afwachten, terwijl patiënten ondertussen zelf middelen bestellen, doseringen aanpassen
of zonder begeleiding stoppen en opnieuw beginnen?
Antwoord 9
Het kabinet is het niet met u eens dat het beleid in de praktijk neerkomt op afwachten.
De stappen van pakketbeoordeling worden zorgvuldig doorlopen en dat is ook de verantwoordelijkheid
die het kabinet heeft voor veilig en doelmatig gebruik van deze medicatie. Het kabinet
wil benadrukken dat patiënten nu ook opties hebben voor het gebruik van obesitasmedicatie
die al wel in het basispakket zit. Het kabinet roept patiënten dan ook op om niet
op eigen houtje medicatie te bestellen en aanpassingen te doen in gebruik, maar een
behandeling altijd af te stemmen met de zorgverlener.
Vraag 10
Hoe beoordeelt u het door emeritus hoogleraar Chris Mulder genoemde voorbeeld van
een gecontroleerd model waarbij patiënten goedkope medicatie uit het buitenland kunnen
bestellen, maar waarbij overheid, inspectie en laboratoria de betrouwbaarheid van
middelen toetsen en artsen of apothekers het gebruik begeleiden?
Antwoord 10
Dat beoordeelt het kabinet als zeer negatief. In Nederland zijn geneesmiddelen verkrijgbaar
die door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) of door het Europees
Geneesmiddelenbureau (EMA) zijn beoordeeld op veiligheid en werkzaamheid. Er vindt
routinematige controle plaats op de kwaliteit van toegelaten geneesmiddelen van handelsvergunningshouders.
Receptplichtige geneesmiddelen worden door artsen volgens de bestaande behandelrichtlijnen
voorgeschreven. Het kabinet vindt het onwenselijk, onveilig en inefficiënt om een
model te faciliteren waarbij patiënten zichzelf diagnosticeren en receptplichtige
medicatie in het buitenland bestellen, en waarbij een parallel systeem van kwaliteitscontrole
benodigd zou zijn.
Bovendien zou dit model in strijd zijn met de regels voor markttoelating en import.
Import van geneesmiddelen is alleen toegestaan als een handelsvergunning is verleend.
Het faciliteren van import door leveranciers zonder handelsvergunning zou niet alleen
gezondheidsrisico’s opleveren, maar ook inbreuk inhouden van octrooibescherming en
regulatoire markt- en databescherming van leveranciers die wel een handelsvergunning
hebben.
Vraag 11
Bent u bereid de juridische, medische en praktische haalbaarheid van zo’n gecontroleerd
import- en testmodel voor afslankmedicatie te onderzoeken, inclusief de ruimte binnen
Nederlandse en Europese geneesmiddelenwetgeving en binnen bijvoorbeeld het octrooirecht,
de douaneregels en de regels voor persoonlijke import?
Antwoord 11
Nee dat is het kabinet niet, zie ook mijn antwoord bij vraag 10.
Vraag 12
Indien u een dergelijk model niet mogelijk of niet wenselijk acht, kunt u precies
aangeven welke wettelijke, Europese, medische of praktische belemmeringen daaraan
in de weg staan?
Antwoord 12
Zie het antwoord bij vraag 10.
Vraag 13
Bent u bereid te onderzoeken of een lijst van betrouwbare buitenlandse fabrikanten
of producten kan worden opgesteld, dan wel of batchgewijze kwaliteitscontrole mogelijk
is, zodat patiënten niet volledig zijn overgeleverd aan schimmige websites?
Antwoord 13
Nee dat is het kabinet niet, zie ook het antwoord bij vraag 10. Het opstellen van
een dergelijke lijst staat in de ogen van het kabinet gelijk aan het faciliteren en
goedkeuren van dergelijke import.
Vraag 14
Bent u bereid met huisartsen, apothekers, medisch specialisten en patiëntenorganisaties
richtlijnen te ontwikkelen voor veilige begeleiding van patiënten die afslankmedicatie
gebruiken of overwegen, ook wanneer zij deze middelen niet via vergoeding verkrijgen?
Antwoord 14
Deze richtlijnen bestaan. Het kabinet verwijst u hierbij naar de multidisciplinaire
richtlijn «Overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen»4 en de richtlijn «Obesitas»5 van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Daarnaast heeft het Zorginstituut
een webpagina met alle informatie rond de zorg bij overgewicht en obesitas.6 Ten slotte blijven deze partijen bezig om de obesitaszorg verder in te richten, onafhankelijk
van de vergoedingsstatus van medicatie.
Vraag 15
Op welke termijn informeert u de Kamer over de aanpak van deze problematiek, inclusief
scenario’s voor goedkope import, online aanbod, toezicht, patiëntveiligheid, medische
begeleiding en de beoordeling van mogelijke vergoeding?
Antwoord 15
Het kabinet informeert de Kamer via deze antwoorden dat bovengenoemde scenario’s er
niet komen. Wat betreft de vergoeding van deze medicatie: het Zorginstituut publiceert
adviezen aan de Minister altijd op zijn eigen website. Afhankelijk van de inhoud van
dit advies zal het kabinet de Kamer verder informeren over de mogelijke toelating
van deze medicatie tot het basispakket.
Ondertekenaars
S.T.M. Hermans, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport